sunnudagur, 26. september 2010

Hvert stefnum við?

Við erum mörg sem veltum því fyrir okkur þessa dagana hvernig málin muni þróast næstu vikurnar. Stjórnmálin í upplausn, þingmenn berast á banaspjótum og víkja sér undan allri ábyrgð og vilja telja okkur í trú um að allt sé kerfinu og bankaglæframönnum að kenna. Og svo eigum við að fara að gera kjarasamninga.

Fall efnahagslífsins var í boði íslenskra stjórnmálamanna. Það er Ríkið sem á að setja leikreglur og gæta hagsmuna almennings. Nú liggja fyrir upplýsingar um að það lágu fyrir stjórnmálamönnum upplýsingar um veika stöðu íslenska bankakerfisins í kosningabaráttunni 2007. En þrátt fyrir fóru stjórnmálamenn í gegnum þá baráttu undir fánum traustrar efnahagsstjórnunar og í stjórnarsáttmála Samfylkingar og Sjálfstæðisflokks vorið 2007 eru ákvæði um að stækka bankakerfið enn frekar.

Þá fyrst varð dansinn í kringum gullkálfinn taumlaus og almenning staðfastlega talið í trú um að hér gæti ekkert gerst, nema þá að yfir okkur myndi flæða enn meiri velmegun. Efnahagsstjórnin var í höndum ábyrgðarlausra lýðskrumara sem börðu sér á brjóst yfir innistæðulausri velsæld, sem þeim var það samt sem áður kunnugt um að myndi ekki standast.

En þeir horfðu á hvert heimilið á fætur öðru ásamt fyrirtækjum í Þórðargleðinni skuldsetja sig út fyrir öll mörk. Sveitarstjórnarmenn eyddu langt um efni fram í hinni hömlulausu fegurðarsamkeppninni sem fram fór milli sveitarfélaganna og þau tóku erlend lán og byggðu fótboltavelli og sundlaugar og sóknarnefndir reistu stórar og glæsilegar kirkjur. Mörg heimili og fyrirtæki eru fallinn eða þjökuð af uppdráttarsýki fallinnar krónu. Þarna er ekki einvörðungu við fjárglæframenn að sakast. Á þessum forsendum fer um mann hrollur þegar hlustað er á umræður þingmanna á Alþingi þessa dagana, ekki síst þeirra sem voru stjórnarþingmenn og ráðherrar fyrir Hrun.

Á fyrstu mánuðum eftir hrun töluðu þessir menn um að áfallið hefði komið sem þruma úr heiðskýru lofti erlendis frá og vonlaust að sjá fyrir. En nú hafa háttsettir skipt um plötu og segja að allt hafa verið fyrirséð og reyndar lítið hægt að gera á árunum 2006 til 2008. Störf ráðherra hefðu falist að fela fyrirsjáanlegar hörmungar sem allra lengst. Lygavefur var spunninn, skattar á hina hæst launuðu lækkaðir til þess að kynda bálið enn frekar.

Hvers vegna var ekki farið að ráðum erlendra vinaþjóða og leitað til AGS árið 2007 í stað þess að fara í hömlulausa kosningaloforðabaráttu, ef allt var á hraðri leið til helvítis? Nei rætt var um snertilendingu seinni hluta árs 2008 og hagkerfið myndi taka flugið óðara þar á eftir. Hvers vegna var ekki farið að ráðum erlendra Seðlabanka og ráðinn fagmaður í Seðlabanka í stað stjórnmálamanns. Á Alþingi er viðurkennt að kerfið hafi brugðist en þingmönnum virðist það virðist vera fyrirmunað að skilja sína ábyrgð, það var kerfið sem brást segja þeir ekki þeir sem stjórnuðu kerfinu. Þessi málflutningur er fullkomlega óskiljanlegur venjulegu fólki sem stendur utan Alþingis og horfir þar inn furðulostið.

föstudagur, 24. september 2010

Hingað og ekki lengra

Forseti Íslands hefur ásamt hluta VG og hluta Sjálfstæðismanna farið offari gegn auknum samskiptum við nágrannalönd okkar innan ESB. Þetta fólk hefur ítrekað sett fram hugmyndir um að taka frekar upp aukin samskipti við Kína og Rússland. Gert hefur verið lítið úr ESB og velferðarkerfi Norðurlandanna.

