Ég tek undir það sem hefur komið fram hjá nokkrum þingmönnum og svo mjög mörgum utan þings, að sé dapurt hve lítið hafi breyst í starfsháttum Alþingis þrátt fyrir hrunið. Veikleiki löggjafans blasi við gagnvart framkvæmdavaldinu, þetta hefur komið sífellt betur í ljós eftir því sem lengra líður frá hruni fjármálakerfisins.
Minni reyndar á allnokkrar umræður fyrir nokkrum árum um það vinnulag sem var innleitt af Davíð og Halldóri, það er að þeir störfuðu tveir saman ásamt nokkurm ráðuneytisstjórum og tóku nær allar veigamestu ákvarðanirnar án samráðs við þingið. Þetta gekk svo langt að nokkrir stjórnarþingenn voru farnir að kvarta, en margur þorði því ekki, þá áttu þeir það á hættu að vera teknir út úr öllum veigamiklum nefndum og settir út í horn. Það ríkti fullkomið ráðherraræði.
Kastljósið í gær var um margt óvenjulega gott. Búið að vinna hlutina vel og umræðuefnin sett skýrt og skipulega fram. Það sem vakti athygli mína hvaða fólki var stefnt fram að flokkunum. Það var ekki heil brú í tilsvörum sumra þeirra og þar fór Guðlaugur Þór fremstur.
Ég tek fyllilega undir það sem margir hafa bent á Geir og Ingibjörg eru ekki efst á þeim lista sem ætti að beina spjótum að. Það eru langefstir Davíð og Halldór og sú hirð sem var í kringum þá. Það var þetta lið sem skóp það ástand sem leiddi íslenskt efnahagslíf fram af brúninni. Davíð var það við stjórnvöllin allan tímann. Og hann var við stjórnvölinn í Sjálfstæðiflokknum allan tímann, hann hikaði ekki við að henda út af dagskrá undir dynjandi lófataki landsfundar flokksins vel unnun skýrslum um hvernig ætti að taka á vandanum.
Þetta er erfitt segja þingmenn, já þetta er mjög erfitt. Ég hef fulla samúð með sumu af þessu fólki sem nú liggur undir ásökunum, en þetta virðist vera því miður eina leiðin til þess að fá stjórnmálamenn til þess að axla ábyrgð og taka upp vönduð vinnubrögð. Það er búið að reyna með góðu og illu í nokkur ár, en ekkert hefur gengið. Ástandið er að verða svo slæmt að það verður þá að grípa til enn harkalegri aðgerða til þess að reka suma til starfa, og aðra í burtu.
þriðjudagur, 14. september 2010
mánudagur, 13. september 2010
Valdaskrímslið
Þær eru í fersku minni ræður fyrrverandi ráðherra og stjórnarþingmanna þar sem þeir héldu því fram að hið íslenska Hrun hafi alfarið verið afleiðing alþjóðlegrar fjármálakreppu, og gerðu grín af þeim sem héldu því fram að efnahagsstjórnin hefði verið röng. Þrátt fyrir að fyrrv. forsætisráðherra og fjármálaráðherra höfðu ásamt Seðlabankastjóra fengið alvarlegar aðvaranir frá erlendum Seðlabönkum um hvert stefndi.
Þingmenn sjálfstæðismanna tóku vart til máls í pontu Alþingis án þess að minna á hversu óspillt stjórnmál og embættiskerfið væri á Íslandi, og vitnuðu þar í erlenda könnun sem átti að sanna það. Á það var bent að sú könnun segði ekkert til um Íslands, hér væru ekki í gildi þær reglur sem mælt væri eftir. Til þess að splundra orðræðunni gripu sömu menn ítrekað í allskonar skýrslur, stundum voru þær 15 ára gamlar og sögðu í raun ekkert til um það sem deilt var um.
Árið 2006 var svo komið að ekki var komist hjá hruni íslenska bankakerfisins, sem var hvort tveggja í senn, fyrirsjáanlegt og fyrirbyggjanlegt. Í skýrslu rannsóknarnefndar eru veigamikil rök fyrir því hvernig hin pólitíska forysta hafði brugðist skyldum sínum við að grípa til fyrirbyggjandi ráðstafana. Þessu var í engu sinnt og hagkerfi Íslands flaug fram af brúninni á fullri ferð og með skelfilegum afleiðingum.
Þáverandi stjórnmálamenn voru búnir að lofa álveri fyrir norðan, álveri á Reykjanesi, tvöföldun álvers í Straumsvík, nokkrum gagnaverum og kísilverksmiðjum, auk þess að leggja streng til útlanda og flytja um hann orku frá Íslandi. Alltaf töluðu stjórnmálamenn eins og ótakmörkuð orka væri til staðar hér á landi.
Ég spurðist nokkrum sinnum fyrir um, t.d. í umfangsmikilli vinnu við undirbúning Stöðugleikasáttmála, hvar ætti að fá orku til þess að uppfylla alla þessa drauma og benti á að ef út í þetta væri farið á þeim framkvæmdatíma sem rætt var um, þyrfti að flytja hingað helmingi fleiri erlenda launamenn en voru hér við uppbygginguna fyrir austan, eða um 30 þús. manns. Eftirköstin yrðu helmingi alvarlegri en þau voru í lok þeirra framkvæmda. Aldrei fékk ég alvöru svör og málinu ævinlega eytt.
Ábyrgðarmenn þeirrar efnahagshelstefnu sem var fylgt undanfarna tvo áratugi eiga það sameiginlegt, að ekki einn einasti þeirra vill kannast við að bera nokkra ábyrgð á Hruninu. Það er óumflýjanlegt að gera upp við fortíðina og menn verði dregnir til ábyrgðar. Ekki síst sakir þess þeirrar söguskoðunar, sem þessa dagana er haldið að okkur um að Ísland sé fórnarlamb utanaðkomandi afla. Nágrannaþjóðir séu óvinir og við berum enga ábyrgð á Hruninu.
Þar eru sömu menn enn eina ferðina vísvitandi að leiða umræðuna inn á villigötur með þeim afleiðingum að okkur miðar lítið við úrbætur í hagkerfinu. Þetta ástand veldur mikilli reiði meðal almennings og leiðir til þess að umræðan er á heiftúðugum brautum upphrópana og rakalausra fullyrðinga.
Ríkissjóður er rekinn með gífurlegum halla og mörg fyrirtæki í landinu eru í mjög erfiðri stöðu. Ísland er að dragast aftur úr hinum Norðurlöndunum og þar með aukast líkur á því að okkur haldi áfram að fækka. Hin Norðurlöndin eru með öflug hagkerfi sem byggja á vel skipulögðum og öguðum markaðsbúskap, sem er forsenda þess að þau geti staðið undir öflugu velferðarkerfi. Margir hugsa þessa dagana hvað bíði þeirra hér, hvort þeir og börn þeirra hafi möguleika til þess að búa í skipulegu og öguðu samfélagi með fjölbreyttum atvinnumöguleikum.
Endurtekinn pólitísk afskipti af vinnumarkaðnum einkennast af sérlausnum innrömmuðum í stundarhagsmuni atkvæðaveiðara. Oft á tíðum ganga þær þvert á hvor aðra og eru þar að auki ekki í samræmi við reglur og skipulag. Allstaðar blasa við geðþótti, fúsk og óvönduð vinnubrögð í stjórnkerfinu. Alþingi nær ekki að klára Icesave og atvinnulífið hefur þar af leiðandi ekki aðgang að fjármagni, ekkert miðar við að endurskoða kvótakerfið og allskonar höft eru á erlendum fjárfestingum.
Það er Ríkið sem hefur brugðist, það á að setja leikreglur og sjá til að þeim sé fylgt, en það hentar hentistefnupólitíkusum ekki. Þetta ástand leiðir til þess að haldið er í krónuna, því hún er eini gjaldmiðillinn sem fúnkerar í svona fársjúku gervihagkerfi slakra stjórnvalda og þar með komið með því í veg fyrir að kaupmáttur geti hækkað, vextir verða háir, skuldirnar vaxa og fátækt verður mun víðtækari.
Þingmenn sjálfstæðismanna tóku vart til máls í pontu Alþingis án þess að minna á hversu óspillt stjórnmál og embættiskerfið væri á Íslandi, og vitnuðu þar í erlenda könnun sem átti að sanna það. Á það var bent að sú könnun segði ekkert til um Íslands, hér væru ekki í gildi þær reglur sem mælt væri eftir. Til þess að splundra orðræðunni gripu sömu menn ítrekað í allskonar skýrslur, stundum voru þær 15 ára gamlar og sögðu í raun ekkert til um það sem deilt var um.
Árið 2006 var svo komið að ekki var komist hjá hruni íslenska bankakerfisins, sem var hvort tveggja í senn, fyrirsjáanlegt og fyrirbyggjanlegt. Í skýrslu rannsóknarnefndar eru veigamikil rök fyrir því hvernig hin pólitíska forysta hafði brugðist skyldum sínum við að grípa til fyrirbyggjandi ráðstafana. Þessu var í engu sinnt og hagkerfi Íslands flaug fram af brúninni á fullri ferð og með skelfilegum afleiðingum.
