Þetta reddast ekki

Ef við ætlum að reisa Ísland upp úr rústunum þá verður það ekki gert með skammtíma aðgerðum, hinum venjubundnu íslensku „þetta reddast leiðum“. Fólk er búið að fá sig margfullsatt af hinum endurteknu sveiflum íslensku krónunnar og agalausri efnahagsstjórn stjórnmálamanna, sem oft einkennast frekar af kjördæma poti en heildaryfirsýn. Það verður að fjarlægja þann möguleika að örfáir einstaklingar geti með aðstoð vogunarsjóða spilað með hag almennings eins og gert hefur verið með "blóðsúthellingalausum" lausnum sem ollu Hruninu í boði pólitískra stjórnenda Seðlabankans.

Það voru mikil mistök hjá íslenskum stjórnvöldum að halda ekki áfram á þeirri leið sem mörkuð var með inngöngu í EES með frekari tengslum við evrópska efnahagsstjórn. Um aldamótin síðustu lá fyrir að uppbygging íslensks atvinnulífs var ekki afmörkuð við Ísland og taka yrði á gjaldmiðilsmálum.

Það blasir við í dag að það sem gerðist eftir 2003 var að mestu innistæðulaus bóla sem ríkjandi stjórnvöld vildu ekki horfast í augu við. Þeir sem voguðu sér að benda á þetta voru hæddir og lýst sem púkó og neikvæðum. Fáir sem vildu vera í þeirri stöðu, allra síst ríkjandi stjórnmálamenn. Þeir vildu að allir væru sannfærðir um að þeir hefðu skapað hið Íslenska efnahagsundur.

Útflutningur er forsenda búsetu í landinu og áhrifamikill um gengi krónunnar. Náttúrulegar sveiflur í fiskveiðum ásamt sveiflum í verðlagi hafa verið leiðréttar með handafli stjórnvalda í gengi krónunnar. Aukning orkubúskapar og aukinn iðnframleiðsla hefur unnið að nokkru á þessum sveiflum hefur skapað aukna möguleika á stöðugleika, þ.e.a.s. ef efnahagsstjórnun er rétt.

En stjórnendur fjármálakerfisins þróuðu með sér nýtt form forréttinda fólgið í að útvöldum stóðu til boða gríðarleg lán án þess að þurfa að leggja fram tryggingar, sem nýtt voru til þess að gíra upp hlutabréf og ná út úr hagkerfinu milljörðum króna. Ofurlaun, bónusar, premíur, styrkir auk pólitískra hyglinga og kúlulána varð að skiptimynt innan útvalins hóps.

Fjármagn til þessa kom ekki af himnum ofan frekar en áður. En stjórnarþingmenn undanfarinna 18 ára virðast hafa staðið í þeirri trú að þeir væru ásamt fjármálamönnum og forseta Ísland búnir að finna upp kostnaðarlausa aðferð til þess að útbýta ókeypis málsverðum, glysferðum erlendis og á bökkum íslenskra laxveiðiperlna, ásamt tugmilljóna styrkjum til stjórnmálaflokka. Það var fjármagnað okurþjónustugjöldum og gríðarlegum vaxtamun, ásamt lakari ávöxtun eða verðfalli á eignastýringum sparifjáreigenda.

Greiðandinn var hinn sami og áður, almennir launamenn og skattgreiðendur. Það er einungis ein leið út úr þessum vanda, hún felst í því að koma stjórnkerfinu inn í annað umhverfi þar sem stjórnmálamenn komast ekki upp með jafnóvandaða stjórnarhætti og þeir hafa þróað í tíð ríkisstjórna síðustu 18 ára. Við komumst ekki lengra eftir "þetta reddast" braut stjórnmálamannanna, enda greiðslubyrði almennings þrotin.

Ná verður stöðugleika og lágri verðbólgu. Það er forsenda lágra vaxta og endanlegu afnámi verðtryggingar, eða hvaða nafni sem bankamenn og stjórnmálamenn kjósa að kalla greiðsludreifingarform okurlána. Upptaka annars gjaldmiðils mun taka einhvern tíma. Eitt brýnasta verkefni núverandi ríkisstjórnar er að hefja þetta ferli með því að endurskoða vísitölugrunninn og halda ákveðin áfram við undirbúning inngöngu í ESB og upptöku Evru með aðstoð Seðlabanka Evrópu.