Ekki eru mörg misseri síðan að Sjálfstæðismenn voru hér við völd og þá var fylgt þeirri stefnu að sveigja sem mest til hægri í átt til Bandaríkjanna. Forsetinn fagnaði þessu ákaft og fór víða til þess að kynna þann boðskap. Afleiðingar þeirrar stefnu blasa við okkur, og hefur fengið ítarlega umfjöllun hér á þessari síðu og á svo mörgum öðrum stöðum.

Það stjórnkerfi sem blasir við okkur hefur fengið lágmarkseinkunn. Samræmi milli ráðuneyta skortir tilfinnanlega. Vantar mælikvarða og virðist vera að það hafi verið gert vísvitandi svo ekki sé hægt að greina hvernig kerfið standi sig. Aðgerðaáætlanir virðast vanta og ef þeim er komið á fót eins og t.d. Stöðugleikasáttmála, þá bregst stjórnkerfið við með því að vilja alls ekki fara eftir samþykktum.

Þau sjónarmið sem framangreindir aðilar færa fram sem rök fyrir sínu máli, er frelsi og fullveldi eins og þeir skilja þau hugtök. Þessi lönd Kína, Rússland og Bandaríkin eiga það sannmerkt að þar eru réttindi launamanna ákaflega léleg, það mætti reyndar taka mun sterkar til orða hvað þetta atriði varðar.

En aftur á móti er viðurkennt að hvergi búa launamenn við öruggara umhverfi en á Norðurlöndum og ESB hefur sett inn mörg eftirtektarverð atriði til að tryggja stöðu launamanna. Eftirminnilegt hversu erfiðlega gekk að fá ríkisstjórnir Sjálfstæðismanna til þess að staðfesta þær reglur. Framangreindar ástæður segja í raun okkur allt um hver afstaða þessa fólks er gagnvart launamönnum.

Framangreint fólk hefur ítrekað sagt að það vilji halda í krónuna, hún skapi svo góðan sveigjanleika og tryggi minna atvinnuleysi. Það er gert með því að fella krónuna reglulega og um leið ógilda kjarasamninga lækka laun og kaupmátt og tryggja að Ísland sé láglaunasvæði. Samtök launamanna hafa bent á að nú sé nóg komið og segja að það sé tilgangslaust að gera langtímakjarasamninga nema þessum leikreglum verði breytt.

Ég er einn af mörgum sem velta því fyrir sér hvort nú sé komið að uppgjöri. Alþingi og stjórnmálin eru í upplausnar ástandi og allir kjarasamningar lausir eftir nokkrar vikur. Verður það niðurstaðan að halda áfram óbreyttri stefnu og þeir sem hafa náð að skara eld að sinni köku tryggi sín völd á kostnað launamanna eins og svo oft áður?

Alla vega virðist formaður Sjálfstæðismanna skynja að sú staða sé að koma upp og vill nú komast í ríkisstjórn. Samfara þessu lýsir hluti Sjálfstæðismanna því yfir að þeir vilji stofna flokk til þess að verja sín borgaralegu réttindi við að tryggja völd sín á þjóðfélaginu og verjast því að launamenn nái rétti sínum.

fimmtudagur, 23. september 2010

Stéttarfélögin

Hún er oft æði grunn umræðan um stéttarfélögin í dag. Það er áberandi að þeir sem hvað harðast gagnrýna stéttarfélögin eru undantekningalaust ekki félagsmenn. Fólk sem ekki kemur á skrifstofur félaganna og kemur auk þess ekki á fundi. Ég hef nokkrum sinnum tekið þetta umræðuefni fyrir hér á þessari síðu, og geri það enn vegna harla einkennilegra ummæla um stéttarfélögin í umræðunni undanfarna daga og eins sendinga inn á aths. dálka þessarar síðu. Sumir líta til stéttarfélaga eins og þau voru um miðja síðustu öld og komast að þeirri niðurstöðu að þar sem vinnubrögðin nú séu ekki þau sömu og þá sé verkalýðshreyfingin á villigötum í dag.