Þáverandi stjórnmálamenn voru búnir að lofa álveri fyrir norðan, álveri á Reykjanesi, tvöföldun álvers í Straumsvík, nokkrum gagnaverum og kísilverksmiðjum, auk þess að leggja streng til útlanda og flytja um hann orku frá Íslandi. Alltaf töluðu stjórnmálamenn eins og ótakmörkuð orka væri til staðar hér á landi.
Ég spurðist nokkrum sinnum fyrir um, t.d. í umfangsmikilli vinnu við undirbúning Stöðugleikasáttmála, hvar ætti að fá orku til þess að uppfylla alla þessa drauma og benti á að ef út í þetta væri farið á þeim framkvæmdatíma sem rætt var um, þyrfti að flytja hingað helmingi fleiri erlenda launamenn en voru hér við uppbygginguna fyrir austan, eða um 30 þús. manns. Eftirköstin yrðu helmingi alvarlegri en þau voru í lok þeirra framkvæmda. Aldrei fékk ég alvöru svör og málinu ævinlega eytt.
Ábyrgðarmenn þeirrar efnahagshelstefnu sem var fylgt undanfarna tvo áratugi eiga það sameiginlegt, að ekki einn einasti þeirra vill kannast við að bera nokkra ábyrgð á Hruninu. Það er óumflýjanlegt að gera upp við fortíðina og menn verði dregnir til ábyrgðar. Ekki síst sakir þess þeirrar söguskoðunar, sem þessa dagana er haldið að okkur um að Ísland sé fórnarlamb utanaðkomandi afla. Nágrannaþjóðir séu óvinir og við berum enga ábyrgð á Hruninu.
Þar eru sömu menn enn eina ferðina vísvitandi að leiða umræðuna inn á villigötur með þeim afleiðingum að okkur miðar lítið við úrbætur í hagkerfinu. Þetta ástand veldur mikilli reiði meðal almennings og leiðir til þess að umræðan er á heiftúðugum brautum upphrópana og rakalausra fullyrðinga.
Ríkissjóður er rekinn með gífurlegum halla og mörg fyrirtæki í landinu eru í mjög erfiðri stöðu. Ísland er að dragast aftur úr hinum Norðurlöndunum og þar með aukast líkur á því að okkur haldi áfram að fækka. Hin Norðurlöndin eru með öflug hagkerfi sem byggja á vel skipulögðum og öguðum markaðsbúskap, sem er forsenda þess að þau geti staðið undir öflugu velferðarkerfi. Margir hugsa þessa dagana hvað bíði þeirra hér, hvort þeir og börn þeirra hafi möguleika til þess að búa í skipulegu og öguðu samfélagi með fjölbreyttum atvinnumöguleikum.
Endurtekinn pólitísk afskipti af vinnumarkaðnum einkennast af sérlausnum innrömmuðum í stundarhagsmuni atkvæðaveiðara. Oft á tíðum ganga þær þvert á hvor aðra og eru þar að auki ekki í samræmi við reglur og skipulag. Allstaðar blasa við geðþótti, fúsk og óvönduð vinnubrögð í stjórnkerfinu. Alþingi nær ekki að klára Icesave og atvinnulífið hefur þar af leiðandi ekki aðgang að fjármagni, ekkert miðar við að endurskoða kvótakerfið og allskonar höft eru á erlendum fjárfestingum.
Það er Ríkið sem hefur brugðist, það á að setja leikreglur og sjá til að þeim sé fylgt, en það hentar hentistefnupólitíkusum ekki. Þetta ástand leiðir til þess að haldið er í krónuna, því hún er eini gjaldmiðillinn sem fúnkerar í svona fársjúku gervihagkerfi slakra stjórnvalda og þar með komið með því í veg fyrir að kaupmáttur geti hækkað, vextir verða háir, skuldirnar vaxa og fátækt verður mun víðtækari.
sunnudagur, 12. september 2010
Vitanlega er þetta svona
Það var fyrirséð hver afstaða sjálfstæðismanna yrði í rannsóknarnefndinni. Það var fyrirséð að þeir myndu reyna að splundra nefndinni, sami leikur og þeir viðhafa á Alþingi. Þar má t.d. benda á Icesave og fleiri mál, þar sem ógæfa almennings birtist í því hvernig þeim hefur tekist að splundra þingflokkum og halda umræðunni á Alþingi á lægsta stigi.
Það var einnig fyrirséð hvernig MBL myndi fjalla um málið, þar er t.d. rætt um þrjá ráðherra, ekki minnst á Geir.
Afstaða Bjarna formanns í fréttum gærkvöldsins endurspeglar allt þetta og það er fyrirséð hvernig málflutningur þingmanna flokksins verður um þetta mál næstu daga. Það er auk þess fyrirséð hvaða lögmenn muni hjálpa þeim við að splundra umræðunni um þessi mál.
Það var fyrirséð að þeir myndu ekki vilja ásamt Framsókn skoða athafnir Hrunkvöðla þessa lands þegar þeir úthlutuðu kvótanum til útvalinna, einkavæddu bankanna í hendur handvalinna vina, afsettu Þjóðhagsstofnun og komu Seðlabankanum í þrot.
Það er líka fyrirséð að þrjátíu og eitthvað prósent þeirra kjósenda sem mæta á kjörstað og styðja þennan flokk. Þetta er sá hópur sem hefur hag af óbreyttu ástandi og þeirri spillingu sem hér hefur viðgengist. Þeir óttast að alvöruviðræður um ESB muni opinbera hver staða þeirra er og grafi undan þeim tökum sem þeir hafa á landinu með tryggum aðgang að valda- og embættisstéttinni.
Það er fyrirséð að þessi hópur ver sína stöðu og hagsmuni með öllum brögðum í bókinni. Hann vill vera áfram í þeirri stöðu að geta ráðið verðgildi launa sem greidd eru í landinu, með spili sínu á krónunni og eyðileggja kjarabaráttu launamanna og standa að eignatilfærslu frá fjöldanum til fárra.
Það var einnig fyrirséð hvernig MBL myndi fjalla um málið, þar er t.d. rætt um þrjá ráðherra, ekki minnst á Geir.
Afstaða Bjarna formanns í fréttum gærkvöldsins endurspeglar allt þetta og það er fyrirséð hvernig málflutningur þingmanna flokksins verður um þetta mál næstu daga. Það er auk þess fyrirséð hvaða lögmenn muni hjálpa þeim við að splundra umræðunni um þessi mál.
Það var fyrirséð að þeir myndu ekki vilja ásamt Framsókn skoða athafnir Hrunkvöðla þessa lands þegar þeir úthlutuðu kvótanum til útvalinna, einkavæddu bankanna í hendur handvalinna vina, afsettu Þjóðhagsstofnun og komu Seðlabankanum í þrot.
Það er líka fyrirséð að þrjátíu og eitthvað prósent þeirra kjósenda sem mæta á kjörstað og styðja þennan flokk. Þetta er sá hópur sem hefur hag af óbreyttu ástandi og þeirri spillingu sem hér hefur viðgengist. Þeir óttast að alvöruviðræður um ESB muni opinbera hver staða þeirra er og grafi undan þeim tökum sem þeir hafa á landinu með tryggum aðgang að valda- og embættisstéttinni.
Það er fyrirséð að þessi hópur ver sína stöðu og hagsmuni með öllum brögðum í bókinni. Hann vill vera áfram í þeirri stöðu að geta ráðið verðgildi launa sem greidd eru í landinu, með spili sínu á krónunni og eyðileggja kjarabaráttu launamanna og standa að eignatilfærslu frá fjöldanum til fárra.
laugardagur, 11. september 2010
Stóra Icesave NEIið
Nú er Icesave aftur komið á dagskrá og enn virðist stjórnarandastaðan, bæði innan og utan ríkisstjórnar ætlar að víkja sér undan því að horfast í augu við afleiðingar gjörða sinna. Það hefur komið fram staðfesting hjá mörgum forsvarsmönnum að ófrágengið Icesave hefur valdið fyrirtækjunum gríðarlegum skaða og er í raun ein stærsta ástæða þess að okkur hefur ekki tekist betur við að koma atvinnulífinu í gang.
Leikurinn í kringum Icesave varð að stóru skrímsli í ofsafenginni og stjórnlausri umræðu, sem hefur einkennst af dramatískum stóryrtum fullyrðingum og gekk svo langt að margir einstaklingar trúðu því að lausn vanda Íslands væri falinn í því að kjósa sig frá Icesave og senda AGS heim. Þar með hyrfi fjárlagagatið stóra og við þyrftum ekki að skera niður í velferðakerfinu. Það væri annarra en íslendinga að greiða þær skuldir, og sjá um að við getum búið hér eins ekkert hafi í skorist, til viðbótar 7 földu umfangi íslenska hagkerfisins sem erlendir aðilar hefðu þegar tapað á íslenska efnahagsundrinu.
Sérstaða Íslands sem umheimurinn skyldi ekki nú frekar en fyrri daginn Sérstaða Íslands væri að mati stjórnmálamannanna ekki lengur fólgin stórfenglegu Efnahagsundri, heldur í stóru NEI sem myndi valda straumhvörfum um gjörvalla heimsbyggðina. Nú væri Ísland ekki bara komið fram úr öðrum með efnahagsundri, heldur væri stórt íslenskt NEI það sem erlendar ríkisstjórnir ættu eftir að uppgötva og óttuðust.