Krónan hin stóri skaðvaldur

Staða krónunnar er allt of lág. Með því að láta krónuna vera svona lága er verið að skapa nýjan heimatilbúinn og gríðarlegan vanda, í formi aukinna skulda upp á þúsundir milljarða. Það veldur mikilli eignarýrnun, greiðsluþroti og gjaldþrotum. Núverandi upplýsingar benda til dæmis til þess að eignarýrnun í bankakerfinu frá því fyrir hrun sé um 4.200 ma.kr. eða um 280% af VLF. Á þennan mælikvarða er hrunið á Íslandi fimm sinnum stærra en næststærsta hrun allra tíma (Indónesía, 1998).

Þeir aðilar sem halda því fram að það sé fínt að láta gengið falla til að vinna sig út úr vandanum eru einungis að horfa á rekstrareikning þjóðarinnar, ávinningurinn kemur þá í hlut fárra útvalda (skuldlausra), en ekki er horft á afleiðingar þess á efnahagsreikning þjóðarinnar, og skuldir hækka um tæpa gríðarlega.Sveigjanleikinn sem fylgir því að hafa sjálfstæðan gjaldmiðil - og nýtist svo vel þegar allt er komið í óefni - er dýru verði keyptur.

Sveigjanleikinn kostar okkur himinháa vext. Frá árinu 1995 og til ársloka 2007 var vaxtamunur við útlönd að meðaltali um 5%. Gengi krónunnar var nánast hið sama í lok þessa tímabils og það var í upphafi. Lántökukostnaður í krónum var því að meðaltali um 5% á ári hærri en í viðskiptaveginni myntkörfu á þessu 12 ára tímabili. Margir hafa réttilega bent á að vuið séum að borga 3 - 4 sinnum meira fyrir þakið sem við kaupum yfir fjölskylduna, það er vegna þess að við erum með krónuna. Ef við ætlum að losna við verðtrygginguna, verðum við að byrja á því að losa okkur við krónuna.

Þessi vandi er miklu mun stærri og alvarlegri en sá ávinningur, sem kemur fram á rekstrarhlið fárra. Því til viðbótar er það ekki heldur ávinningur fyrir öll venjuleg fyrirtæki m.a. í útflutningi - að hafa svona lágt gengi þó ávinningurinn sé einhver á rekstrarhlið. Gengisfallið skapar miklu mun meiri vanda fyrir venjuleg fyrirtæki á efnahagshliðinni - þar sem aukning erl. skulda þurrkar út allt eigin fé og setur viðkomandi einingu í greiðslu stopp eða mikinn vanda.

Gengisfallið er því ekki að hjálpa neinum - nema kannski skuldlausum aðilum í útflutningi. Á meðan allir aðrir tapa, og yfir standa stórkostlegustu eignatilfærslur Íslandssögunar. Í þessu sambandi skal haft í huga, að svona mikið gengisfall er ekki til komið af eðlilegum viðskipta- og efnahagsástæðum. Þar er um að kenna kerfishruni krónunnar og allri umgjörð hennar.

Endurreisn á gengi verður því viðkomið með hefðbundnum aðferðum, þær eru ekki lengur fyrir hendi á Íslandi. Þessu veldur breytt í umgjörð krónunnar; hrunið bankakerfi, traust á fjármálamörkuðum, lánshæfnismat Íslands með lokuðum aðgang að erl. bankakerfi og getuleysi Seðlabankans okkar sem lánveitanda til þrautavara, o.fl. o.fl.- sem gerir það að verkum að ekki er hægt að ná genginu til baka með hefðbundnum aðferðum. Þær gagnast ekki nema að takmörkuðu leiti.

Kerfisáhætta krónunnar jókst við fall bankanna. Samningar við ESB og aðstoð Seðlabanka Evrópu er okkur lífnauðsyn, eins og ég hef komið nokkrum sinnum að, með fastgengi þar til evra verður tekin upp eins fljótt og mögulegt er - í samstafi við Seðlabanka Evrópu - byggt á langtíma jafnvægisgegni (gengisvísitölu 135 -140).

Jón Steinsson lektor í hagfræði við Columbia háskóla í New York er með áhugaverða grein um krónuna í Fréttablaðinu í dag og segir m.a. : „Sjálfstæð peningamálastjórn okkar Íslendinga veldur því að krónan lækkar í verði þegar kreppir að. Þetta hjálpar íslenskri framleiðslu þegar allt er í rugli. En þessi hegðun krónunnar gerir það einnig að verkum að krónueignir eru sérstaklega óaðlaðandi fyrir fjárfesta.

Með öðrum orðum, sveigjanleiki krónunnar fælir fjármagn frá Íslandi. Íslenska krónan hækkar því fjármagnskostnað íslenskra fyrirtækja að staðaldri. Yfir tímabilið 1995 til 2007 var þetta krónuálag 5% á ári að meðaltali.