Reglulega er fullyrt að forystumenn hafa kosið sig sjálfa til forystu án nokkurra afskipta annarra, ákvarði einhendis hver stefnan sé hverju sinni. ástundi sjálftöku í launum og við hvaða verkefni er tekist á hverjum tíma. Það eru félagsmenn sem velja sér forystu og formaður hefur með stjórn og trúnaðarráð, oftast er það um 15 til 20 manns. Ég get fullyrt að félagsmenn Rafiðnaðarsambandsins eru fullfærir um að velja forystu sambandsins og hinna 10 aðildarfélaga sambandsins. Það stendur sannarlega ekki á félagsmönnum að koma sínum athugasemdum á framfæri á félagsfundum eða í samskiptum við skrifstofuna. Utanfélagsmenn eru með fullyrðingum sínum í raun mikið frekar að niðurlægja félagsmenn um getuleysi en okkur í forystunni.

Það er löngu liðinn sá tími að félagsfundir væru eini aðgangur félagsmanna að starfs- og forystumönnum sínum. Ef eitthvað kemur upp, grípa félagsmenn upp símann á staðnum og hafa samband eða senda strax tölvupóst. Við hjá RSÍ fáum um 100 símtöl á hverjum degi auk um 50 tölvupósta. Þar að auki koma hingað fjöldi manns á hverjum degi til þess að sinna sínum erindum við starfsmenn og lögmenn sambandsins. Auk þess eru stjórnir aðildarfélaga með reglulega fundi og svo eru vitanlega félagsfundir og voru á þeim tæpleg 1000 manns síðasta ár. Eftir öllum þessum leiðum er skrifstofa og um leið forysta sambandsins í lifandi sambandi við þá félagsmenn sem hafa eitthvað að athuga við starfsemina eða vilja sambandið beini sjónum sínum að einhverjum nýjum verkefnum.

Rafiðnaðarmenn reka auk þess öflugustu starfsmenntastofnun landsins og rafiðnaðargeirinn skattleggur sjálfan sig til reksturs skólans og veitir til hans um 200 millj. kr. ári, auk þess að sambandið og aðildarfélög greiða umtalsverðar fjárhæðir til fræðslustarfseminnar á hverju ári. Þar hefur námskeiðum verið fjölgað mikið og stuðningur við okkar fólk aukinn svo það geti sótt sér framhaldsmenntun á námskeiðum og bætt stöðu sína á vinnumarkaði og sótt inn í fleiri störf með víðari þekkingu. Að jafnaði eru um 50 rafiðnaðarmenn á fagtengdum námskeiðum í hverri viku, þar fer einnig fram lífleg umræða um vinnumarkaðinn og starfsemina. Ef stéttarfélögin hefðu ekki breytt starfsháttum og stefnumálum þegar líða tók á seinni hluta síðustu aldar þá væru staðan mun lakari í dag.

Frá stofnum Rafiðnaðarsambandsins árið 1970 – 2008 hefur verið samið tæplega 4.000% launahækkanir, en á sama hefur verið samið um 330% launahækkun í Danmörku, en kaupmáttur launamanna jókst svipað í báðum löndunum. Grunngildi stéttarfélaga er og verður ætíð það sama, að verja þá sem minnst mega sín. Það hefur verið gert með því að hækka ætíð lægstu gólf kjarasamninga umfram almennar launahækkanir. Til þess að tryggja að þeir sem eru á lægstu töxtum fylgi launaskriði á markaði. T.d. hafa lægstu taxtar í kjarasamningum rafiðnaðarmanna hækkað frá 2000 um 46% umfram almennar launahækkanir.

Valfrelsi á öllum sviðum er nú sjálfgefið í augum almennings. Við stöndum frammi fyrir mörgum valkostum á öllum sviðum. Sífellt færri launamenn starfa hjá sama fyrirtækinu allan sinn starfsaldur. Flestir reikna með að þurfa að skipta um starf minnst tvisvar á starfsævinni. Sérhæfing fyrirtækjanna hefur vaxið og kröfur til sérhæfingar og sveigjanleika starfsfólksins hefur aukist umtalsvert.