Málið lenti í sjálfheldu, engin hinna fjölmörgu erlendra manna sem ég hef rætt við hefur skilið hvert væri stefnt og grínuðust með að íslenskir stjórnmálamenn sem teldu sig vera handhafar hins algilda sannleika. Lifðu að hætti meistara Altungu í sögu Voltaires, "í blekkingu og loka augunum fyrir því hversu hörmulegur heimurinn í rauninni er. Núið sé besti mögulegi veruleikinn." Atvinnulífið fær enga fyrirgreiðslu og getur ekki endurfjármagnað sig, nema á afarkjörum, sakir þess að skuldaálag Íslands er komið í ruslakörfuna og hér ríkir fullkominn glundroði.
Afleiðing þessa er nú vilja NEI menn að málið fari fyrir dóm til þess að skera sig niður úr snörunni. Bretar og Hollendingar hafa alltaf sagt að það væri hagstæði leið fyrir þá en óhagstæð fyrir íslendinga. Það komi ekki til greina að láta skattgreiðendur annarra ríkja greiða upp skuldir íslendinga, nóg sé komið af því nú þegar.
Margir sem hafa tekið undir að það séu allmörg atriði sem bendi til þess að málið muni tapast. Íslendingar muni þurfa að greiða vexti frá fyrsta degi, sé litið til stöðu Íslands í ruslflokkinum er næsta víst að þeir munu verða mun hærri en samið var um. Einnig er bent á jafnræðið Íslendingum voru bættar allar innistæður og það ætti að gilda um alla, ekki bara fyrstu 20 þúsund evrurnar.
Stóra feita NEIið hefur snúist upp í andhverfu sína og hinir litlu kallar á Alþingi hafa ekki burði til þess að horfast í augu við afleiðingar gjörða sinna. Tapið nemur hundruðum milljarða króna, langvinnara atvinnuleysi og háum skuldum heimilanna.
Leikurinn í kringum Icesave varð að stóru skrímsli í ofsafenginni og stjórnlausri umræðu, sem hefur einkennst af dramatískum stóryrtum fullyrðingum og gekk svo langt að margir einstaklingar trúðu því að lausn vanda Íslands væri falinn í því að kjósa sig frá Icesave og senda AGS heim. Þar með hyrfi fjárlagagatið stóra og við þyrftum ekki að skera niður í velferðakerfinu. Það væri annarra en íslendinga að greiða þær skuldir, og sjá um að við getum búið hér eins ekkert hafi í skorist, til viðbótar 7 földu umfangi íslenska hagkerfisins sem erlendir aðilar hefðu þegar tapað á íslenska efnahagsundrinu.
Sérstaða Íslands sem umheimurinn skyldi ekki nú frekar en fyrri daginn Sérstaða Íslands væri að mati stjórnmálamannanna ekki lengur fólgin stórfenglegu Efnahagsundri, heldur í stóru NEI sem myndi valda straumhvörfum um gjörvalla heimsbyggðina. Nú væri Ísland ekki bara komið fram úr öðrum með efnahagsundri, heldur væri stórt íslenskt NEI það sem erlendar ríkisstjórnir ættu eftir að uppgötva og óttuðust.
Málið lenti í sjálfheldu, engin hinna fjölmörgu erlendra manna sem ég hef rætt við hefur skilið hvert væri stefnt og grínuðust með að íslenskir stjórnmálamenn sem teldu sig vera handhafar hins algilda sannleika. Lifðu að hætti meistara Altungu í sögu Voltaires, "í blekkingu og loka augunum fyrir því hversu hörmulegur heimurinn í rauninni er. Núið sé besti mögulegi veruleikinn." Atvinnulífið fær enga fyrirgreiðslu og getur ekki endurfjármagnað sig, nema á afarkjörum, sakir þess að skuldaálag Íslands er komið í ruslakörfuna og hér ríkir fullkominn glundroði.
Afleiðing þessa er nú vilja NEI menn að málið fari fyrir dóm til þess að skera sig niður úr snörunni. Bretar og Hollendingar hafa alltaf sagt að það væri hagstæði leið fyrir þá en óhagstæð fyrir íslendinga. Það komi ekki til greina að láta skattgreiðendur annarra ríkja greiða upp skuldir íslendinga, nóg sé komið af því nú þegar.
Margir sem hafa tekið undir að það séu allmörg atriði sem bendi til þess að málið muni tapast. Íslendingar muni þurfa að greiða vexti frá fyrsta degi, sé litið til stöðu Íslands í ruslflokkinum er næsta víst að þeir munu verða mun hærri en samið var um. Einnig er bent á jafnræðið Íslendingum voru bættar allar innistæður og það ætti að gilda um alla, ekki bara fyrstu 20 þúsund evrurnar.
Stóra feita NEIið hefur snúist upp í andhverfu sína og hinir litlu kallar á Alþingi hafa ekki burði til þess að horfast í augu við afleiðingar gjörða sinna. Tapið nemur hundruðum milljarða króna, langvinnara atvinnuleysi og háum skuldum heimilanna.
fimmtudagur, 9. september 2010
Komdu með eignir þínar til okkar og byrjaðu að græða
Í tilefni þeirra upplýsinga sem hafa verið að koma fram undanfarna daga um háttalag bankanna, varðandi séreigna- og peningasjóði þeirra langar mig til þess að rifja upp nokkur atriði úr pistlum sem sem ég skrifaði veturinn 2008 og 2009. Æðsti stjórnandi Kaupþings var á árinu 2006 tvo mánuði að vinna fyrir ævitekjum eins verkamanns og það tók 321 fullvinnandi verkakonur allt árið 2006 að vinna fyrir launum æðsta stjórnanda Kaupþings. Á sama tíma héldu stjórnendur Kaupþings lánum og yfirdráttum að ungu fólki.
Í forstofum allra stórmarkaða voru agentar peningasjóða bankanna og í öllum blöðum voru birtar heilsíðuauglýsingar. Því voru boðin „góð“ kjör ef það flytti öll sín bankamál og lífeyrissjóðsmál tilviðkomandi banka. Margt af unga fólkinu stóðst skiljanlega ekki freistingarnar og eyðslan var gríðarleg. Hún byggðist á því að áfram yrði sami uppsveiflan í a.m.k 40 ár.
Allar greiðsluáætlanir sem bankarnir héldu að unga fólkinu voru byggðar á þeim forsendum og dæmið gekk þannig upp. Vitanlega voru keyptar rúmgóðar íbúðir og þær innréttaðar með glæstum hætti og nýjir bílar stóðu í hlaðinu. Og í sjónvarpinu glumdu auglýsingar um að unga fólkið ætti að byrja að græða og fara í fótbolta- og innkaupaferðir til London, golf- og skíðaferðir til Ítalíu á yfirdrætti sem væri bara með 20% vöxtum. Komdu og byrjaðu að græða og taktu lán hjá okkur hljómaði í síbiljunni.
Á þessam tíma komu félagsmenn á skrifstofur RSÍ og lýstu símtölum sem þeir höfðu fengið frá agentum peningsjóðanna. Þeim voru boðin sérstök kjör á lánum og yfirdrætti ef þeir flyttu öll sín lánamál til viðkomandi banka. Þeir ætti einnig að flytja lífeyrissjóð sinn til viðkomandi banka. Þeir ættu að ganga úr stéttarfélaginu og hætta að greiða í þá hít og láta bankana það eftir að ávaxta þá peninga. Fyrirtækin væru þreytt á að láta segja hversu mikla kauphækkun þau ættu að útdeila, oft vildu þau hækka laun mikið meira en gætu það ekki vegna þeirra skorða sem kjarasamningar verkalýðsfélaganna settu þeim.
Agentar bankana á premíum og bónusum sögðu að launamönnum stæðu til boða launahækkun ef þau hættu að greiða í sjúkrasjóð og aðra sjóði stéttarfélaga. Félagsmenn spurðu agentinn hvað með tryggingarþátt sjúkrasjóðanna. Svar agenta bankanna var að það skipti engu því öllum stæðu bætur Tryggingarstofnunar til boða!! Til upplýsingar þá býður sjúkrasjóður Rafiðnaðarsambandsins félagsmönnum 80% launatryggingu komi upp langvinn veikindi upp á heimilum félagsmanna, auk annarra margháttaðra bóta. Á síðasta ári voru styrkir til félagsmanna á annað hundrað millj. kr. meiri en í venjulegu árferði.
Á sama tíma kom fram hver hagfræðingurinn á fætur öðrum og benti á að þetta gæti ekki endað öðruvísi en með harðri lendingu efnahagslífsins, þeir sem tækju mikil lán lenda í erfiðleikum vegna þess að verðbólgan myndi sveiflast upp og krónan falla. Ríkisstjórnin setti almennum lífeyrissjóðum skorður í kynningu á starfsemi sinni á meðan bankarnir nutu frelsis. Nú er komið upp að á ferðinni voru skattsvik af hálfu bankanna upp á hundruð milljóna króna sem virðist eiga að lenda á okkur skattborgunum, þá að stærstum hluta þeim sem stóðu „eðlilega“ að sínum málum og hlustuðu ekki á agenta bankanna.
