laugardagur, 14. nóvember 2009

Þjóðfundarfulltrúar sektaðir

1500 hundruð manns komu á frábæran Þjóðfund í hliðarhús Laugardalshallar, auk nokkur hundruð starfsmanna. Einnig er sýning í Höllinni sjálfri. Umferðaröngþveiti skapaðist við Laugardalshöllina upp úr kl. 9.30 þegar flestir allir voru að koma og merkt bílastæðin orðin full, einnig við Skautahöllina.

Bílastæðaverðir á vegum Þjóðfundar gripu þá til þess ráðs að vísa þjóðfundargestum með bíla sína út í vegkanta og upp á hin miklu tún sem eru vestan við við Höllina. Þetta var gert svo upphaf fundarins drægist ekki úr hömlu.

Á meðan þjóðfundargestir sátu að störfum innilokaðir frá kl. 10.00 til 16.30 sá lögreglan sér leik á borði og sektaði alla bíla sem ekki stóðu nákvæmlega á merktum stæðum um 2.500 kr.

Allir þessi bílar voru parkeraðir nákvæmlega eins og þegar landsleikir eru og ég hef sótt þá allmarga og aldrei fengið sektarmiða. En lögreglan metur greinilega Þjóðfund öðruvísi.

Þjóðfundur

Er að fara á þjóðfund. Einn hinna útvöldu 300. Eins og venjulega þá er tilteknir netverjar og fjölmiðlamenn búnir að afskrifa þjóðfundinn, þar munu þessir 300 valta yfir hina í yfirgengilegum kjaftöskrum og ruddagangi. Mér finnst reyndar þessir ritarar vera sífellt að lýsa sjálfum sér, afsakið.

Viðbúið er að niðurstöður fundarins verði hantéraðar eins og netmiðlar og spjallþættir hafa unnið úr niðurstöðum funda í verkalýðshreyfingunni. Fundnir eru kverólantar sem engin nennti að hlusta á. Málum frekar stillt upp þannig að meirihlutinn hafi valtaði yfir þá með því að vera ekki sömu skoðunar og þeir.

Það hentar þessum mönnum efnilega ekki að til sé öflug verkalýðshreyfing með virku lýðræði. Þessir menn lýsa svo einhverju sem verkalýðshreyfingin á að hafa gert, en hefur aldrei gert og hún hafi einhverjar skoðanir sem aldrei hafa komið fram. Allt heimatilbúið.

Steininn tekur úr þegar því er blákalt haldið fram að verkalýðshreyfingin hafi ekkert aðhafst á Kárahnjúkum. En það kom fram í fréttum nánast daglega þar sem trúnaðarmenn voru blóðugir upp að öxlum ásamt starfsmönnum verkalýðsfélaganna í daglegum slagsmálum við verktaka á staðnum. En það hentar ekki niðurrifsmálflutningnum.

Niðurstaða meirihlutans ekki kynnt og ekki farið yfir þær forsendur sem lágu til þess að meirihlutinn komst að sinni niðurstöðu.

Nú eru fundarstjórnendur búnir að lýsa fundarformin Þjóðfundar vel. 9 manns á hverju borði, skrifa skoðanir sínar á tilteknum atriðum á miða og það slegið inn í tölvur. Hver og einn gefur svo þeim sjónarmiðum atkvæði og þannig er niðurstaða smá saman dreginn fram. Þekki þetta form vel, hef unnið á ráðstefnum þar sem það er notað. Síðast í gær á trúnaðarmannaráðstefnu rafiðnaðarmanna.

En þeir sem lifa í veröld leðjuslagsins vilja ekki hlusta á svona skýringar, þær henta ekki þeirra neikvæði veröld. Er nema von að fólk sé hætt að fylgjast með fjölmiðlum?

miðvikudagur, 11. nóvember 2009

Skattamálin

Vegna umræðunnar um skattamál þessa dagana langar mig til þess að rifja upp pistil frá 2007 þar sem ég fjallaði aðeins um skattastefnur fyrri ríkisstjórna. Þær héldu því fast að okkur launamönnum að það hafi verið frábæru starfi ríkisstjórna undanfarinna ára hversu gott allir hefðu það. Hið eina sem verkalýðshreyfingin hefði áorkað hafi stutt verðstöðvun á árinu 1990, kölluð Þjóðarsátt. Svo vitnað sé til hins mikla hugsuðar og gúru Flokksins Hannesar Hólmsteins.

Þessu til áréttingar voru fengnir hingað þekktir frjálshyggjumenn sem kynntir voru sem sérfræðingar í skattamálum fyrir kosningarnar 2006, þar á meðal Prescott nóbelsverðlaunahafi sem er þekktur frjálshyggjumaður og hann var kynntur sem sérfræðingur í skattamálum af þáverandi forsætisráðherra Geir Haarde. Því fór reyndar fjarri að Prescott hefði fengið verðlaunin fyrir þekkingu sína í lækkun skatta, það var fyrir stærðfræðilegt líkan af hagsveiflum. Prescott skrifaði eina fræðigrein um samband skatta og vinnutíma og hún var harkalega gagnrýnd. Sérfræðingar frjálshyggjunnar sögðu að íslendingar skiluðu ekki nægilega löngum vinnudegi??!!