Það gilda sömu lögmál í íþróttum og innan fyrirtækja. Fyrirtækið með best þjálfaða starfsfólkið sigrar. Til þess að ná fram fylgi við þá stefnu sem fyrirtækið fylgir við að auka framleiðni og ná betri árangri þurfa þeir sem eru í keppnisliðinu, starfsmennirnir, að vita að hverju er stefnt. Það eru starfsmennirnir sjálfir sem vita best hvernig er hægt að hagræða til þess að auka framleiðni. Því er haldið fram að þau lönd sem ætla sér að fylgja tækniþróuninni og viðhalda þeim lífsháttum sem við höfum tamið okkur, verði að sjá til þess um 20% af vinnuaflinu sé að jafnaði í starfsmenntanámi. Það er það ásamt gjaldmiðlinum sem skiptir mestu máli í kjarabaráttu dagsins í dag.

Við öllum blasir sú staðreynd að það sem stendur uppi eftir Hrun er starfsemi stéttarfélaganna, þau hafa ekki þurft að skera niður styrki til félagsmanna, frekar bætt við þá, auk þess að aðstoð m.a. með lögmönnum hefur verið aukinn. Fræðslustarfsemi hefur verið aukinn og enginn niðurskurður þar. Lífeyrissjóðirnir eru einu stofnanirnar á fjármálamarkaði sem standa uppi eftir Hrunið.

miðvikudagur, 22. september 2010

Drulluhalar

Allir muna vel þær vangaveltur sem þáverandi stjórnarþingmenn voru með mánuðina fyrir Hrun, mjúk eða hörð snertilending var algengasta viðkvæði þeirra. Í þessu sambandi má einnig rifja upp ummæli sama fólks fyrir kosningarnar 2007.

Íslenska efnahagsundrið, allir hefðu það svo gott og allt væri hér í toppstandi og allir öfunduðu íslendinga sakir þess hversu góða, óspillta og duglega stjórnmálamenn væru hér að störfum. Þeir fóru í hverja ferðina á fætur annarri um heimsbyggðina ásamt forseta vorum, börðu sér á brjóst og boðuðu kennslu í íslenskri efnahagsundursstjórnun og hvöttu landsmenn til þess að njóta lífsins til hins ítrasta.

Ef einhver setti skugga á þessa glæsimynd voru gerð hróp að viðkomandi, hann væri neikvæður afglapi, úrtölumaður, vinstri kommadingull eða eitthvað þaðan af verra. Þeir erlendu sérfræðingar sem bentu á brotalamir íslenska hagkerfisins voru öfundsjúkir vesalingar sem áttu að fara á endurmenntunarnámskeið í hagstjórn.

Og svo kom Hrunið. Þá kom sú skýring frá þessu fólki, að allir hlytu að sjá að hér væri við að sakast bandaríska niðursveiflu. Þeir sem ekki meðtóku þann boðskap, fengu kunnuglegar háðsglósur og aulabrandara um norrænt velferðakjaftæði og fleira.

Og svo kom rannsóknarskýrslan. Hún var mjög skýr og rökfastur áfellisdómur yfir íslensku stjórnkerfi í níu bindum. Þá voru skýringar þessa fólks, að það væri við bankamenn og fjárglæframenn að sakast, þeir hefðu rifið íslenska efnahagsundrið til grunna innan frá, án þess að þáverandi stjórnvöld hefðu tekið eftir því. Íslenskir stjórnmálamenn höfnuðu alfarið að bera ábyrgð.

Og svo var skipuð samkvæmt landslögum rannsóknarnefnd hæstvirts Alþingis. Hún skilaði niðurstöðum þar sem getu- og úrræðaleysi þáverandi ráðherra og stjórnarþingmanna fékk mínus núll í einkunn.

Heyrðu, en þá koma allt í einu fram upplýsingar frá fyrrverandi stjórnarþingmönnum og ráðherrum, um að þeir hefðu allir vitað að Íslenska efnahagsundrið hefði bara verið plat, það hefði verið ljóst allavega frá árinu 2006, og ekkert hefði verið hægt að gera. Um þetta hefðu legið fyrir skýrslur og þær ræddar af þeim. Þeir hefðu bara verið hlutlausir þátttakendur í að ljúga að þjóðinni um hvað allt hefði verið hér gott og platað hana til þess að skuldsetja sig uppfyrir rjáfur.