Á sama tíma gerði ríkisstjórnin ekkert til þess að styrkja stoðir efnahafslífsins og setja bönkunum skorður í innflutning á erlendu lánsfjármagni. Ráðherrar fóru í stað þess mikinn og slógu sér á brjóst og bentu fólki á hversu snjallir þeir væri. Ísland væri best, af því þeir sætu við stjórnvölinn og væri að leggja undir sig heiminn með sinni efnhagssnilli. Þeir gerðu gys af hagfræðingum sem bentu á veilurnar í efnahagstefnunni og sögðu að þeir væru einungis þjakaðir af öfundsýki í garð þeirra sem velgengi nytu. Ráðherrarnir fóru í kosningar undir þessum merkjum og fólk vildi trúa að allt gengi svona vel og það myndi halda áfram og kaus í samræmi við það.
Í forstofum allra stórmarkaða voru agentar peningasjóða bankanna og í öllum blöðum voru birtar heilsíðuauglýsingar. Því voru boðin „góð“ kjör ef það flytti öll sín bankamál og lífeyrissjóðsmál tilviðkomandi banka. Margt af unga fólkinu stóðst skiljanlega ekki freistingarnar og eyðslan var gríðarleg. Hún byggðist á því að áfram yrði sami uppsveiflan í a.m.k 40 ár.
Allar greiðsluáætlanir sem bankarnir héldu að unga fólkinu voru byggðar á þeim forsendum og dæmið gekk þannig upp. Vitanlega voru keyptar rúmgóðar íbúðir og þær innréttaðar með glæstum hætti og nýjir bílar stóðu í hlaðinu. Og í sjónvarpinu glumdu auglýsingar um að unga fólkið ætti að byrja að græða og fara í fótbolta- og innkaupaferðir til London, golf- og skíðaferðir til Ítalíu á yfirdrætti sem væri bara með 20% vöxtum. Komdu og byrjaðu að græða og taktu lán hjá okkur hljómaði í síbiljunni.
Á þessam tíma komu félagsmenn á skrifstofur RSÍ og lýstu símtölum sem þeir höfðu fengið frá agentum peningsjóðanna. Þeim voru boðin sérstök kjör á lánum og yfirdrætti ef þeir flyttu öll sín lánamál til viðkomandi banka. Þeir ætti einnig að flytja lífeyrissjóð sinn til viðkomandi banka. Þeir ættu að ganga úr stéttarfélaginu og hætta að greiða í þá hít og láta bankana það eftir að ávaxta þá peninga. Fyrirtækin væru þreytt á að láta segja hversu mikla kauphækkun þau ættu að útdeila, oft vildu þau hækka laun mikið meira en gætu það ekki vegna þeirra skorða sem kjarasamningar verkalýðsfélaganna settu þeim.
Agentar bankana á premíum og bónusum sögðu að launamönnum stæðu til boða launahækkun ef þau hættu að greiða í sjúkrasjóð og aðra sjóði stéttarfélaga. Félagsmenn spurðu agentinn hvað með tryggingarþátt sjúkrasjóðanna. Svar agenta bankanna var að það skipti engu því öllum stæðu bætur Tryggingarstofnunar til boða!! Til upplýsingar þá býður sjúkrasjóður Rafiðnaðarsambandsins félagsmönnum 80% launatryggingu komi upp langvinn veikindi upp á heimilum félagsmanna, auk annarra margháttaðra bóta. Á síðasta ári voru styrkir til félagsmanna á annað hundrað millj. kr. meiri en í venjulegu árferði.
Á sama tíma kom fram hver hagfræðingurinn á fætur öðrum og benti á að þetta gæti ekki endað öðruvísi en með harðri lendingu efnahagslífsins, þeir sem tækju mikil lán lenda í erfiðleikum vegna þess að verðbólgan myndi sveiflast upp og krónan falla. Ríkisstjórnin setti almennum lífeyrissjóðum skorður í kynningu á starfsemi sinni á meðan bankarnir nutu frelsis. Nú er komið upp að á ferðinni voru skattsvik af hálfu bankanna upp á hundruð milljóna króna sem virðist eiga að lenda á okkur skattborgunum, þá að stærstum hluta þeim sem stóðu „eðlilega“ að sínum málum og hlustuðu ekki á agenta bankanna.
Á sama tíma gerði ríkisstjórnin ekkert til þess að styrkja stoðir efnahafslífsins og setja bönkunum skorður í innflutning á erlendu lánsfjármagni. Ráðherrar fóru í stað þess mikinn og slógu sér á brjóst og bentu fólki á hversu snjallir þeir væri. Ísland væri best, af því þeir sætu við stjórnvölinn og væri að leggja undir sig heiminn með sinni efnhagssnilli. Þeir gerðu gys af hagfræðingum sem bentu á veilurnar í efnahagstefnunni og sögðu að þeir væru einungis þjakaðir af öfundsýki í garð þeirra sem velgengi nytu. Ráðherrarnir fóru í kosningar undir þessum merkjum og fólk vildi trúa að allt gengi svona vel og það myndi halda áfram og kaus í samræmi við það.
miðvikudagur, 8. september 2010
Efla hátækniiðnað og rannsóknir.
Það hefur ítrekað komið fram að íslensk tæknifyrirtæki séu að flytja úr landi eða að undirbúa það. Forsvarsmenn hafa hver á fætur öðrum lýst hver staðan hér sé og að fyrirtækin séu nauðbeygð til að flytja starfsemi sína af landi brott. Ástæðan séu óstöðugur gjaldmiðill og háir vextir. Mörg svæði í öðrum löndum bjóða fyrirtækjunum margskonar ívilnanir, vilji þau flytja starfsemi sína þangað.
Aðrar þjóðir og þá kannski sérstaklega ákveðin svæði, ganga langt fram í því að laða til sín hátæknifyrirtæki og skapa þeim aðlaðandi umhverfi. Þetta vantar hér á landi. Íslensk stjórnvöld verða að taka frumkvæði og taka á þessu verkefni af metnaði. Íslendingar hafa varið svipuðu hlutfalli og aðrar þjóðir í rannsóknir. Meðal hinna norðurlandanna er verið að auka rannsóknarfé og styðja betur við hátækniiðnaðinn. Einnig verðum við að styðja enn betur við háskólana og þá sérstaklega starfstengt framhaldsnám. T.d. ræða Danir það nú að stighækka á næstu árum það hlutfall sem rennur til rannsókna og nær tvöfalda það árið 2015.
En hér heima hverfa erlend fyrirtæki frá vegna vandræðagangs í stjórnsýslunni. Það tekur mánuði jafnvel ár að fá niðurstöður frá skipulagsnefndum og samningum milli sveitarfélaga, eins og við sjáum svo glögglega þessa dagana á Suðurnesjum. Sama á við um skattgreiðslur og skil á virðisauka. Þetta er ekkert nýtt þetta hefur komið margoft fyrir á undanförnum árum. Vinnumarkaðurinn getur ekki búið við sérlausnum stjórnmálamenna byggðum á einhverjum prinsippum án tillits til heildarhagsmuna. Grundvöllur leikreglna verður að vera öguð og skýr stefna
Undanfarin misseri hefur okkur verið gert að horfa á eftir góðum fyrirtækjum sem eiga langa sögu í íslensku atvinnulífi. Þar voru að verki frumkvöðlar sem með mörgum góðum starfsmönnum hafa á undanförnum árum lagt á sig aukna vinnu og lægri laun til þess að komast í gegnum byrjunarerfiðleika fyrirtækjanna. Þessi fyrirtæki vilja vera áfram hérna, en ástandið hér heima er þeim óbærilegt.
Vaxandi fjöldi rafiðnaðarmanna er að horfa á eftir störfum sínum fluttum til annarra landa. Þeir hafa tekið þátt í að byggja þessi fyrirtæki upp. Rafiðnaðargeirinn og samtök rafiðnaðarmanna hafa varið hundruðum milljónum króna á hverju ári til þess að bæta menntunarstig íslenskra rafiðnaðarmanna. Í þessu fólki er fólgin gífurlegur auður fyrir íslenskt atvinnulíf. Þetta fólk skiptir sköpum við að skapa íslenskum fyrirtækjum samkeppnishæft umhverfi.
En nú stendur þetta fólk í vaxandi mæli frammi fyrir því að verða að velja á milli atvinnuleysis, lágt launaðra starfa, eða fylgja fyrirtækjunum erlendis, eins og mörgum þeirra stendur til boða. Það er verið að eyðileggja áratuga umfangsmikið og kostnaðarsamt uppbyggingarstarf.
Á undanförnum 2 árum hafa verið stofnuð með stuðningi Nýsköpunarstofnunar um 80 ný sprotafyrirtæki og þau eru í dag með um 400 manns í vinnu. Á árunum fyrir Hrun komust fá fyrirtæki af stað vegna þess viðhorfs sem þau mættu hjá fjármálastofnunum, sem má lýsa með margendurteknum lýsingum á því hverju menn mættu í bönkunum; „Hvaða fífl ertu að setja peninganan þína í áhætturekstur, láttu okkur frekar fá þá og við setjum á þá í 100% örugga peningasjóði okkar. Láttu peningana vinna fyrir þig.“ Afleiðingarnar þekkjum við.