Lykilspurningin þegar kemur að því að velja á milli þess að halda krónunni til frambúðar eða að taka í staðinn upp aðra mynt er því: Er möguleikinn á því að geta fellt gengið í niðursveiflu nægilega mikils virði til þess að hann réttlæti það að íslenskt atvinnulíf þurfi að búa við 5% hærri fjármagnskostnað en samkeppnisaðilar í öðrum löndum ár eftir ár?

Margir kvarta sáran yfir okurvöxtum og vísitölutengingu lána á Íslandi. En sömu aðilar eru oft svarnir andstæðingar þess að krónunni sé kastað og annar gjaldmiðill tekinn upp í staðinn. Þessir aðilar vilja borða kökuna og eiga hana. Í rauninni er eini raunhæfi möguleikinn til þess að losna við okurvexti og vísitölutengingu lána að við köstum krónunni. En þá mættum við heldur ekki lengur koma okkur í ógöngur með reglulegu millibili því gengisfelling yrði ekki lengur möguleiki í stöðunni.“

Krónan óvinur launamanna

Allt frá Hruni hefur margoft komið að Ísland búi ekki einungis við bankakreppu eins svo mörg önnur lönd, hin alvarlega staða okkar sé fólgin í gjaldeyriskreppu. Aðalógn atvinnulífsins er fólgin í því hversu lág laun eru orðin hér miðað við nágrannalönd, og það virðist stefna í að þau muni ekki leiðréttast fyrr en eftir töluverðan tíma. Þetta mun leiða til mun meiri atgerfisflótta. Inn á þetta hef ég alloft komið í pistlum þessarar síðu.

Stjórnmálamenn hafa í gegnum áratugina margítrekað eyðilagt ávinning sem launamenn hafa náð í gegnum mikla kjarabaráttu með einu pennastriki í því að lækka gengi krónunnar. Krónan er í raun mesti óvinur íslenskra launamanna í baráttu þeirra við að ná upp sambærilegum kaupmætti og er í nágrannalöndum okkar og gegn því að Ísland sé láglaunasvæði.

Íslenskt hagkerfið hefur tengst stærri hagkerfum vegna aukinna umsvifa atvinnulífsins. Örmynt eins og krónan veldur miklum óstöðugleika, sem kallar á að vextir séu um 3,5% hærri en ella. Það krónan veldur einnig hærra verðlagi, verðtryggingu og minni kaupmætti.

Einangrunarsinnar hafa margoft varið krónuna með því að þá sé ekki hægt að grípa til gengisfellinga í kjölfar óskynsamlegra kjarasamninga stéttarfélaganna. (Leiðrétt blóðsúthellingalaust of góða kjarasamninga stéttarfélaganna, eins og Hannes Hólmsteinn og margir þingmenn Sjálfstæðismanna hafa margoft sagt). Þetta gengur reyndar þvert á það sem þessir hinir sömu stjórnmálamenn halda fram, að aðilar vinnumarkaðsins eigi að semja sjálfir um laun og kjör án þess að vera trufla ríkisvaldið.

Oft er gripið til klisjunnar um að það sé verkalýðsfélögum til skammar hversu lág laun séu í landinu. Einkennilegt er að hlusta svo á þá hina sömu vilja viðhalda ónýtri krónu til þess eins að viðhalda völdum sínum svo þeir geti gripið inn í gerða kjarasamninga og haldið launum hér á landi niðri.

Þessa dagana æpir á okkur að á meðan kaupmáttur launamanna hrynur vegna lágs gengis krónunnar, þá mokar sá atvinnuvegur til sín ofboðslegum hagnaði, sem hefur sig hvað harðast frammi í viðhaldi einangrunar með góðum stuðningi stjórnmálamanna sem kynna sig sem málsvara frelsis og jöfnuðar.

Það er óskiljanlegt hvernig a.m.k. sumir forsvarsmenn VG verja þessa sérhagsmuni með kjafti og klóm, og eru með því að gera aðför að hagsmunum launamanna og leggja drög að því að hér verði láglaunasvæði til langframa.

Kveinstaðaorðræðan

Ég var einn þeirra 40% kjósenda sem ekki mættu á kjörstað. Ástæða þess var byggð á tveim þáttum, ég áttaði mig ekki á því um hvað væri verið að kjósa. Já kom ekki til greina, þar sem fyrir lá að gerður yrði nýr og hagkvæmari samningur. Og reyndar á sömu ástæðum ekki var raunsætt að segja nei við samning sem fyrir lá að yrði ekki brúkaður.