Þetta væri allt firnt í dag og það væri ósanngjarnt að fella einhverja dóma yfir 4 ráðherrum. Allir tæku vitanlega pólitíska ábyrgð og væru búnir að sitja undir ríflegum skammti af skömmum og þar með væri það ekkert annað en ómannlega hefnigirni að ráðast að þeim litlu sætu sakleysingjunum.

Sömu menn hafa allt frá Hruni komið veg fyrir að fram fari vitræn umræða um efnahagsmál og framtíð Íslands á hæstvirtu Alþingi. Þeir hafa þakkað sér efnahagsbata, sem er vitanlega okkar dásamlegu krónu að þakka. Með henni væri svo auðvelt að handstýra öllu blóðsúthellingalaust. Launum kippt niður um helming. Gróði útflutnignsaðila aukinn upp úr þakinu með því að gera Ísland að láglaunalandi og til sporna við atvinnuleysi. Eigendum lífeyrissjóða og sparifjáreigendum er gert að niðurgreiða innlenda fjármögnun.

Stjórnmálamenn taka svo að venju við ómeðvituðum launahækkunum, sem kosta ekkert, eins og Þorleifur er að gera í borgarstjórn. Nýbúinn að ráðast að verkalýðshreyfingunni fyrir hversu slök hún sé við að drífa upp laun og bætur. Samfara því er Þorleifur ásamt öðrum stjórnmálamönnum að keyra niður laun hjá almenning og skerða allar bætur velferðarkerfisns. En þeir segja um leið að það komi vitanlega ekki til greina að hækka laun í komandi kjarasamningum. Til þess sé ekkert svigrúm.

Sjálftökur stjórnmálamanna eru bara leiðtréttingar, ekki launakostnaðarauki. Þó þeir taki sér lífeyrisréttindi sem eru þrefallt dýrari en hjá venjulegum launamönnum. Þó þeir taki ætíð hækkun lægstu taxta og láti hana fara upp í gegnum öll sín taxtakerfi. Þó þeir taki sér allt aðra skattameðhöndlun á kostnaði en aðrir hafa. En svo þegar kemur að samningum við launamenn þá eiga þeir að sína ábyrgð. En svo daginn eftir að almennir launamenn eru búnir að samþykkja ábyrga kjarasamninga, þá er gengi krónunnar leiðrétt og það eru samtök launamanna sem eru svo slöpp að semja alltaf um allt of lág laun.

Ágæti lesandi, hér er allt óbreytt þrátt fyrir Hrun og skýrslur rannsóknarnefnda. Veröld stjórnmálamanna er fiskabúr einangrað frá samfélaginu, fullt af skrautfiskum sem hafa einungis samskipti sína á milli með spjátrungsfullum hætti. Þeir segja það sem þeim sýnist við almenning og dettur ekki í hug að það þurfi á neinu stigi, að vera í samræmi við nokkrun raunveruleika. Þetta eru ekkert annað en Drulluhalar sagði einn trúnaðarmanna okkar hjá Orkuveitunni.

mánudagur, 20. september 2010

Áfram á sömu braut

Velheppnað Silfur Egils í gær vakti mann til umhugsunar um nokkur grundvallaratriði. Tryggvi Þór upplýsti það að ríkisstjórnin sem var við völd þegar Hrunið skall yfir okkur hefði ekki verið aðgerðalaus, hann hefði verið þar efnahagsráðgjafi og reynt að fá lán frá Rússum og svo Kínverjum. Þetta eru ekki nýjar fréttir ljóst var að Norðurlöndin og BNA höfðu alfarið hafnað frekari lánafyrirgreiðslu, nema þá í gegnum AGS og tryggingu fyrir því að skipt yrði um stefnu í efnahagsstjórninni.