Íslensk fyrirtæki stríða við svo miklar sveiflur í sínum rekstri að þau eru undirseld þeirri stefnu sem stjórnvöld hafa fylgt að bíða eftir næstu innspýtingu sem hafa verið mannaflsfrekar framkvæmdir. Ef ekki verður staðið rétt að næstu "uppsveifla", má búast við hún gæti orðið styttri en oft áður og timburmennirnir enn harkalegri. Sumt af því sem stjórnmálamenn ræða um lítur út eins og "síðasti smókurinn" áður en við hættum alveg.
Er okkar björg fólgin í því að verða með svo skert mannorð að við fáum ekki lán erlendis frá? Í þeirri stöðu að verða að fara að huga að alvöru lausnum, sem eru að setja niður stöðugan gjaldmiðil, viðráðanlega vexti, þannig að við gætum skapað verðmæti eins og annað fólk með því að gera hlutina aðeins betur en næsti maður. Það er nefnilega undirstaða viðskiptahugmyndar og eðlilegrar uppbyggingar atvinnulífs ásamt hugmyndum sem skapa 3 – 20 manns atvinnu þar sem unnið er að því að skapa verðmæti.
Aðrar þjóðir og þá kannski sérstaklega ákveðin svæði, ganga langt fram í því að laða til sín hátæknifyrirtæki og skapa þeim aðlaðandi umhverfi. Þetta vantar hér á landi. Íslensk stjórnvöld verða að taka frumkvæði og taka á þessu verkefni af metnaði. Íslendingar hafa varið svipuðu hlutfalli og aðrar þjóðir í rannsóknir. Meðal hinna norðurlandanna er verið að auka rannsóknarfé og styðja betur við hátækniiðnaðinn. Einnig verðum við að styðja enn betur við háskólana og þá sérstaklega starfstengt framhaldsnám. T.d. ræða Danir það nú að stighækka á næstu árum það hlutfall sem rennur til rannsókna og nær tvöfalda það árið 2015.
En hér heima hverfa erlend fyrirtæki frá vegna vandræðagangs í stjórnsýslunni. Það tekur mánuði jafnvel ár að fá niðurstöður frá skipulagsnefndum og samningum milli sveitarfélaga, eins og við sjáum svo glögglega þessa dagana á Suðurnesjum. Sama á við um skattgreiðslur og skil á virðisauka. Þetta er ekkert nýtt þetta hefur komið margoft fyrir á undanförnum árum. Vinnumarkaðurinn getur ekki búið við sérlausnum stjórnmálamenna byggðum á einhverjum prinsippum án tillits til heildarhagsmuna. Grundvöllur leikreglna verður að vera öguð og skýr stefna
Undanfarin misseri hefur okkur verið gert að horfa á eftir góðum fyrirtækjum sem eiga langa sögu í íslensku atvinnulífi. Þar voru að verki frumkvöðlar sem með mörgum góðum starfsmönnum hafa á undanförnum árum lagt á sig aukna vinnu og lægri laun til þess að komast í gegnum byrjunarerfiðleika fyrirtækjanna. Þessi fyrirtæki vilja vera áfram hérna, en ástandið hér heima er þeim óbærilegt.
Vaxandi fjöldi rafiðnaðarmanna er að horfa á eftir störfum sínum fluttum til annarra landa. Þeir hafa tekið þátt í að byggja þessi fyrirtæki upp. Rafiðnaðargeirinn og samtök rafiðnaðarmanna hafa varið hundruðum milljónum króna á hverju ári til þess að bæta menntunarstig íslenskra rafiðnaðarmanna. Í þessu fólki er fólgin gífurlegur auður fyrir íslenskt atvinnulíf. Þetta fólk skiptir sköpum við að skapa íslenskum fyrirtækjum samkeppnishæft umhverfi.
En nú stendur þetta fólk í vaxandi mæli frammi fyrir því að verða að velja á milli atvinnuleysis, lágt launaðra starfa, eða fylgja fyrirtækjunum erlendis, eins og mörgum þeirra stendur til boða. Það er verið að eyðileggja áratuga umfangsmikið og kostnaðarsamt uppbyggingarstarf.
Á undanförnum 2 árum hafa verið stofnuð með stuðningi Nýsköpunarstofnunar um 80 ný sprotafyrirtæki og þau eru í dag með um 400 manns í vinnu. Á árunum fyrir Hrun komust fá fyrirtæki af stað vegna þess viðhorfs sem þau mættu hjá fjármálastofnunum, sem má lýsa með margendurteknum lýsingum á því hverju menn mættu í bönkunum; „Hvaða fífl ertu að setja peninganan þína í áhætturekstur, láttu okkur frekar fá þá og við setjum á þá í 100% örugga peningasjóði okkar. Láttu peningana vinna fyrir þig.“ Afleiðingarnar þekkjum við.
Íslensk fyrirtæki stríða við svo miklar sveiflur í sínum rekstri að þau eru undirseld þeirri stefnu sem stjórnvöld hafa fylgt að bíða eftir næstu innspýtingu sem hafa verið mannaflsfrekar framkvæmdir. Ef ekki verður staðið rétt að næstu "uppsveifla", má búast við hún gæti orðið styttri en oft áður og timburmennirnir enn harkalegri. Sumt af því sem stjórnmálamenn ræða um lítur út eins og "síðasti smókurinn" áður en við hættum alveg.
Er okkar björg fólgin í því að verða með svo skert mannorð að við fáum ekki lán erlendis frá? Í þeirri stöðu að verða að fara að huga að alvöru lausnum, sem eru að setja niður stöðugan gjaldmiðil, viðráðanlega vexti, þannig að við gætum skapað verðmæti eins og annað fólk með því að gera hlutina aðeins betur en næsti maður. Það er nefnilega undirstaða viðskiptahugmyndar og eðlilegrar uppbyggingar atvinnulífs ásamt hugmyndum sem skapa 3 – 20 manns atvinnu þar sem unnið er að því að skapa verðmæti.
Ruglið í Óla Birni og skoðanabræðrum
Sú krafa hefur verið áberandi í umræðunni í mörg ár að lífeyrissjóðir fjárfesti með peningum almennings í fyrirtækjum og tryggi þar með íslenskt atvinnulíf og þá um leið að þar séu starfsmenn sem greiði til sjóðanna. Lífeyrissjóðirnir hafa reyndar alltaf gert þetta og hafa verið umsvifamiklir á hlutabréfamarkaði og eins kaupum á bréfum frá fyrirtækjum.
Allt er þetta eðlilegt, ef rétt er að málum staðið. En það hefur hins verið áberandi af hálfu tiltekins hóps fólks, eins og t.d. sumum þingmanna Sjálfstæðisflokks að almenningur kunni ekki fótum sínum forráð í í fjárfestingum í fyrirtækjum. Þar eigi fjárfestar að fá fyrirtækin og lífeyrissjóðirnir að vera hlutlausir.
Þetta er klætt í búning þess að hér sé á ferðinni umhyggjusemi fyrir almenningi. Við sjáum vel afleiðingar gjörða og græðgi Hrunkvöðlana. Hagsmunum sjóðsfélaga hefur sannarlega ekki verið best fyrir komið með slíkri forræðishyggju. Hrunkvöðlar hafa viljað sitja að gróðanum en senda síðan tapreikninginn til skattgreiðenda. Þessar úrtöluraddir hefta aðgang fyrirtækja að fjármagni og draga að óþörfu þróttinn úr starfsemi þeirra.
Hrunkvöðlar vilja halda áfram á braut sérlausna og pólitískra afskipta. Launamenn sjá vel að þetta fyrirkomulag hefur ekki verið að færa landsmönnum bætt lífskjör. Ljóst er að það hagkerfi sem Norðurlöndin hafa starfað eftir og byggt upp hefur verið að skila bestu samfélögunum. Þar starfa auk heimamanna milljónir farandverkamanna við bestu og öruggustu skilyrði sem til eru. En þingmenn sjálfstæðismanna hafa aftur á móti verið fastir í aulabröndurum um norræna velferðarkerfið og berjast með kjafti og klóm að okkur takist að byggja upp samskonar samfélag. Til þess njóta þeir dyggan stuðning órólegu deildar VG þessa dagana.
Ísland var fyrir Hrun í efstu sætum þegar staða landa er skoðuð, en afleiðingar hagstjórnar og stefnu Hrunkvöðlana hefur leitt okkur til setu mun neðar á þeim listum. Við þurfum ekki heimasmíðaðar sérlausnir útvalinna, heldur að taka upp sömu stefnu og hin Norðurlöndin.
Allt er þetta eðlilegt, ef rétt er að málum staðið. En það hefur hins verið áberandi af hálfu tiltekins hóps fólks, eins og t.d. sumum þingmanna Sjálfstæðisflokks að almenningur kunni ekki fótum sínum forráð í í fjárfestingum í fyrirtækjum. Þar eigi fjárfestar að fá fyrirtækin og lífeyrissjóðirnir að vera hlutlausir.
Þetta er klætt í búning þess að hér sé á ferðinni umhyggjusemi fyrir almenningi. Við sjáum vel afleiðingar gjörða og græðgi Hrunkvöðlana. Hagsmunum sjóðsfélaga hefur sannarlega ekki verið best fyrir komið með slíkri forræðishyggju. Hrunkvöðlar hafa viljað sitja að gróðanum en senda síðan tapreikninginn til skattgreiðenda. Þessar úrtöluraddir hefta aðgang fyrirtækja að fjármagni og draga að óþörfu þróttinn úr starfsemi þeirra.