Hún ástæðan og sú sem viktaði þyngra, var að ég óttaðist að hinir óprúttnu spunameistarar Sigmundur Davíð og Bjarni Ben myndu túlka hina fyrirsjáanlegu niðurstöðu á þann veg að þar sem ekki væri hægt að segja Nei við samning sem ekki væri til, þá lægi það í augum uppi að nei þýddi samstaða við þá og málflutning þeirra.

Við þessi 40% vorum óspart hædd að tvíburabræðrunum og skoðanabræðrum þeirra. Nú er komið svo glögglega komið fram að ótti okkar var réttur, og margir þeirra sem fóru á kjörstað og krossuðu við stóra feita Neiið dauðsjá eftir að hafa látið hafa sig að ginningarfílfum.

Sú umræða sem stjórnandstaðan hefur rekið með góðum stuðning Ögmundar og félaga hefur réttilega verið nefnd kveinstafaorðræðan. Þar er ýtt til hliðar heilbrigðum spurningum og umræðum snúið upp í þjóðernisrembing.

Þeir sem ekki fallist á þá túlkun að Íslendingar beri ekki ábyrgð á Icesave, séu föðurlandssvikarar. Fréttaflutningur hefur einkennst að því að Ísland neiti að borga skuldina og athygli beint að meintri ósanngjarnari meðferð sem við höfum fengið.

40% hópurinn benti á að niðurstaða fyrirsjáanlega um að þeir sem myndu mæta myndu segja nei breytti engu um hvað næst gerðist, og myndi einfaldlega setja málið í enn erfiðari stöðu, og það er staðan í dag. Deilurnar eru komnar á enn harðara plan og við búin að koma okkur í þá stöðu að vera að semja um það sem að okkur er rétt, bara til þess að komast upp á yfirborðið og þá er eftir að synda í land.

Er deilunni lokið?

Er að leita að tölum finn ekki. Það virðist vera að 55% þjóðarinnar hafi mætt og sagt Nei. Afgerandi niðurstaða.

Nú er spurningin hvort þetta verði til þess að Bretar og Hollendingar semji strax, eins og Bjarni og Sigmundur Davíð spáðu, eða hvort þessi kosning verði til þess eins að deilurnar verði enn svæsnari og dragist á langinn, eins við í minnihlutanum spáðu.

Mikið óska ég þess að ég hafi rangt fyrir mér og nú sé hægt að setjast niður og klára þetta mál strax og hefja uppbygginguna.

En ég óttast samt að Bjarni og Sigmundur Davíð ætli sér ekkert að semja og ætli sér ekkert að sætta sig við nýja samninga sama hvernig þeir líti út.

Finn staðfestingu í því að Bjarni sagði í gærkvöldi að nú vildi hann fara niður á þing og endurtaka umræðurnar sem fóru fram í fyrra og tóku nokkra mánuði án nokkurrar niðurstöðu.

Og ég spáði því að niðurstaða Jóhönnu yrði sú að hún myndi höggva á hnútinn með því að skila umboðinu til forsetans áður en þjóðin tortímdi sjálfri sér í þessari deilu, það kemur svo í ljós hvort það hafa verið rétt pæling.

Af hverju ekki alvöru þjóðaratkvæðagreiðslu?

Sjálfstæðisflokkurinn hefur verið við völd, mest allan lýðveldistímann og framsókn með þeim stóran hluta af þeim tíma. Oft hafa komið upp kröfur um þjóðaratkvæðagreiðslu um ýmis mál, en þessir flokkar sáu aldrei þörf á a verða við þeirri kröfu.

Þegar forsetinn synjaði fjölmiðlalögunum töldu þeir sig ekki þurfa að fara eftir stjórnarskránni heldur afnumdu löginn, þeir vildu ekki að þjóðinni opnaðast sú sýn að þessi leið væri í raun greið, þeir vildu koma í veg fyrir að valdið væri fært til almennings.

Í fyrravor lagði stjórnin fram frumvarp til breytinga á stjórnarskránni þar sem m.a.voru ákvæði um þjóðaratkvæðagreiðslu. Sjálfstæðismenn stöðvuðu það mál með málþófi. Skömmu eftir kosningar lögðu Sjálfstæðismenn til að farið yrði í þjóðaratkvæðagreiðslu um umsókn um aðild af ESB.