Á það má benda að prófessorar við Harvard og MIT hafa rannsakað mismunandi vinnutíma í vestrænum þjóðfélögum og kannað skýringargildi annarra þátta en skatta. Niðurstöður eru að skattar skýri aðeins lítinn hluta af breytilegu vinnumagni þjóða, það er styrkur og skýr stefna launþegahreyfinga sem skipti þar öllu máli ásamt umfangi velferðarríkja og tekjuskipting.

Ef litið er til fullyrðinga frjálshyggjumanna þá ættu Íslendingar að vinna mun minna en Bandaríkjamenn, við greiðum hærri skatta. Við vinnum hins vegar meir, sé miðað er við atvinnuþátttöku og meðalvinnutíma. Norðurlandabúar ættu að vinna minna en aðrir í Evrópu, en atvinnuþátttaka þeirra er mun meiri en hjá öðrum Evrópumönnum og meiri en í Bandaríkjunum.
Einstaklingur í Bandaríkjunum vinnur að meðaltali 25,1 vinnustundir á viku en í Þýskalandi er meðaltalið 18,6 vinnustundir. Bandaríkjamaðurinn vinnur að meðaltali 46,2 vikur á ári en Frakkinn 40 vikur. Gögn, sem byggja á athugunum á vinnutilhögum, benda til þess að skattar útskýri aðeins lítinn hluta þessa munar. Harvardmenn setja fram vel rökstuddar kenningar um að sterk verkalýðshreyfing á evrópskum vinnumarkaði séu meginástæða þessa munar á milli Bandaríkjanna og Evrópu, með kröfunni um “Styttri vinnutími, vinna fyrir alla”.

Í byrjun áttunda áratugarins voru vinnustundir álíka margar í Bandaríkjunum og Vestur-Evrópu. Nú eru þær næstum 50 prósentum færri í Evrópu en Bandaríkjunum. Bandaríkjamenn vinna nú álíka mikið og árið 1970 en Evrópubúar vinna mun minna. Fræðimenn og stefnumótendur hafa upp á síðkastið beint sjónum að fækkun vinnustunda í Evrópu.

Hér skipta máli áhrif verkalýðsfélaga í kjölfar áfalla innan atvinnugreina eins og þeirra sem áttu sér stað í Bandaríkjunum og Evrópu á 8. og 9. áratugnum. Ef framboð á vinnuafli fer upp á við eykur slíkt vinnustundir. Þar sem samdáttur er í hagkerfi þar sem verkalýðsfélög eru til staðar, hefur slíkt leitt til fækkunar vinnustunda. Við sama áfall í hagkerfi án verkalýðsfélaga aukast vinnustundir.

Einnig var boðinn hingað velkominn af Flokknum "Houdini hagfræðinnar" Arthur Laffer, sem er heimsþekktur fyrir "Voodoo Economics" um hvernig við græddum öll á því að skattar á fyrirtæki og fjárfesta verði lækkaðir. Þegar Ronald Reagan beitti þessari stefnu í Bandaríkjunum upp úr 1980 leiddi það til þess að allur afrakstur hagvaxtarins rann til tekjuhæsta hópsins og fjárfesta, verkafólk sat uppi með kauplækkun og lengdi vinnutíma sinn í kjölfarið til að vinna gegn kjaraskerðingunni og hefur enn ekki komist út úr þeim skaða sem þetta leiddi til.

Laffer bendir á að ef skattprósenta á tekjur einstaklinga væri 0% fengi ríkissjóður vitanlega engar tekjur, sama væri upp á teningnum ef skattprósentan væri 100% af tekjum. Laffer kúrfan er þar á milli er eins og U á hvolfi.

Það veit enginn hvar við erum stödd á Laffer-kúrfunni. Hvað gerist þegar skattprósentan er hækkuð og fer yfir það gildi sem gefur ríkissjóði hæstar tekjur þannig að tekjur lækka við frekari hækkun prósentunnar? Viss störf munu leggjast af, sum flytjast til annarra landa og önnur hverfa undir yfirborðið og fólk fer að koma sér hjá því að greiða skatta. Ekki er hægt að meta hvar hámarkið er á kúrfunni og það er háð efnahagsástandi og skattlagningu í öðrum löndum.

En við vitum um árangur Flokksins hann lækkaði skatta á þá hæst launuðu, en hækkaði þá þeim sem minna máttu sín með því að frysta skerðingarmörk bótakerfisins. Og óku þeir þjóðarksútunni án millimetra bremsufars fram af hengifluginu og þúsundir íslenskra heimila eru gjaldþrota.

þriðjudagur, 10. nóvember 2009

Vindhögg

Vinnubrögð Ragnars stjórnarmanns VR eru ótrúlega ómerkileg og ekki síður er maður undrandi á fjölmiðlum, sem vilja láta taka sig alvarlega skuli láta Ragnar ítrekað leiða sig í gönur með vindhöggum hans.