Hrunkvöðlar vilja halda áfram á braut sérlausna og pólitískra afskipta. Launamenn sjá vel að þetta fyrirkomulag hefur ekki verið að færa landsmönnum bætt lífskjör. Ljóst er að það hagkerfi sem Norðurlöndin hafa starfað eftir og byggt upp hefur verið að skila bestu samfélögunum. Þar starfa auk heimamanna milljónir farandverkamanna við bestu og öruggustu skilyrði sem til eru. En þingmenn sjálfstæðismanna hafa aftur á móti verið fastir í aulabröndurum um norræna velferðarkerfið og berjast með kjafti og klóm að okkur takist að byggja upp samskonar samfélag. Til þess njóta þeir dyggan stuðning órólegu deildar VG þessa dagana.
Ísland var fyrir Hrun í efstu sætum þegar staða landa er skoðuð, en afleiðingar hagstjórnar og stefnu Hrunkvöðlana hefur leitt okkur til setu mun neðar á þeim listum. Við þurfum ekki heimasmíðaðar sérlausnir útvalinna, heldur að taka upp sömu stefnu og hin Norðurlöndin.
þriðjudagur, 7. september 2010
Sumarið og lífsgildin
Nú er byrjað að hausta og litirnir í náttúrunni að hefja sína stórkostlegu litasýningu. Sumarið er búið að vera óvenju gott. Við Helena erum búin að gista í fellihýsinu og tjöldum um 35 nætur í sumar, einungis einu sinnu fengum við rok sem einhverju máli skipti. Það var upp í Kerlingafjöllum eina nótt og svo þegar við gengum á Snækoll morgunin eftir. Fórum um gamla skíðasvæðið og Hveradalinn. Ég hef verið frekar óvenju latur við fjallgöngur, en komst samt á nokkur fjöll, það hæsta var Kerling í Eyjafirði. Fór reyndar ekki alla leið upp, sleppti síðustu 150 metrunum. Er ekki mikið fyrir að skríða á fjórum fótum í snarbröttu klettaklifri, sérstaklega ef ég er einn á ferð.
En það er ótrúlegt að hafa verið í íslensku sumri dag eftir dag í um og yfir 20 stiga hita, og svo allt þetta logn sem búið er að vera í sumar. Að venju voru bækur með í kerrunni, eins eitt barnabarnið kallar alltaf fellihýsið. „Ætlið þið að sofa í kerrunni, ekki tjaldi?“ Mest las ég norrænar sakamálasögur, eitthvað á annað tuginn, þægilegt lesefni þegar maður er að vakna á morgnana, áður en skriðið er fram úr. En sú bók sem situr eftir í minningunni er „Kvöldverðurinn“ eftir Karl Koch, frábærlega uppbyggð, grípandi og góðar persónulýsingar. Fór reyndar ekki fram úr fyrr en ég var búinn með bókina, þá var komið vel yfir hádegi.
Sama hvar maður kom og settist niður með fólki, umræðurnar bárust ætíð að ástandinu í þjóðfélaginu og hversu mikið siðrof hefði átt sér stað og hversu erfiðlega tæki að fá samfélagið til þess að taka markvisst á því. Íslendingar verða að íhuga þau gildi sem mestu skipta. Umskipti hafa orðið á síðustu misserum á þjóðfélaginu og ekki er undan því vikist að endurskoða það gildismat og þann hugsunarhátt sem ríkt hefur. Það var reyndar eitt af því sem maður vonaðist til að myndi gerast í kjölfar Hrunsins og útgáfu skýrslu Rannsóknarnefndar.
Íslenskt samfélag hefur tengst siðum annarra þjóða í ríkum mæli í kjölfar þess að vaxandi fjöldi hefur verið við nám og störf utan Íslands og ekki síður sakir þess að vinnumarkaður og fyrirtæki hafa í vaxandi mæli starfað í nánari tengslum við önnur lönd. Landbúnaður og sjávarútvegur hafa undanfarna tvo áratugi ekki tekið við neinni fjölgun á vinnumarkaði, þannig að við höfum orðið að taka upp önnur viðmið og nálgun við gerð kjarasamninga og stjórnun efnahagslífsins. Við þurfum að skapa 35 þús. störf á næstu árum, ætlum við að halda fólki hér heima og fá unga fólkið heim að loknu námi.
Þeir sem vilja halda Krónunni virðast telja að tilgangur mannlífsins sé að þjóna hagkerfinu, en ekki öfugt. Þau gildi hafa gleymst að menntun er fólgin í eflingu dómgreindarinnar og þroska hugsun sína um lífið og tilveruna ásamt því að læra að sjá sér farborða. Öll viljum við eiga þátt í því að móta á Íslandi gott og réttlátt samfélag. Það gerist ekki af sjálfu sér, eins og sumir virðast trúa. Mestu skiptir að þeim efnislegu lífsgæðum sem þjóðin aflar sé skipt réttlátlega milli okkar, í stað þess að fáir fengu of mikið og samfélagið sundraðist. Bilið milli þeirra sem minna mega sín og hinna ríku jókst. Þeir ríku hafa komið sér hjá því að borga til samfélagsins og eiga ekki samleið með okkur hinum.
Framagjarnir einstaklingar þar einna helst stjórnmálamenn hafa einangrast frá þjóðinni og við erum nú að súpa seyðið af sérhyggja hefur vikið fyrir samhyggju. Aðkoma að kjötkötlunum varð helsta keppikeflið og að skara eld að eigin köku. Sú mikla áhersla sem lögð hefur verið á efnahagsmálin í þjóðfélagi okkar síðustu árin, hafa orðið til þess að stjórnmálin hafa orðið að leikvelli tiltölulega fámenns hóps, sem óspart hefur tekið ákvarðanir að eigin geðþótta. Við verðum að tileinka okkur annan hugsunarhátt og gildismat en það sem ríkt hefur í íslensku þjóðfélagi. Setja efnahagslífi og stjórnmálum þau markmið sem eru í samræmi við þau gildi sem við viljum að séu ráðandi.
Ef við göngum inn í ESB verðum við að gera það sem sjálfstæð þjóð, sem hefur sýnt og sannað að hún stendur á eigin fótum og fær um að leiða til lykta djúpstæðan ágreining. Við verðum að geta staðið upprétt andspænis öðrum þjóðum og gengið til samninga við þær á ábyrgan hátt. Það er áberandi að ekkert, nákvæmlega ekkert af þeim tillögum sem settar hafa verið fram til lausna hafa náð fram að ganga.
Alltaf er tekið viðtal í Kastljósunum við þann eina sem er á móti öllum hinum. Aldrei er fjallað um hvers vegna meirihlutinn komst að einhverri sameiginlegri niðurstöðu og á hvaða forsendum. Öll umræðan fer út um víðan völl í upphrópunum og rakalausum dylgjum, þar eiga fjölmiðlarnir stóra sök. Menn hafa tamið sér tala í upphrópunum og beita alls kyns brögðum til þess að draga inn í Kastljósin. Fyrir liggur að við verðum að byggja upp annað samfélag þar lögð verði áhersla á þau gildi sem við viljum hafa í hávegum og vanda til þess hvernig við deilum með okkur sameiginlegum gæðum.
En það er ótrúlegt að hafa verið í íslensku sumri dag eftir dag í um og yfir 20 stiga hita, og svo allt þetta logn sem búið er að vera í sumar. Að venju voru bækur með í kerrunni, eins eitt barnabarnið kallar alltaf fellihýsið. „Ætlið þið að sofa í kerrunni, ekki tjaldi?“ Mest las ég norrænar sakamálasögur, eitthvað á annað tuginn, þægilegt lesefni þegar maður er að vakna á morgnana, áður en skriðið er fram úr. En sú bók sem situr eftir í minningunni er „Kvöldverðurinn“ eftir Karl Koch, frábærlega uppbyggð, grípandi og góðar persónulýsingar. Fór reyndar ekki fram úr fyrr en ég var búinn með bókina, þá var komið vel yfir hádegi.
Sama hvar maður kom og settist niður með fólki, umræðurnar bárust ætíð að ástandinu í þjóðfélaginu og hversu mikið siðrof hefði átt sér stað og hversu erfiðlega tæki að fá samfélagið til þess að taka markvisst á því. Íslendingar verða að íhuga þau gildi sem mestu skipta. Umskipti hafa orðið á síðustu misserum á þjóðfélaginu og ekki er undan því vikist að endurskoða það gildismat og þann hugsunarhátt sem ríkt hefur. Það var reyndar eitt af því sem maður vonaðist til að myndi gerast í kjölfar Hrunsins og útgáfu skýrslu Rannsóknarnefndar.
Íslenskt samfélag hefur tengst siðum annarra þjóða í ríkum mæli í kjölfar þess að vaxandi fjöldi hefur verið við nám og störf utan Íslands og ekki síður sakir þess að vinnumarkaður og fyrirtæki hafa í vaxandi mæli starfað í nánari tengslum við önnur lönd. Landbúnaður og sjávarútvegur hafa undanfarna tvo áratugi ekki tekið við neinni fjölgun á vinnumarkaði, þannig að við höfum orðið að taka upp önnur viðmið og nálgun við gerð kjarasamninga og stjórnun efnahagslífsins. Við þurfum að skapa 35 þús. störf á næstu árum, ætlum við að halda fólki hér heima og fá unga fólkið heim að loknu námi.