Nú er verið að kjósa um mál þar sem annar hluti spurningarinnar sem kjósa á um er úreltur og því ekkert að kjósa um. Þá eru sjálfstæðis- og framsóknarmenn allt í einu orðnir hlynntir þjóðaratkvæðagreiðslum. Jóhanna hefur bent á að með þessum farsa og vitleysu sé vísvitandi verið að ófrægja ímynd þjóðaratkvæðagreiðslu og með því stuðlað að því að krafan um stjórnlagaþing og aukið lýðræði verði undir í umræðunni.

Á kaffistofu þar sem ég var nýverið hrópaði ein konan að hún ætlaði ekki að greiða skuldir óreiðumanna og ætlaði því að segja nei. Henni var bent á að þessar kosningar snerust ekki um það, það væri viðurkennt að Ísland myndi borga, heldur væri nú verið að kjósa um nokkrar orðalagsbreytingar á Icesave-lögunum frá því í ágúst og stjórnandstaðan hefði hafnað frestun þar sem kosið yrði um nýjan hagkvæmari samning.

Þrátt fyrir þessa staðreynd liggur það fyrir að allmargir virðast telja að kosningin snúist um að við ætlum ekki að borga Icesave skuldina. Reyndar hefur það komið fram sumstaðar þar sem ég hef komið að sumir telja sig vera að kjósa gegn ESB og aðrir segjast vera fella þessa fokking ríkisstjórn.

Það má færa fyrir því allnokkur rök að höfnun stjórnarandstöðunnar á frestun, sé einmitt sú að þá væri öllu fólki orðið ljóst að verið væri að kjósa um samning, sem núverandi samninganefnd væri búinn að samþykkja og í henni eru fulltrúar stjórnarandstöðunnar. Þá færi fram alvöru þjóðaratkvæðagreiðsla, það er einmitt það sem þeir vilja alls ekki.

Hver verða viðbrögð fólks þegar það uppgötvar að stjórnarandstaðan hafði það að ginningarfíflum með stærstu smjörklípu sem hrærð hefur verið saman?

Jóhanna á að skila inn umboði sínu

Ég er þeirrar skoðunnar og heyri það mjög víða í því umhverfi sem ég starfa í, að sama hver niðurstaða kosningarinnar á morgun, þá eigi Jóhanna að mæta kl. 10.00 á sunnudagsmorgun á Bessastaði og skila inn umboði sínu.

Ákvörðun forsetans gerði stöðu Jóhönnu erfiða, vonlausa. Hún er búinn að reyna til þrautar allt sem henni var mögulegt að reyna. Tek það fram að ég er stuðningsmaður Jóhönnu og ber mikla virðingu fyrir því starfi sem hún hefur unnið, en það er einfaldlega búið að gera henni ókleift að starfa áfram.

Stjórnarandstaðan með hjálp Ögmundarbrotsins hafa völdin og setja ríkisstjórnina í þá stöðu að koma ekki málum í gegn. Í raun er ekkert við það að athuga, þannig virkar lýðræðið. Jóhanna á því að segja við forsetann ap ekkert bendir til annars en að rifrildið haldi áfram. Það muni skaða þjóðina enn meir og nú verður að reyna aðrar leiðir. Stjórnmálamenn hafa fullkomlega brugðist hlutverki sínu, en hafna að axla ábyrgð. Þannig að þjóðstjórn kemur alls ekki til greina.

Við blasa mun erfiðari verkefni en Icesave deilan og það er útilokað að ríkisstjórn með Ögmund og hans fylgifólk ráði við þau verkefni. Stjórnarandstaðan með hjálp Ögmundarbrotsins heldur því fram að hægt sé að hefja uppbyggingu án þess að byggja grunninn fyrst og fá undurstöðurnar í lag. Enginn byggir hús með því lagi. Það er ekki heil brú í þeim málflutning sem ástundaður hefur verið á Alþingi.

Þessar deilur ganga ekki lengur. Niðurstaða kosningarinnar, hver sem hún verður, mun engu breyta.

Forsetinn verður að klára þá vegferð sem hann lagði í. Eina leiðin virðist vera sú að forsetinn skipi starfstjórn til þess að taka við og hún starfi a.m.k. fram á haust, þá taki við að loknum kosningum ný ríkisstjórn við.

"Excuse" íslenskra stjórnmálamanna

Er búinn að vera í viðtölum við erlenda blaðamenn undanfarna daga, t.d. franska sjónvarpsmenn fyrr í vikunni og svo útvarpsmenn í dag. Sannmerkt með þeim öllum að þeir hafa mikinn áhuga á ástandi byggingamarkaðsins, atvinnuleysið og þróun þess fyrir og eftir Hrun.