Umrætt minnisblað var í fjölmiðlum fyrr á þessu ári. Það er ritað af framkv.stj. SA og er innanhúsblað SA eins og kemur fram í hausnum og auk þess í skýringum Vilhjálms í fjölmiðlum á sínum tíma og hefur ekkert með ASÍ að gera. Reyndar stendur ekkert merkilegt í þessu minnisblaði, allavega ekki það sem Ragnar vill lesa úr því.

Í mínu umhverfi er ekki nokkur maður sem tekur mark á upphrópunum Ragnars. En það er leiðinlegt að vita til þess að hann er með góðri aðstoð tiltekinna fjölmiðla að grafa undan starfi samtaka launamanna og í raun að veitast að stöðu þeirra sem minnst mega sín.

Það liggur einnig fyrir að stéttarfélög með um 90% félagsmanna aðildarfélaga ASÍ vildu frekar freista þess að ná framlengingu samninga við SA, frekar en SA myndi segja upp samningum eins og margítrekað kom fram í fréttum fyrr á þessu ári, en virðist hafa farið fram hjá sumum fréttamönnum, þótt ótrúlegt sé. Þar á meðal er það stéttarfélag sem Ragnar er stjórnarmaður. Eins og kom fram á ársfundi ASÍ þá eru félagsmenn annarra stéttarfélaga en VR, orðnir langþreyttir á að Ragnar sé ítrekað að gera öðrum stéttarfélögum upp skoðanir og spinna svo út frá því.

Einnig þykir mönnum harla einkennilegt að Ragnar skuli ekki koma sínum athugasemdum á framfæri á sameiginlegum fundum innan ASÍ og forvitnast þar um skoðanir annarra og skiptast þar á sjónarmiðum, en þar sést Ragnar ekki í ræðustól. Frekar er valinn sú leið að ata félaga sína auri í fjölmiðlum og gera þeim upp skoðanir og allir sem ekki séu honum sammála eru að hans mati viljalaus verkfæri í höndum forseta ASÍ. Sérstök ástæða er minna á að báðir forsetar ASÍ eru í forystu VR. Þannig að Ragnar er í stöðugu sambandi við forsetana, og hefur þar stöðu langt umfram flesta aðra launamenn í landinu.

Á fundum innan ASÍ um þessi mál kom engin andstaða fram af hálfu VR. Þetta kom einnig fram í fréttum. Haldin var formannafundur aðildarfélaga innan ASÍ í byrjun febrúar þar sem aðildarfélögin voru beðinn að kanna afstöðu félagsmanna sinna í málinu. Félögin héldu fjölmarga félagsfundi og skiluðu svo niðurstöðum inn á annan formannafund ASÍ mánuði síðar, einnig það félag sem Ragnar er stjórnarmaður. Allt þetta kom fram í fréttum.

Það er barnalegur spuni sem Ragnar gefur sér í yfirlýsingu sinni um að verkalýðshreyfinginn hefði náð samningum strax um umtalsvert meiri launahækkanir, en fengust með þeirri niðurstöðu sem náðist. Þekkt er að ritstjóri Eyjunnar þekkir afar vel til hvernig mál ganga fyrir sig í Samtökum atvinnulífsins, því vaknar sú spurning hvað það sé í raun sem vaki fyrir Eyjunni með fréttaflutning af þessu tagi. Alla vega eru það ekki hagsmunir launamanna.

sunnudagur, 8. nóvember 2009

Agaleysi

Það er sammerkt með mörgum þeirra sem hingað koma, hvort sem um er að ræða erlenda gesti eða íslendinga, sem hafa verið búsettir um nokkurt skeið erlendis, þessu fólki er tíðrætt um hversu óöguð hin íslenska þjóð er. Margar af helstu orsökum kerfishruns íslenska fjármálakerfisins umfram nágrannalönd okkar má leita í agaleysi. Samskipti á vinnumarkaði bera einkenni af tillits- og agaleysi. Samskipti kynslóðanna einkennast af frekju og tillitsleysi. Sama á við um hegðan í skólum, biðraðamenningu og svo ekki sé talað um íslenska umferðarmenningu. Niðurstaðan verður einatt sú sama; þjóðin er agalítil.

Það er skammt á milli aga og bælingar, sama á við hömluleysi og agaleysi. Íslensk ungmenni búa við óagað umhverfi og eiga jafnvel stundum erfitt með að gera sér grein fyrir því til hvers er ætlast af þeim. Miklar breytingar sem orðið hafa á högum fjölskyldunnar, þar sem langur vinnutími beggja foreldra utan heimilis veldur því að börn og ungmenni eru skilin eftir á eigin ábyrgð, á meðan yfir stendur hömlulítið lífsgæðakapphlaup.

Skólar og aðrar stofnanir hafi tekið við hluta af uppeldishlutverki heimila. Samstarf heimila, skóla, íþróttafélaga og ýmissa samtaka er mjög takmarkað og skilaboð til barna um hegðan og ábyrgð eru misvísandi og óljós. Þetta er það sem kallað hefur verið óagað umhverfi og leiðir m.a. til þess að ungmenni eiga örðugt með að þroska með sér sjálfsaga. Skýrar leikreglur og agað umhverfi er með öðrum orðum forsenda þess að einstaklingur geti náð að þroska með sér.