Þeir sem vilja halda Krónunni virðast telja að tilgangur mannlífsins sé að þjóna hagkerfinu, en ekki öfugt. Þau gildi hafa gleymst að menntun er fólgin í eflingu dómgreindarinnar og þroska hugsun sína um lífið og tilveruna ásamt því að læra að sjá sér farborða. Öll viljum við eiga þátt í því að móta á Íslandi gott og réttlátt samfélag. Það gerist ekki af sjálfu sér, eins og sumir virðast trúa. Mestu skiptir að þeim efnislegu lífsgæðum sem þjóðin aflar sé skipt réttlátlega milli okkar, í stað þess að fáir fengu of mikið og samfélagið sundraðist. Bilið milli þeirra sem minna mega sín og hinna ríku jókst. Þeir ríku hafa komið sér hjá því að borga til samfélagsins og eiga ekki samleið með okkur hinum.
Framagjarnir einstaklingar þar einna helst stjórnmálamenn hafa einangrast frá þjóðinni og við erum nú að súpa seyðið af sérhyggja hefur vikið fyrir samhyggju. Aðkoma að kjötkötlunum varð helsta keppikeflið og að skara eld að eigin köku. Sú mikla áhersla sem lögð hefur verið á efnahagsmálin í þjóðfélagi okkar síðustu árin, hafa orðið til þess að stjórnmálin hafa orðið að leikvelli tiltölulega fámenns hóps, sem óspart hefur tekið ákvarðanir að eigin geðþótta. Við verðum að tileinka okkur annan hugsunarhátt og gildismat en það sem ríkt hefur í íslensku þjóðfélagi. Setja efnahagslífi og stjórnmálum þau markmið sem eru í samræmi við þau gildi sem við viljum að séu ráðandi.
Ef við göngum inn í ESB verðum við að gera það sem sjálfstæð þjóð, sem hefur sýnt og sannað að hún stendur á eigin fótum og fær um að leiða til lykta djúpstæðan ágreining. Við verðum að geta staðið upprétt andspænis öðrum þjóðum og gengið til samninga við þær á ábyrgan hátt. Það er áberandi að ekkert, nákvæmlega ekkert af þeim tillögum sem settar hafa verið fram til lausna hafa náð fram að ganga.
Alltaf er tekið viðtal í Kastljósunum við þann eina sem er á móti öllum hinum. Aldrei er fjallað um hvers vegna meirihlutinn komst að einhverri sameiginlegri niðurstöðu og á hvaða forsendum. Öll umræðan fer út um víðan völl í upphrópunum og rakalausum dylgjum, þar eiga fjölmiðlarnir stóra sök. Menn hafa tamið sér tala í upphrópunum og beita alls kyns brögðum til þess að draga inn í Kastljósin. Fyrir liggur að við verðum að byggja upp annað samfélag þar lögð verði áhersla á þau gildi sem við viljum hafa í hávegum og vanda til þess hvernig við deilum með okkur sameiginlegum gæðum.
mánudagur, 6. september 2010
Hverjum er krónan að hjálpa?
Með lágri skráningu krónunnar er verið að búa til risavaxna skuldakreppu og viðhalda henni. Jafnframt því er komið í veg fyrir hagvöxt og Íslandi haldið niðri við botninn. Íslenska krónan er rúinn trausti erlendis. Erlendir fjárfestar forðast landið og okkur standa ekki til boða erlend lán. Sama viðhorf ríkir hér heima útgerðarfyrirtæki hafa verið að skipta yfir í Evru, allmörg tæknifyrirtæki hafa þegar skipt yfir í Evru og greiða út laun í evrum.
Stærstur hluti lána fyrirtækja er í erl. gjaldmiðli og eykur því skuldavandann gífurlega. Þetta kemur fram m.a. í ummælum forsvarsmanna OR og Landsvirkjunar, sama á við um sveitarfélög og einstaklinga. Allt of lágt gengi skapar meiri verðbólgu en ætti að vera, sem veldur miklu hærri vöxtum en þyrftu að vera, sem aftur hamlar því að gerlegt sé að taka lán til framkvæmda og gerir svo verðtryggingu nauðsynlega eða platar fólk yfir í gengistryggð lán.
Króna heldur vöxtum um 5% hærri en þeir þyrftu að vera. Vöruverð er hátt, lyfjaverð er of hátt og öllum er gert erfitt fyrir. Ef þú kaupir þak yfir fjölskylduna ertu að greiða vegna krónunnar tvöfalt verðið til baka, ef þú kaupir t.d. 30 millj.kr. íbúð ertu að greiða um 100 þús. kr. aukalega á mánuði. Semsagt kjarasamningar eru jafnharðan ógiltir í gegnum gengistýringu krónunnar og kaupmáttur feldur.
Hverjum er krónan að hjálpa? Ég get bara ekki komið auga á neinn. Utan nokkurra útgerðamanna, sem eru þessa daga að fá ofsafengin gróða vegna þessarar stöðu. Leikurinn með krónuna er helst fólgin í því að fela staðreyndir og taka ekki á hinum raunverulega vanda sem þessi þjóð glímir við.
Atvinnuleysi hér er mun meira en í nágrannalöndum okkar og orðið útflutningsgrein, þá einna helst til Noregs. Íslendingar eru í vaxandi mæli að greiða atkvæði með fótunum, þeim fer fjölgandi sem eru að flytja héðan og þeim mun fjölga enn frekar ef það verður niðurstaðan verður að hafna viðræðum við ESB og ríghalda í krónuna með hækkandi sköttum og of háum vöxtum.
Stærstur hluti lána fyrirtækja er í erl. gjaldmiðli og eykur því skuldavandann gífurlega. Þetta kemur fram m.a. í ummælum forsvarsmanna OR og Landsvirkjunar, sama á við um sveitarfélög og einstaklinga. Allt of lágt gengi skapar meiri verðbólgu en ætti að vera, sem veldur miklu hærri vöxtum en þyrftu að vera, sem aftur hamlar því að gerlegt sé að taka lán til framkvæmda og gerir svo verðtryggingu nauðsynlega eða platar fólk yfir í gengistryggð lán.
Króna heldur vöxtum um 5% hærri en þeir þyrftu að vera. Vöruverð er hátt, lyfjaverð er of hátt og öllum er gert erfitt fyrir. Ef þú kaupir þak yfir fjölskylduna ertu að greiða vegna krónunnar tvöfalt verðið til baka, ef þú kaupir t.d. 30 millj.kr. íbúð ertu að greiða um 100 þús. kr. aukalega á mánuði. Semsagt kjarasamningar eru jafnharðan ógiltir í gegnum gengistýringu krónunnar og kaupmáttur feldur.
Hverjum er krónan að hjálpa? Ég get bara ekki komið auga á neinn. Utan nokkurra útgerðamanna, sem eru þessa daga að fá ofsafengin gróða vegna þessarar stöðu. Leikurinn með krónuna er helst fólgin í því að fela staðreyndir og taka ekki á hinum raunverulega vanda sem þessi þjóð glímir við.
Atvinnuleysi hér er mun meira en í nágrannalöndum okkar og orðið útflutningsgrein, þá einna helst til Noregs. Íslendingar eru í vaxandi mæli að greiða atkvæði með fótunum, þeim fer fjölgandi sem eru að flytja héðan og þeim mun fjölga enn frekar ef það verður niðurstaðan verður að hafna viðræðum við ESB og ríghalda í krónuna með hækkandi sköttum og of háum vöxtum.
laugardagur, 4. september 2010
Skröpum botninn
Við erum mörg sem finnst það hafa verið slök skipti að setja Rögnu út og Ögmund inn. En þau voru auðskiljanleg ummæli forsætisráðherra í gær. Fyrir ríkisstjórn liggja mjög erfiðar ákvarðanir á næstu vikum og þetta væri eina leiðin til þess að tryggja framgöngu þeirra. Í sjálfu sér segir þetta í raun allt sem segja þarf um störf Ögmundar og félaga í ríkisstjórnarflokknum.
Þau voru ákaflega ómakleg ummæli Ögmundar í garð okkar fyrrverandi félaga sinna, starfsmenn stéttarfélaganna, um að við gengjum erinda AGS og vildum skera niður velferðarkerfið. Þar sleit hann viljandi, og ekki í fyrsta skipti, úr sambandi forsendur þeirra ákvarðana sem lágu að baki samþykktri stefnu verkalýðshreyfingarinnar. Þetta er taktík sem stjórnmálamenn nota í atkvæðaveiðum en um leið upplýsir það okkur um heilindi viðkomandi stjórnmálamanns.
Það er samdráttur í hagkerfinu og þar spilar inn vöxtur svarta hagkerfisins. Fjárfestingar hafa dregist saman um 50%, þar er fyrirferðamest minnkun fjárfestinga hins opinbera eða um 30% og svo fjárfestinga í bygginga og verktakaiðnaði eða um 25%. Kaupmáttur reglulegra launa hefur minnkað um 17-18% og kaupmáttur ráðstöfunartekna um 25-26%. Hrapið og atvinnuleysið er mest á almenna markaðnum og það segir okkur að þar hefur farið fram mesta kaupmáttarhrapið, í sumum atvinnugreinum eins og t.d í byggingariðnaði er það líklega allt að 50% að jafnaði.