Tryggi Þór var daga fyrir Hrun í sambandi við aðila vinnumarkaðs fyrir hönd ríkisstjórnarinnar, um hvort við myndum myndu standa með ríkisstjórninni í að fá lífeyrissjóðina til þess að selja allar erlendar eignir sínar og koma með þær heim. (Heildarvirði þessara eigna var þá metið á um 600 Mia kr, ogh það sem væri hægt að losa með skömmum fyrirvara um 300 Mia. Tryggvi Þór taldi á þessum fundum að um 100 Mia myndi duga til þess að komast fyrir horn með íslenska bankakerfið.) Á þessum fundum fékk ríkisstjórnin nákvæmlega sömu svör og þeir höfðu fengið frá Norðurlöndunum, það yrði ekki rætt nema að hagstjórnin yrði endurskoðuð, ekki bara til þess að redda málunum fyrir horn heldur til framtíðar. Þessu hafnaði ríkisstjórn Geirs H. algjörlega. Ég ásamt fleirum upplifði það á þann veg að ríkistjórnin ætlað að halda áfram á sömu braut, þá einna helst sakir þess að annað þýddi að þá væru verið að viðurkenna að gerð hefðu verið alvarleg mistök í efnahagsstjórninni. Enda þurfti umtalsverð átök til þess að koma Seðlabankastjóra og fleirum gerendum í Hruninu frá.

Í dag erum við enn á sama stað, þrátt fyrir að gerður var samningur við núverandi ríkisstjórn um að þessi leið yrði farinn, þeim samning var gefið nafnið Stöðugleikasáttmáli. Sama fólkið er búið að halda Íslandi í gíslingu á Alþingi í tvö ár með því að berjast gegn öllum hagstjórnabreytingum og nauðsynlegum gjaldmiðilsbreytingum. Halda því fram að með bókhaldsbrellum sé hægt að láta skuldir hverfa og eins að láta erlenda skattborgara borga upp töluverðan hlut af skuldum okkar íslendinga og við getum þá haldið áfram á óbreyttum forsendum.

Nú stöndum við frammi fyrir uppgjöri. Margoft hefur verið á það bent hversu vel Norræna módelið hefur heppnast. Þar ríkir mesta hagsældin, öruggasta umhverfið og mesti jöfnuðurinn. Norræna módelið byggir á öflugu velferðarkerfi, vel skipulögðum og öguðum markaðsbúskap. Það er undirstaða að hægt er að fjármagna öflugt velferðarkerfi. Á Norðurlöndum eru öflugustu stéttarfélög í heiminum og hvergi eru þau eins virkir þátttakendur í mótum samfélagsins.

Allt er hér í rúst og það bitnar á kaupmætti og velferðarkerfinu. Valdablokkir hafa náð til sín einokun og hér ríkir fákeppni. Þessar valdablokkir eiga kvótann, matvörumarkaðinn og þannig mætti áfram telja og þær verjast valdamissi með öllum hugsanlegum hætti, eins glögglega sést í helstu fjölmiðlum þessa lands. Allt þetta hefur gerst undir stjórn hinnar svokölluðu hægri manna, nú er það hlutverk núverandi stjórnvalda að reyna að reisa efnahagskerfið upp úr rústum þessarar stefnu.

Hinum Norðurlöndunum er öflugt og agað eftirlit á hendi stjórnvalda. Gegn þessu hefur verið barist hér á landi og það úthrópað sem einhver vinstra kjaftæði. Sagt að það jafnist við kommúnisma ef endurskoða á kvótaeign og fákeppni, eða taka upp agaðri vinnubrögð við stjórnsýsluna með því að tengja hana betur við það kerfi sem ríkir á hinum Norðurlöndunum. Þekkt er að hvernig hinir svokölluðu hægri menn hér á landi hafa haft allt á hornum sér hvað varðar hið norræna velferðarsamfélag og taka vart til máls um það öðru vísi en með allskonar aulabröndurum.