Ég hef farið með þeim um hin hálfköruðu draugahverfi í útköntum höfuðborgarsvæðisins og rætt hvernig ástandið var árin frá 2005 fram að Hruni. Tímann sem bankarnir héldu fjármunum að fólki til þess að selja íbúðina, byggja draumahúsið og kaupa draumabílinn. Fara svo á skíði og á fótboltaleik á raðgreiðslum. „Láttu okkur fá peningana þína og við skulum láta þá vinna fyrir þig. Taktu til viðbótar lán og leggðu allt inn á peningareikningana okkar. Þeir eru 100% öruggir.“

Ekki síður hvernig stjórnmálamenn og þáverandi ráðherrar gengu í lið með bönkunum og hvöttu almenning til fylgis við bankana í Íslenska efnahagsundrinu. Mærðu hina íslensku útrásarvíkinga og gerðu gys af aðvörunarorðum nágrannaþjóða og kölluðu alla innlenda aðila, sem settu upp einhver viðvörunarmerki; öfundar- og niðurtalsmenn.

Rætt var um hvaða afleiðingar þessi afstaða þáverandi stjórnvalda hefði haft fyrir fjölskyldur, sem nú stæðu uppi með hálfbyggð hús. Skulduðu tugi milljóna króna og væru með ókleifa greiðslubyrði, þar sem mánaðarleg greiðsla stæði jafnfætis niðurstöðu rausnarlegs launaseðils.

Ég var spurður að því hvort Icesave væri hið stóra „excuse“ íslenskra stjórnmálamanna, sem vildu komast hjá því að fjalla um eigin gjörðir og fyrri fullyrðingar um velgengni Íslands. Við ræddum þau eftirmenntunarnámskeið sem erlendir menn hefðu átt að sækja ef þeir skildu ekki sérstöðu Íslands, sem hefði verið komið svo langt fram úr öðrum löndum. Væri vitnað til ummæla fyrrverandi íslenskra ráðherra, seðlabankastjórnarmanna og Viðskiptaráðs.

Leikurinn í kringum Icesave virðist hafa vaxið stig af stigi í ofsafenginni og stjórnlausri umræðu, sem hefur einkennst af dramatískum stóryrtum fullyrðingum og gekk svo langt að margir einstaklingar trúa því að lausn vanda Íslands sé falinn í því að kjósa sig frá Icesave og senda AGS heim.

Þar með hyrfi fjárlagagatið stóra og við þyrftum ekki að skera niður í velferðakerfinu. Það væri annarra en íslendinga að greiða þær skuldir, og sjá um að við getum búið hér eins ekkert hafi í skorist, til viðbótar 7 földu umfangi íslenska hagkerfisins sem erlendir aðilar hefðu þegar tapað á íslenska efnahagsundrinu. Það væri sérstaða Íslands sem umheimurinn skyldi ekki nú frekar en fyrri daginn, en myndi skilja eftir kosninguna á laugardag.

Sérstaða Íslands væri að mati stjórnmálamannanna ekki lengur fólgin stórfenglegu Efnahagsundri, heldur í stóru NEI sem myndi valda straumhvörfum um gjörvalla heimsbyggðina. Nú væri Ísland ekki bara komið fram úr öðrum með efnahagsundri, heldur væri stórt íslenskt NEI það sem erlendar ríkisstjórnir ættu eftir að uppgötva og óttuðust.

Hér er á ferð hinn óendanlega mikli fantaskapur íslenskra stjórnmálamanna í garð almennings, sem ekki ætlar að linna. Vitanlega vill íslenskur almenningur trúa því í sínum mikla vanda, að til sé einföld og þægileg lausn. Áður var fantaskapurinn fólgin í hvatningu til almennings að nýta sér sérstöðu Íslenska efnahagsundursins til þess að byggja draumahúsið og skuldsetja sig. Núna er fantaskapurinn fólginn í því að vekja væntingar, sem takmarkaðar líkur eru til þess að standist.

Enda eru stjórnmálamenn komnir í miklar ógöngur með „excusið“. Það væri orðið að sjóðheitri kartöflu í höndum þeirra, svo notað sé þeirra eigin orðbragð og litið til mótsagnarkenndra fullyrðinga í hverjum fréttatíma RÚV á fætur öðrum undanfarna daga. Fyrir dyrum stæðu kosningar sem engin skildi hvaða tilgang hefði, og þaðan af síður hvað NEI þýddi. Nema kannski örfáir íslenskir stjórnmálamenn sem teldu sig vera handhafar hins algilda sannleika. Með öðrum orðum, lifa að hætti meistara Altungu í sögu Voltaires, "í blekkingu og loka augunum fyrir því hversu hörmulegur heimurinn í rauninni er. Núið sé besti mögulegi veruleikinn."