Það er rétt sem forsætisráðherra segir að botninum er náð og við höfum aðeins ná okkur af stað, en það sem skiptir okkur mestu er hversu öflug viðspyrnan frá botninum verður. Álver er ekki heildarlausn og skiptir ekki öllu máli, en það skiptir miklu máli þegar svona mikill doði er í hagkerfinu og það gæti skipt sköpum um hversu öflug viðspyrnan frá botninum verður. Við verðum með öllum tiltækum ráðum að auka verðmætasköpun.
Landsvirkjun, OR ásamt fleiri fyrirtækjum fá ekki lán vegna þess að Icesave málin eru ekki frágengin og það er búið að kosta Ísland gríðarlega fjármuni og hefur bitnað harkalega á almenna vinnumarkaðinum. Allt útlit er á að OR hafi ekki bolmagn til þess að fara í Bitru og Hverahlíðavirkjanir. Vinnubrögð Ögmundar og félaga í góðri samvinnu við stjórnarandstöðuna er að leiða til þess að við sjáum fram á að þurfa að vera á botninum um alllangt skeið, líklega 10 – 15 ár.
Það er klárt að við munum aldrei ná okkur upp frá botninum til framtíðar með krónunni. Við verðum að taka til og það duglega hvort sem við göngum í ESB eða ekki. En það er ljóst að ef við stefnum markvist að ESB þá munum við komast í var og fá stuðning til þess að mynda nauðsynlegan stöðugleika.
Krónan er eins korktappi út á reginhafi hinna öflugu heimsmynta og við höfum séð hvaða afleiðingar það hefur þegar fjárfestar hafa verið að spila á þessa örmynt okkar. Danir eru með sína krónu, en yfirlýsing Evrópska seðlabankans um að hann muni tryggja stöðu hennar styrkir dönsku krónuna gagnvart fjárglæframönnum, með aðildarviðræðum er möguleiki að við kæmumst í var undir Grænuhlíð með korktappann.
Danskir launamenn eru ekki í sömu stöðu og við. Íslenskum launamönnum er í kjarabaráttu sinni gert að hlaupa á hlaupbretti þar sem stjórnmálamenn stýra hraðanum. Við hlaupum sem best við getum, en erum nánast alltaf á sama stað. Búin að semja um tæplega 4.000% launahækkanir á meðan danskir launamenn hafa samið um 330% og ganga fram örugglega, án þess að vera gert að standa á hlaupabrettinu, til vaxandi kaupmáttar við stöðuleika og lága vexti með eignir sínar varðar í stöðugu hagkerfi á meðan 24 þús. íslensk heimili liggja í valnum.
Yfir stendur svo venjubundinn eignatilfærsla frá almenning til fárra. Ofsafengin gróði útvegsmanna sem þeir nýta til þess að verja séreignastöðu sína. Mér er eins fjölmörgum öðrum fullkomlega óskiljanlegt á hvaða forsendum Ögmundur fyrrv. verkalýðsforingi gengur með Heimsýnarmönnum gegn hagsmunum launamanna.
Þar má reyndar einnig benda á baráttu hans gegn Starfsendurhæfingarsjóð. Við þekkjum það mjög vel, fótgönguliðar stéttarfélaganna sem erum út á mörkinni, þann ótrúlega árangur starfsfólk Starfsendurhæfingarsjóðs hafa náð í sínu starfi með þeim sem minnst mega sín í Íslensku samfélagi. Þetta er klárlega það besta sem verklýðshreyfingin hefur gert á þeim vettvangi. En við sem störfum út á vígvellinum með launamönnum skiljum reyndar æði oft ekki hvert sumir stjórnmálamenn eru að fara þegar þeir fara að blaðra um vinnumarkaðinn og stöðu launamanna. Þar upplýsa þeir okkur ansi oft um sitt fullkomna þekkingar- og skilningsleysi.
Þau voru ákaflega ómakleg ummæli Ögmundar í garð okkar fyrrverandi félaga sinna, starfsmenn stéttarfélaganna, um að við gengjum erinda AGS og vildum skera niður velferðarkerfið. Þar sleit hann viljandi, og ekki í fyrsta skipti, úr sambandi forsendur þeirra ákvarðana sem lágu að baki samþykktri stefnu verkalýðshreyfingarinnar. Þetta er taktík sem stjórnmálamenn nota í atkvæðaveiðum en um leið upplýsir það okkur um heilindi viðkomandi stjórnmálamanns.
Það er samdráttur í hagkerfinu og þar spilar inn vöxtur svarta hagkerfisins. Fjárfestingar hafa dregist saman um 50%, þar er fyrirferðamest minnkun fjárfestinga hins opinbera eða um 30% og svo fjárfestinga í bygginga og verktakaiðnaði eða um 25%. Kaupmáttur reglulegra launa hefur minnkað um 17-18% og kaupmáttur ráðstöfunartekna um 25-26%. Hrapið og atvinnuleysið er mest á almenna markaðnum og það segir okkur að þar hefur farið fram mesta kaupmáttarhrapið, í sumum atvinnugreinum eins og t.d í byggingariðnaði er það líklega allt að 50% að jafnaði.
Það er rétt sem forsætisráðherra segir að botninum er náð og við höfum aðeins ná okkur af stað, en það sem skiptir okkur mestu er hversu öflug viðspyrnan frá botninum verður. Álver er ekki heildarlausn og skiptir ekki öllu máli, en það skiptir miklu máli þegar svona mikill doði er í hagkerfinu og það gæti skipt sköpum um hversu öflug viðspyrnan frá botninum verður. Við verðum með öllum tiltækum ráðum að auka verðmætasköpun.
Landsvirkjun, OR ásamt fleiri fyrirtækjum fá ekki lán vegna þess að Icesave málin eru ekki frágengin og það er búið að kosta Ísland gríðarlega fjármuni og hefur bitnað harkalega á almenna vinnumarkaðinum. Allt útlit er á að OR hafi ekki bolmagn til þess að fara í Bitru og Hverahlíðavirkjanir. Vinnubrögð Ögmundar og félaga í góðri samvinnu við stjórnarandstöðuna er að leiða til þess að við sjáum fram á að þurfa að vera á botninum um alllangt skeið, líklega 10 – 15 ár.
Það er klárt að við munum aldrei ná okkur upp frá botninum til framtíðar með krónunni. Við verðum að taka til og það duglega hvort sem við göngum í ESB eða ekki. En það er ljóst að ef við stefnum markvist að ESB þá munum við komast í var og fá stuðning til þess að mynda nauðsynlegan stöðugleika.
Krónan er eins korktappi út á reginhafi hinna öflugu heimsmynta og við höfum séð hvaða afleiðingar það hefur þegar fjárfestar hafa verið að spila á þessa örmynt okkar. Danir eru með sína krónu, en yfirlýsing Evrópska seðlabankans um að hann muni tryggja stöðu hennar styrkir dönsku krónuna gagnvart fjárglæframönnum, með aðildarviðræðum er möguleiki að við kæmumst í var undir Grænuhlíð með korktappann.
Danskir launamenn eru ekki í sömu stöðu og við. Íslenskum launamönnum er í kjarabaráttu sinni gert að hlaupa á hlaupbretti þar sem stjórnmálamenn stýra hraðanum. Við hlaupum sem best við getum, en erum nánast alltaf á sama stað. Búin að semja um tæplega 4.000% launahækkanir á meðan danskir launamenn hafa samið um 330% og ganga fram örugglega, án þess að vera gert að standa á hlaupabrettinu, til vaxandi kaupmáttar við stöðuleika og lága vexti með eignir sínar varðar í stöðugu hagkerfi á meðan 24 þús. íslensk heimili liggja í valnum.
Yfir stendur svo venjubundinn eignatilfærsla frá almenning til fárra. Ofsafengin gróði útvegsmanna sem þeir nýta til þess að verja séreignastöðu sína. Mér er eins fjölmörgum öðrum fullkomlega óskiljanlegt á hvaða forsendum Ögmundur fyrrv. verkalýðsforingi gengur með Heimsýnarmönnum gegn hagsmunum launamanna.
Þar má reyndar einnig benda á baráttu hans gegn Starfsendurhæfingarsjóð. Við þekkjum það mjög vel, fótgönguliðar stéttarfélaganna sem erum út á mörkinni, þann ótrúlega árangur starfsfólk Starfsendurhæfingarsjóðs hafa náð í sínu starfi með þeim sem minnst mega sín í Íslensku samfélagi. Þetta er klárlega það besta sem verklýðshreyfingin hefur gert á þeim vettvangi. En við sem störfum út á vígvellinum með launamönnum skiljum reyndar æði oft ekki hvert sumir stjórnmálamenn eru að fara þegar þeir fara að blaðra um vinnumarkaðinn og stöðu launamanna. Þar upplýsa þeir okkur ansi oft um sitt fullkomna þekkingar- og skilningsleysi.
Gerast áskrifandi að:
Færslur (Atom)