En hin ofsafenga dans sem stigin var hér hefur verið fylgt hefur leitt mörg heimili og einstaklinga í skuldafangelsi. Dansinn varð sífellt trylltari á árunum frá 2004 fram yfir Hrun og þáverandi stjórnarþingmenn ásamt forseta landsins, hvatti almenning til dáða með því að telja öllum í trú um hér væri að gerast Íslenskt efnahagsundur. Allir hefðu svo gott og það gæti ekki annað en batnað. Vitanlega vildi fjöldinn trúa þessu og bankar áttu auðvelt með að fá fólk til þess að taka sífellt stærri lán, kaupa sér stærra og betur búið húsnæði og fleiri bíla. Stór hluti þjóðarinnar eru í dag þrælar skuldanna og allt þeirra líf snýst um að vinna fyrir þeim.

Í seinni hluta Silfursins skilgreindi bandaríski hagspekingurinn Chris Martenson þetta vel og berháttaði Tryggva Þór og stefnu hans. Raunverulegt frelsi fæst aldrei ef við látum ginnast af hinni ofsafengu neysluhyggju sem hér hefur verið boðuð undir nafninu að vera hægri stefna. Þeir sem hafa andæft eru nefndir vinstri menn og það sé eitthvað vont janfvel frá hinu illa, eftir því sem haldið er fram. Frjálsasta fólk sem ég þekki býr á hinum Norðurlöndunum, en þetta fólk er stolt af sinni stefnu með frjálsu hagkerfi sem stendur upp í hárinu á sérhyggju og eignatilfærslum frá mörgum til fárra og ef það er einhver vinstri villa er ég afskaplega stoltur að vera í þeim hóp og fyrir baráttu mína við að koma Íslandi í meira samband við Norðurlöndin.

sunnudagur, 19. september 2010

Vill þjóðarsáttarsamning

Vill þjóðarsáttarsamninga, segir Aðalsteinn Baldursson, var ein aðalfrétt fréttastofu RÚV í gærkvöldi. Aðalsteinn segist svo ekki vita hvort félagar hans í verkalýðshreyfingunni séu honum sammála. Helstu rök Aðalsteins eru að hann telji það vænlegast til árangurs að stjórnvöld, atvinnurekendur, sveitarfélög og verkalýðshreyfingin myndi með sér samtök og geri þjóðarsáttarsamning. Samningurinn myndi byggja á því til dæmis að hækka kaupmátt launa og koma af stað framkvæmdum.

Þeir sem fylgjast með, muna vel að Aðalsteinn ásamt formanni verkalýðsfélagsins á Akranesi voru ákaflega andsnúnir svokölluðum Stöðugleikasáttmála, og fréttastofa RÚV flutti reglulega fréttir þar sem þeir báru mjög þungar sakir á félaga sína innan verkalýðshreyfingarinnar fyrir að hafa gert þann sáttmála, ekki síst þann sem þetta skrifar.

Ef rifjað er upp hvaða forsendur lágu til þess að sá sáttmáli var gerður og samþykktur af 92% af verkalýðshreyfingunni, ekki bara ASÍ heldur einnig öðrum heildarsamtökum, sem er frekar fátítt, þá var það samdóma álit að aðstæður í þjóðfélaginu væru þannig að átök á vinnumarkaði myndi ekki hjálpa okkur úr stöðunni og sameiginlegt átak væri það eina sem gæti komið landinu upp á við, eða með öðrum orðum það sama og Aðalsteinn segir nú, en hann mótmælti harðlega á þeim tíma.

Forsendur Stöðugleikasáttmálans voru meðal annars að lægstu laun voru hækkuð umtalsvert, en til þess að gera það framkvæmanlegt gáfu stórir hópar eftir sinn launakostnaðarauka, t.d. fengu flestir iðnaðarmenn og stórir hópar úr VR nánast enga launahækkun, á meðan stórir hópar þá sérstaklega á landsbyggðinni, þar sem þeir liggja á lægstu töxtum, fengu umtalsverðar launahækkanir og eru þeir einu sem hafa haldið fullum kaupmætti á meðan aðrir hafa fengið skell.

Verkalýðshreyfingin sagði sig frá sáttmálanum í sumar vegna þess að ríkisvaldið stóð ekki við ákveðna þætti eins t.d. hvað varðar atvinnuuppbyggingu, gjaldmiðilsþróun og samning um Starfsendurhæfingarsjóð. Einhverra hluta vegna hefur fréttastofa RÚV ekki séð ástæðu til þess að fjalla um samþykktir hins mikla meirihluta og þær forsendur sem lágu þar að baki.