"Ríkidæmi sem byggt hefur á lánum og skuldsetning undangenginna ára getur ekki talist auðlegð,“ sagði Karl Sigurbjörnsson biskup við setningu kirkjuþings." Eitt mikilvægasta verkefnið nú sé að stuðla að nýjum lífsstíl. Lífsstíll sem virðir takmörk auðlinda og uppörva kristið siðgæði, virðingu og hófsemi, samstöðu, náungakærleika."

"Við ein ríkasta þjóð heims stöndum langt að baki þeim þjóðum sem við vildum mæla okkur við í framlögum til þróunaraðstoðar. Og nú þegar þrengir að hjá okkur er illt til að vita að við hlaupum frá skuldbindingum okkar og vörpum frá okkur ábyrgð. Það er ekki gæfumerki,“ sagði biskup.

Þetta samsamar sig í ummælum okkar um nágrannaþjóðir okkar þegar við sökum þær um óvild í okkar garð þegar þær hafna því að halda áfram að moka fjármagni inn í laskað hagkerfi okkar, svo við getum haldið áfram skefjalausu uppteknu líferni, sem við þróuðum með okkur frá 2000 - 2008 þar sem sjálfumglaðir og agalausir stjórnmálamenn lögðu línuna.

Sé litið til vinnumarkaðs hafa á þessum tíma sprottið upp fyrirtæki þar sem allir hugsanlegir möguleika eru notaðir til þess að hagnast á bágri stöðu bláfátæks verkafólks. Sérhyggjumenn setja athugasemdalaust upp fyrirtæki þar sem fólk er í framleigu til hverskonar starfa á niðursettu verði. Fyrirtæki sem eru í raun ekkert annað en röð kennitalna. Lánlausu fólki eru settir afarkostir, ef það fer ekki í einu og öllu eftir því sem leigudólgarnir vilja, annars glatar það tilverurétt og er komið í óviðráðanlegar fjárhagslegar skuldbindingar við dólgana.

Nú höfum við tækifæri til þess að taka til í þessum efnum og verður spennandi að sjá niðurstöður Þjóðfundar.

laugardagur, 7. nóvember 2009

Neðanjarðarhagkerfið

Sé litið þróunar undanfarinna ára eftir að frjáls för verkafólks varð almennari á evrópskum vinnumarkaði, þá hefur neðanjarðarhagkerfið vaxið hratt og tugir milljarða eru ekki að skila sér til samfélagsins. Auk þess þurfa stofnanir samfélagsins að þjónusta einstaklinga, sem ekki hefur greitt af nein tryggingargjöld og hafa engin réttindi. Slösuðu fólki er ekki varpað á dyr, en kostnaður vegna þessa hefur vaxið gríðarlega og sumum svæðum þar sem mikið er um erlendra farandverkamenn, þá ráða heilsugæslustöðvar ekki við vaxandi verkefni og ekki nein leið að leita eftir auknu fjármagni vegna þess að svo stór hluti fólksins er ekki til í opinberum gögnum.

Svört atvinnustarfsemi þrífst í skjóli undirverktöku og ólögleg starfsemi þrífst í þessu umhverfi, jafnvel harðsnúin glæpastarfsemi eins og t.d. mansal. Verkafólk er flutt á milli landa og nýtur ekki lágmarksréttinda og er gert að búa við óviðunandi aðstæður, fær takmarkaðan hluta launa og nýtur ekki tryggingarverndar, lögbundins frítíma og veikindaréttar.

Noregur er það norrænu landanna sem er komið lengst í að taka á þessu vandamáli með því að setja skýrar reglur um ábyrgð aðalverktaka. Þessar reglur nefndar „Samábyrgð“ og verða innleiddar 1. janúar 2010. Þar er kveðið á um að kjarasamningar ákvarði laun og kjör allra sem eru á norskum vinnumarkaði, og það sé á ábyrgð aðalverkataka. Það sé við hann sem sé samið um viðkomandi verkefni.

Reynsla norðmanna er sú að röð undirverktaka hver undir öðrum í skjóli þess að einungis sé hægt að sækja að aðalverktaka, sem síðan víkur sér undan allri ábyrgð á undirverktökum sínum. Þetta er ekki óþekkt hér á landi. Þannig hefur þessi starfsemi þróast án þess að hægt sé að taka efnislega á henni, sem hefur leitt til margskonar undanskota frá ábyrgð, sem hefur leitt til þess að samfélagið og launamenn hafa beðið umtalsverðan skaða. Hér einnig bent á að oft er ekki hægt að ná fram lagfæringum á verksvikum og efnislegum frágangi. Undirverktakasamfélagið er röð kennitalna, sem sumar hverjar verða nánast gjaldþrota í lok hvers vinnudags.