Samskonar viðbrögð einkenna stjórnmálamennina nú og áður. Engin má mótmæla þeirra sannleika. Það væri ekki bara öfundarfólk, heldur Landráðamenn. Hvorki meir eða minna og óvinir alls þess sem íslenskt væri.

En það eru stjórnmálamennirnir sem hafa nú þegar valdið því að það er íslenskur almenningur sem tapar, alveg sama á hvern veg kosningin á laugardaginn fer. Kostnaður Íslands af athöfnum stjórnmálamanna einskorðast ekki bara af athöfnum þeirra fyrir Hrun, heldur fór hann hratt vaxandi eftir Hrun.

Atvinnulífið fær enga fyrirgreiðslu og getur ekki endurfjármagnað sig, nema á afarkjörum, sakir þess að skuldaálag Íslands er komið í ruslakörfuna og hér ríkir fullkominn glundroði.

Ég sagði frökkunum að ástæða væri að óttast viðbrögð almennings þegar ekki væri lengur til fóður í áframhaldandi moldveður. Þau gætu orðið ofsafengin og mun fjölmennari en búsáhaldabyltingin var.

Ógeðsdrykkur sjálfstæðismanna

Það er áberandi hversu ofsafengin málflutningur sjálfstæðismanna er þessa dagana, troða einstaklega lélegum samning niður í kokið á þjóðinni og allt það barnalega hjal þeirra. Ég ætla ekki að eyða tíma í að fjalla um málflutning Framsóknarmanna hann er á svo óendanlega lágu plani.

Ég tala sérstaklega um mína fyrrverandi flokksbræður, því mér finnst það svo sárt að þurfa að horfa upp á ábyrgðarlausar athafnir þeirra, og ég veit vel úr starfi mínu að það eru margir fyrrverandi og núverandi flokksmenn sama sinnis.

Það blasir við að þessir pótintátar í þingliðinu eru búnir að koma um 2000 manns á atvinnuleysiskrá með athöfnun sínum undanfarna 10 mánuði og koma allnokkrum fyrirtækjum fram af brúninni. Fyrirtækin komast ekki af stað því engin tekur lán til framkvæmda á þeim afarkjörum sem fyrirtækjum og heimilum stendur til boða, á meðan Icesave stendur óleyst.

Þetta hefur ítrekað komið fram hjá forsvarsmönnum Samtaka iðnaðarins og Samtaka atvinnulífsins, og eru líklega 90% þeirra sjálfstæðismenn. Fyrir liggur að athafnir lýðskrumarana á þinginu eru búnar að seinka uppbyggingu efnahagslífsins um a.m.k. eitt ár og koma okkur mun neðar í táradalinn. Þannig að uppgangan verður mun erfiðari en hún þurfti að vera.

Það liggur ekkert fyrir um að það náist betri samningur svo neinu sérstöku nemi. Vaxtaálag landsins hefur margfaldast og ásamt viðskiptavild hefur snarfallið. Skaðinn af þessu þurrkar út þann ábata sem nú liggur á borðinu og vel það. Þar til viðbótar kemur svo skaði atvinnulífs og heimilanna.

Einnig blasir við að öll gífuryrðin um kostnað vegna Icesave eru della. Það sem kemur úr búi Landsbankans er nálægt fullnaðarkostnaði ásamt því sem kemur úr tryggingarsjóði. Þær tekjur sem sjóðurinn mun hafa næstu árin stendur fyllilega undir öllum kostnaðinum.

Þegar þetta allt er skoðað liggur augljóslega fyrir að tilgangur sjálfstæðismanna var sá einn, að komast hjá því að ræða Hrunið og aðdraganda þess. Enda er helmingur þingliðs flokksins og forysta hans uppvís að vera beinir þátttakendur af ósómanum, sem er að lenda á skattgreiðendum þessa lands og lífeyrissjóðunum.

Þessi smán mun fylgja þingmönnum sjálfstæðismanna. Athafnir þeirra undanfarið eru að tryggja að afleiðingar Hrunsins munu liggja á þjóðinni mun lengur en þörf var, var það þó ærið fyrir. Nú hamast lýðskrummarnir á þinginu við að sannfæra okkur um að kosningin snúist um samvisku ríkisstjórnarinnar og ekkert minna. Allir sem voga sér að benda á önnur rök vinna gegn hagsmunum þjóðarinnar og eru hvorki meir eða minna en Landráðamenn.