Gengið er frá verksamningum við aðalverktaka sem uppfylla öllu sett skilyrði samfélagsins, en síðan komast undirverktakar upp með að stinga undan umtalsverðum hluta af réttindum og kjörum starfsmanna sinna. Hér er ekki einungis átt við laun, heldur er vinnutíma oft óhóflega langur, launamenn njóti ekki veikindaréttar, lögbundinna frídaga, lágmarkstrygginga og orlofs og þannig mætti lengi telja. Auk þess er ekki skilað tilskildum gjöldum til samfélagsins og viðkomandi starfsmaður réttindalaus í samfélaginu.

Samkvæmt nýju lögunum á hvaða starfsmaður sem er sem vinnur við tiltekið verk að geta leitað til aðalverktaka og krafist þess að hann njóti réttra launa og allra lögbundinna kjara og aðbúnaðar. Aðalverktaka eru gefnir 3 mán til þess hafa samband við þann undirverktaka sem starfsmaðurinn vinnur hjá og koma máli viðkomandi starfsmanna í réttan farveg.

Á hinum norðurlandanna eru lög og reglur um þessi mál óskýrari. Í Danmörku voru 1. janúar 2009 sett lög um ábyrgð aðalverktaka á virðisaukasköttum í öllu verkinu og gegnum það kerfi hafa Danir getað fylgst að nokkru með starfsemi undirverktaka. Á norðurlöndunum öllum eru skýr ákvæði um öryggismál á vinnustöðum, en töluverður brestur á að því sé fylgt eftir.

Slys á byggingastöðum eru langflest slysa á vinnumarkaði. Mörg dæmi eru þekkt, t.d. vakti það gríðarlega reiði í Noregi fyrir 2 árum þegar verkamaður fannst stórslasaður á fáförnum vegi upp í sveit. Hann talaði ekki norsku. Vinnuveitandi hans hafði farið með hann á þennan stað og skilið hann þar eftir til þess að komast hjá því að þurfa að fara með hann á slysavarðstofu, en þar hefði komist upp að vinnuveitandinn hafði svikist um að greiða öll tryggingargjöld og skatta af fjölmörgum erlendum starfsmönnum sínum.

Deilur hafa snúist um að tryggja lágmarkslaun og félagsleg undirboð. En reynslan hefur þó sýnt og það á m.a. við um reynslu Rafiðnaðarsambandsins að þó svo takist að fá verktaka til þess að fara að kjarasamningum um kaup og kjör, þá er ekki tryggt að viðkomandi starfsmaður haldi þeim launum þegar heim er komið. Hér er vísað til til rússnesku línumannanna sem settu upp Búrfellslínu 2. Þegar línumennirnir komu til síns heima í Úkraníu að loknu verki komu handrukkarar komu heim til þeirra og sóttu þær leiðréttingar á launum sem RSÍ hafði náð fram er þeir fóru heim í verklok. Einnig má benda á þau slagsmál sem stéttarfélögin og eftirlitsstofnanir á vinnumarkaði þurftu ítrekað að taka við undirverktaka á Kárahnjúkasvæðinu.

fimmtudagur, 5. nóvember 2009

Kolefnislosun

Ég sit nú ársfund Norræna byggingarsambandsins stendur nú yfir í Stokkhólmi. Umhverfismál taka mikið rými í dagskránni. Loftslagsbreytingar hafa verið miklar undanfarin 150 ár. Helstu orsakir er að finna í vexti iðnaðar í hinum svokölluðu þróuðu ríkjum. Sé litið til ályktana Sameinuðu þjóðanna þá er allra helstu orsaka loftslagsbreytinga að finna í hátterni mannkyns. Hátterni okkar hefur mótast undanfarna áratugi af stefnu frjálshyggjunnar, sem líkja má við að hestum sé sleppt lausum og eftirlitslausum út á ræktaða mörkina. Vaða þeir strax að bestu bitunum og hrifsa þá til sín og troða allt niður sem á vegi þeirra verður án tillits til afleiðinganna.

Enn höfum ekki náð botninum, og verra ástand nálgast hratt. Viðnám við loftslagsbreytingum er veigamesta verkefni mannkyns á 21 öldinni. Við erum tilneydd að breyta lifnaðarháttum, má þar t.d. benda á einn af daglegum þáttum. Ef litið á framleiðsluferli kaffis þá þarf 14 lítra af vatni til þess að framleiða það kaffi sem er í einum meðalstórum kaffibolla. Vatn er eitt af þeim atriðum sem blasir við að muna verða skortur á í náinni framtíð. Aukin tækniþekking hefur nú þegar minnkað útblástur mikið, en stjórnvöld verða að setja enn meiri fjármuni til rannsókna í þessum efnum.

Í ályktun Sameinuðu þjóðanna um loftslagsmál frá 1992 var kveðið á um að ríki skyldu forðast gjörðir sem gætu haft hættuleg áhrif á loftslagið. Engu síður heldur losun gróðurhúsalofttegunda áfram að aukast. Bandaríkin neituðu að undirrita Kyoto-bókunina árið 1997 og hafa ekkert gert til þess að koma böndum á útblástur.

Helsta ástæða þess er að 25 ríkja í Bandaríkjanna framleiða kol, sem nýtt eru til þess að framleiða stóran hluta af raf- og hitaorku þeirra. Þar sem aðgerðir gegn loftslagsbreytingum beinast fyrst og fremst gegn minni kolanotkun, óttast kolaríkin í Bandaríkjunum efnahagslegar afleiðingar af útblásturskvótum. En þar hafa einnig viðhorf til bílanotkunar mikil áhrif.

Þar til nýlega hefur verið talið að Kína og Indland kæmu ekki koma að samningaviðræðunum um aðgerðir í loftlagsmálum. Kína hefur hins vegar tilkynnt um stórtækar aðgerðir til að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda með því að auka notkun sólarorku, vindorku, kjarnorku og auka kolefnisbindingu. Indverjar hafa einnig lagt fram heildstæða aðgerðaráætlun um sjálfbæran orkubúskap.

Evrópuríkin hafa sett sér það markmið að minnka orku notkun um 20% á næstu 4 árum og að sama skapi draga umtalsvert í framleiðslu orku með jarðefnum. Þetta setur aukna pressu á Bandaríkin til að bregðast við, hratt vaxandi umhverfisvitund mun ekki að leyfa sérhagsmunum að stefna framtíð jarðarinnar í voða.

Í byggingar- og tréiðnaði vinna um 200 millj. manns í heiminum öllum. Á norðurlöndum eru það um 700 þús. manns. Þessi iðnaður hefur mikil áhrif á útlosun kolefna. Eyðing skóga er næststærsta orsök kolefnaútlosunar, eða 18%. Byggingariðnaður veldur 8% af kolefnaútlosun. Mesta útlosunin er vegna orkuframleiðslu, þar er helsti orsakavaldur nýting jarðefna við framleiðslu orku.




Stjórnvöld verða að vera í forystu um í baráttunni við að ná viðsnúning í þessari þróun. Pólitísk stefnubreyting verður að eiga sér stað. Nokkrar ríkisstjórnir hafa nú þegar tekið veigamiklar ákvarðanir. T.d. hafa frönsk stjórnvöld ákveðið að tvöfalda hraða við endurbyggingu eldri húsa með græn sjónarmið að leiðarljósi. Fyrir árslok 2015 á að vera búið að endurbyggja 800. þús. byggingar með betri orkunýtingu og sjálfbærni að leiðarljósi.

Þjóðverjar tóku þessa ákvörðun árið 1998, og það hefur skapað 2 milljón starfa í Þýskalandi, samfara samdrætti í losun kolefna. Stjórnvöld í Hollandi hafa gengið fram samþykktum um endurnýja 200 – 300 þús. íbúðir á ári næstu árin. Nokkur önnur lönd þar á meðal Bretland hafa sett fram markmið í minnkun orkunotkunar og einnig fækkun orkuvera sem nýta jarðefni. Grænn byggingariðnaður er vaxandi í Bandaríkjunum og stendur á traustum fjárhagslegum fótum, á meðan hinn almenni byggingariðnaður er í vanda.

Tré eru einstök hvað varðar baráttu gegn losun kolefna í andrúmsloftið, sakir þess hversu mikið af kolefnum þau binda. Við brennslu trjáviðar losnar sama magn kolefnis og þau hafa bundið í vexti. Hver rúmmetri af timbri bindur um 1,1 tonn af kolefnum. Sé litið til byggingaraðferða þá minnkar hver rúmmetri af timbri sem nýttur í byggingariðnaði kolefnaútlosun um 2,1 tonn. Áætlað er að landbúnaður muni árlega eyða um 7,3 milljón hekturum af skógi næstu árin.

Sement er mikill skaðvaldur í vaxandi útlosun kolefna. Notkun steypu er tvöfalt meiri í byggingariðnaði en nokkurs annars byggingaefnis. Í steypu er um 10-15% sement. Þau hráefni sem nýtt eru við framleiðslu á hverju tonni af sementi valda 1,6 tonn af kolefnaútlosun. Um 2,6 billjón tonn af sementi eru framleidd á hverju ári í heiminum. Reiknað er með að útlosun vegna steypunotkunar fjórfaldist fram að árinu 2050. Það er því gríðarleg þörf á auknum rannsóknum á sementi og steypu svo minnka megi útlosun innan byggingariðnaðar. Einnig þarf að herða á rannsóknum um endurnýtingu á steypu.

Benda má á þá sjálfbærni sem er í timburhúsum. Það grær nýr skógur þegar timbrið er tekið í húsið. Kolfnin eru bundin í timbri húsins. Við endurnýjun húsa er hægt að endurnýta nánast allt húsið við orkuvinnslu.

miðvikudagur, 4. nóvember 2009

Hverjir mega hafa skoðanir?

Það er með hreinum ólíkindum að hlusta á stjórnarþingmenn þessa dagana þegar þeir eru vælandi í fjölmiðlum um að það séu þeir sem einir hafi leyfi til þess að hafa skoðanir, þeir hafi verið kjörnir til þess, ekki aðrir. Hvað verkalýðsforystan sé að vaða upp á dekk. Hverslags dót er þetta fólk? Málið snýst ekki um það, það snýst um að þeir tuskist til þess að fara að gerðum samningum og standi við sitt.