Þingmönnum sjálfstæðismanna hefur tekist að blanda þjóðinni beiskan ógeðsdrykk og nú á að troða honum niðrum kok landsmanna, svo ég noti þeirra eigin orðbragð.

Styrkjum fullveldi Íslands

Í rúm fimmtán ár hefur Ísland verið aðili að EES. Kostir þess samstarfs fyrir Ísland hafa lengst af verið óumdeildir. Það er mikil mótsögn í Evrópuumræðunni hér á landi, því að þrátt fyrir allt jákvæða sem Evrópusamstarf hefur þó fært okkur, þá er andstaðan engu að síður hatrömm og í reynd órökrétt miðað við þá reynslu okkar.

ESB er samband frjálsra og fullvalda ríkja. Þeir sem andmæla aðild Íslands að ESB búa til alls kyns grýlur og hindranir sem að þeirra mati ættu að standa í vegi fyrir aðild Íslands að Evrópusambandinu, t,d, fullveldisafsal. Í hefðbundinni skilgreiningu fullveldis er gengið út frá því að hið þrískipta ríkisvalds lúti allt innlendri stjórn. Fullveldi og frelsi manns á eyðieyju er merkingarlaust eins og fullveldi þjóða er merkingarlaust án samhengis við tengsl þeirrar þjóðar við aðrar.

Aðild Íslands að ESB kallar á að stjórnarskránni verði breytt þannig að hún endurspegli skýra heimild til ríkisstjórnar og Alþingis að framselja hluta fullveldisins til yfirþjóðlegrar stofnunnar eins og ESB. Hafa ber í huga í þessu samhengi að íslensk löggjöf er almennt undir miklum erlendum áhrifum. Það hefur farið framhjá ESB-þjóðum eins og til dæmis Frakklandi, Bretlandi og Þýskalandi, að þær hafi glatað fullveldinu vegna ESB aðildarinnar.

Regluverkið er algengasti skotspónn andstæðinga Evrópusambandsaðildar. Regluverk ESB felur í sér töluverða einföldun og sparnað ef betur er að gáð. Eitt regluverk í stað 27 aðgreindra um sambærileg mál. Sameiginlegt regluverk á vegum ESB eykur þannig á gegnsæi og skilvirkni.

Í alþjóða samstarfi almennt og Evrópusamstarfi sérstaklega geta fulltrúar Íslands fært rök fyrir máli sínu. Það er alltaf meginmarkmið að ná sátt í málum og þau skipti sem atkvæðagreiðsla hefur farið fram þar sem reynt hefur á atkvæðavægið eru fá. Ef eitthvað, þá hefur hallað á stóru ríkin í þeim efnum.

Aðal mótrök andstæðinga aðildar að ESB snúa hins vegar að sameiginlegu sjávarútvegstefnu bandalagsins. Á Íslandi er engin tilbúin til þess að gangast undir sameiginlegu fiskveiðistefnuna að óbreyttu. Ísland býr við þann kost í sjávarútvegsmálum að vera fyrir löngu búin að ná og uppfylla markmiðum stefnunnar um t.d. sjálfbærni og verndun stofna. Sameiginleg fiskveiðistefna ESB er í grundvallaratriðum eins og fiskveiðistefna Íslands hvað varðar sameiginlega fiskistofna. Það er á þeim grunni sem til hennar er stofnað.

Sameiginleg fiskveiðistefna ESB er í raun undantekning hvað varðar auðlindastjórnun innan þess. ESB sem slíkt ræður ekki yfir eða á neinar auðlindir. Og það stendur ekki til. Olíulindir Breta og Dana eru breskar og danskar.

Íslenskur landbúnaður mun áfram leika lykilhlutverk á ferskvörumarkaði hér á landi. Samkeppnisstaða landbúnaðarins er að mínu mati vanmetin. Ef íslenskur landbúnaður fær eðlilegra rekstrarumhverfi þá er honum allir vegir færir. Höfum enn frekar í huga að ESB ríkið Danmörk, með litlar sem engar auðlindir og skandinavískt skattaumhverfi er stórveldi á alþjóðamörkuðum með unnar landbúnaðarvörur.

Það sem síðan skiptir öllu máli fyrir bæði íslenskan sjávarútveg og landbúnað í tengslum við aðildarviðræður að ESB er sú staðreynd að í aðild felst eina fyrirsjáanlega tækifæri íslendinga til þess að opna á stóran erlendan markað með fullunnar vörur. Allt slíkt er í dag takmörkunum háð sem myndu falla niður við aðild