Ég skrifaði í fyrstu pistlunum hér á þessu Bloggi haustið 2007, að mér finnist kostulegt að heyra Sjálfstæðismenn og Framsóknarmenn kvarta ítrekað undan því að hagsmunahópar væru að skipta sér að stjórnvaldinu. „Við eru kjörnir fulltrúar fólksins og valdið liggur hjá okkur“ var endurtekið viðkvæði þáverandi stjórnarþingmanna.

Ég benti á að þetta segði til um að þáverandi stjórnaþingmenn væru orðnir of heimaríkir. Búnir að hafa völdin of lengi. Þeir væru til viðtals við kjósendur vikuna fyrir kjördag, en viðtalstíma lyki um leið og kjörklefum væri lokað og væri lokað næstu 4 ár. Þó svo að fram kæmi eftir kosningar að þeir væru að gera eitthvað allt annað, en þeir hefðu lofað og um væri samið. Undir þetta tóku þá VG- og Samfylkingarmenn.

Stéttarfélög eru samtök hópa úr ákveðnum starfstéttum sem taka sig saman og mynda samtök um að gæta hagsmuna sinna. Þetta fólk leggur pening í pott sem notaður er til þess að ráða fólk til þess að gæta hagsmuna hópsins og vinna þeim framgang. Þeir sem valdir er til þessara starfa eru kosnir.

Það hefur verið samdóma álit íslendinga, sem kemur m.a. fram í stjórnarskrá, að það séu fleiri en stjórnmálamenn sem megi hafa skoðanir, t.d. sé almenning heimilt að hafa skoðanir. Það sé líka heimilt að stofna samtök utan um hagsmuni og skoðanir án afskipta stjórnmálamanna. Samkvæmt landslögum er stéttarfélögum heimilt að gera samninga m.a. við stjórnvöld. Almenningur er kjósendur og um leið félagsmenn stéttarfélaga, hann er líka sjóðsfélagar í lífeyrissjóðum og á þá fjármuni sem þar eru.

Samkvæmt venjulegum samskiptareglum þá er venjulega ætlast til þess að menn og stjórnmálamenn standi við gerða samninga og uppgefnar skoðanir.

Oft er sagt að maðurinn (þá sérstaklega stjórnmálamaðurinn) hafi ekkert langtímaminni, og afar slappt skammtímaminni. Forseti ASÍ hefur fengið harkalega útreið í fjölmiðlum og þá sérstaklega frá núverandi stjórnarþingmönnum. Í því sambandi vill ég minna þá að það sem stendur hér ofar.

Mig langar einnig til þess að minna á nokkur eftirtalin atriði sem forysta launamanna, allra samtaka launamanna ekki bara ASÍ, gerðu samning við núverandi stjórnaflokka í sumar.

Þar var rætt um ákveðin skatthlutföll og hámark skattálagningar. Forseti ASÍ hefur verið fyrirskipað af aðildarfélögum sambandsins að mótmæla harðlega þeim hugmyndum sem fram komu í fjárlögum þessa hausts. Þar átti að innheimta mun hærri skatta en um hafði verið samið. ASÍ hefur einnig mótmælt því að það virtist vera svo að stjórnvöld ætluðu sér ekki að standa við ákvæði síðustu kjarasamninga um tengingu persónuafsláttar við verðlag og væntanlega hækkun persónuafsláttar um næstu áramót.

Forysta ASÍ er ekki á móti auðlindaskatti og setti reyndar fyrst allra fram kröfur um auðlindaskatt.

Það var SA, ekki ASÍ sem setti sig á móti hugmyndum stjórnvalda um það fyrirkomulag auðlinda- og orkuskatts sem fram kemur í fjárlögum.

Í ályktunum ASÍ eru og hafa verið ákvæði um uppbyggingu sprota- og tæknifyrirtækja. Þar er einnig að finna gagnrýni á það háttalag stjórnmálamanna undanfarin ár að lofa stóriðju í nánast hverjum firði án þess að huga að orkuöflun. Þar hafa stjórnmálamenn verið að vekja væntingar hjá fólki, sem ekki er í einhverjum tilfellum að standa við. Stjórnmálamenn verða að axla sjálfir þá ábyrgð og hafa manndóm í sér að mæta reiði þess fólks sem þeir eru að svíkja.

ASÍ vill að stjórn kvótakerfisins verði endurskoðað og setti fram aðrar hugmyndir þar um en SA. ASÍ hefur alfarið hafnaði þeim hugmyndum sem LÍÚ hefur sett fram.

Ég vill fyrir hönd þeirra samtaka sem ég er í forsvari fyrir taka það fram að við áskiljum okkur sama rétt og stjórnmálamenn, það er að hafa skoðanir og koma þeim á framfæri ekki bara þegar stjórnmálamönnum þóknast að hlusta á fólk dagana fyrir kjördag.

Við áskiljum okkur einnig þann rétt að krefjast þess að stjórnvöld standi við gerða samninga.

Við upplifum það nefnilega á hverjum degi að stjórnvöld krefjast þess að við stöndum við okkar samninga og virðum friðarskyldu.

þriðjudagur, 3. nóvember 2009

Umtöluð ræða

Nokkuð hefur verið rætt um innlegg mitt á síðasta ársfundi ASÍ. Hér er það :

http://www.rafis.is/index.php?option=com_content&view=article&id=1064

mánudagur, 2. nóvember 2009

Jákvætt hugarfar

Það kemur mér alltaf jafnskemmtilega í opna skjöldu þegar ég hitti félagsmenn mína og mæti þeirri málefnalegu umræðu sem þar fer fram og jákvæðninni í stað neikvæðrar niðurrifsumræðu hinna kverúlantasæknu ljósvakavíkinga og illskiljanlegrar stefnulausrar umræðu stjórnmálamanna. Eins og einn félagsmanna orðaði það svo ágætlega í dag.

Er búinn að halda þrjá félagsfundi síðustu viku. Sauðárkrók, Akureyri og svo í Reykjavík í dag. tæplega 100 manns sóttu fundinn í dag og um 50 sóttu hina fundina. Ný skoðanakönnun Capacent sýnir mun sterkari stöðu rafiðnaðarmanna á vinnumarkað en spáð hafði verið.

Meðalheildarlaun eru um 470 þús. kr. á mán. Vinnuvikan er 42 klst. og daglaun eru 370 þús. kr. Atvinnuleysi er um 4%, þrátt fyrir metfjölgun í sveinsprófum í rafiðnaðargreinum. Um 400 nemar hafa lokið sveinsprófum í rafiðnaðargreinum á síðustu 2 árum og um 600 eru í rafiðnaðarnámi.

Rafiðnaðarmenn hafa á undanförnum árum ítrekað bent á að loforð stjórnmálamanna um stóriðju í hverjum firði kosti gríðarlegar virkjanir mun meiri en raunhæft er að ráðast í sé litið til núverandi tæknilegrar getu við byggingu jarðvarmavirkjana.

Síðasta áratug hefur fjöldi rafiðnaðarmanna tvöfaldast frá 3.000 í 6.000. Sé skoðað hvert rafiðnaðarmenn hafa sótt ný störf á undanförnum árum, blasir við að engin fjölgun hefur verið í byggingariðnaði, landbúnaði og sjávarútvegi. Öll fjölgun starfa rafiðnaðarmanna er að finna í hátæknistörfum, hjá sprotafyrirtækjum.

Við blasir að íslendingar geta byggt upp enn öflugri hátækniiðnað. Iðnað sem flytur lítið inn en mikið út.Verðmætasköpun hins velmenntaða íslenska vinnumarkaðar og hæfilegrar nýtingar orkunnar. Uppbyggingu rafbílaframleiðslu og minnkun jarðefnanotkunar.

Til lengri tíma verður að líta til þess að hér verði gjaldmiðill sem bíður upp á stöðugleika. Verðbólga verði það lág að vextir verði innan við 4,5% og verðtrygging afnuminn. Það þarf að skapa 20 þús. störf á næstu fjórum árum svo meðalatvinnuleysi íslensks vinnumarkaðar fari niður fyrir 5%. Ef það tekst munum við á árinu 2013 hafa endurheimt þau lífskjör sem við bjuggum við á síðasta ári.

Krónan hefur reynst okkur ákaflega dýrkeypt. Hún hefur stuðlað að miklum sveiflum vegna agalausrar hagstjórnar. Sveiflurnar hafa kallað á að meðaltali 3,5% hærri vexti en þeir þyrftu að vera og verðtryggingu. Nærtækasti kosturinn er að sækja um aðild að Evrópusambandinu og láta reyna á hvert við komumst í slíkum viðræðum um forræði í auðlindamálum. Það eru nauðsynlegt að fá úr því skorið hvort við eigum kost á ásættanlegri lausn.

Gildismat hefur breyst á undangengnum áratugum. Hógværð hefur vikið fyrir öðrum gildum. Græðgi hefur markað för og krafan hefur verið endalaus velgengni. Alvarlegasta ógnunin við framtíð Íslands er skuldsetning hugarfarsins þar sem vantrú ríkir á öllu sem viðkemur einkaframtaki. Hugarfarsbreytingu þarf ef atvinnulífið á að skapa 20 þúsund störf fyrir árið 2013. Það gerist ekki með því að fjölga störfum hjá ríkinu, það gerist í atvinnulífinu. Við eigum að leggja áherslu á að laða fram jákvæðni, áræðni og frumkvæði.

Þýðingarmesta verkefni okkar er að stuðla að víðtækri sátt um stöðugleika. Styrkleiki okkar liggur meðal annars í miklum náttúruauðlindum, sterkum lífeyrissjóðum, hlutfallslega meira af ungu fólki en hjá öðrum Evrópuþjóðum. Helsti styrkleiki þjóðarinnar liggur í hugarfari; þrautseigju og mestu atvinnuþátttöku sem þekkist í vestrænu landi. Við megum ekki missa þennan styrkleika niður.