Þetta var svo endurtekið í fréttamati RÚV í þættinum í vikulokin, þar sem ekki var minnst á niðurstöður fundar um 70 formanna aðildarfélaga og helstu samningamanna ASÍ á fimmtudaginn. Þar var fjallað ítarlega um stöðuna nú og undirbúning kjarasamninga. Aðalsteinn var á þeim fundi og vekja ummæli hans í fréttum gærdagsins því undrun þeirra sem sátu fundinn. En við erum reyndar orðin ýmsu vön frá Aðalsteini og fréttamati RÚV þegar kemur að kjarasamningum.

Á fundinum voru menn sammála um að það væri eina leiðin úr þessari stöðu að menn næðu að standa saman, ekki bara launamenn heldur ekki síður ríkisvaldið. Það liggur fyrir beiðni frá ríkisvaldinu og einnig SA að gera 3ja ára samning á Þjóðarsáttar/Stöðugleikaforsendum, en menn vildu fá að sjá áður en teknar væru ákvarðanir um hvort sú leið væri farinn trúverðugar samningsforsendur frá ríkisvaldinu og á hvaða forsendum ætti að reisa þann samning.

Einnig kom mjög ákveðið fram á fundinum að menn væru búnir að fá sig fullsadda af málflutning og framkomu formannanna á Húsavík og Akranesi, þar sem þeir væri endurtekið í fjölmiðlum að bera á félaga sín ásakanir um svik og annað enn verra og voru þeir ákaft hvattir til þess að semja einir og standa þá við sín stóru orð um ókosti samflots.

Sjá meira HÉR

Í því sambandi komu einnig fram skýr skilaboð að þeir hópar sem ekkert fengu úr síðustu samningum myndu ekki standa upp tómhentir nú. Þar má einnig benda á samskonar yfirlýsingar sem hafa komið nýverið úr röðum samtaka kennara og BHM.

Ég ber mikla virðingu fyrir fréttastofu RÚV og tel hana vera þá trúverðustu af fréttamiðlum landsins. Þessvegna beið ég eftir að heyra fréttamanninn spyrja Aðalstein hvers vegna hann hefðu snúist um 180° í afstöðu sinni um samflot verkalýðsfélaga og eins hvaða niðurstöður hefðu komið fram á hjá hinum 60 formönnum aðildarfélaga ASÍ.

Margir félaga minna hafa haft samband og voru fréttastofu RÚV reiðir vegna þess að halda áfram að flytja einhliða túlkanir Aðalsteins og gera með lítið úr framlagi þeirra sem gerðu það mögulegt að félagsmenn Aðalsteins fengu umtalsvert meiri launahækkanir en flestir aðrir.

föstudagur, 17. september 2010

"Hæstvirt!!??" Alþingi

Í báðum rannsóknarskýrslunum koma fram óhrekjanleg rök fyrir því að orsakir Hrunsins er að finna í atburðum og ákvörðunum sem áttu sér stað fram til ársins 2006 og fyrstu mánuði ársins 2007. Eftir það varð hruninu vart forðað, þótt vissulega hefði verið hægt að draga úr tjóninu og bregðast við með faglegri hætti.

Þingmannanefndin telur að meginástæðu fyrir hruninu megi rekja fyrst og fremst til framferðis og stjórnarhátta stjórnenda og aðaleigenda bankanna sjálfra en rótina að þessum óförum megi hinsvegar rekja til einkavæðingar bankanna fram til ársins 2003 og þess óhefta vaxtar sem stjórnvöld og eftirlitsstofnanir létu viðgangast, og í raun hvöttu til, framundir það síðasta.

Fjármálaeftirlitið og ekki síst Seðlabanki Íslands fá algjöra falleinkunn í þessu samhengi. Þá sé ekki síst orsaka hrunsins leitað í þeim alvarlegu mistökum sem hér voru gerð í efnahagsstjórn á árunum fyrir hrun. Sérstaklega á þetta við um tímabilið frá 2003 til 2007 þegar vöxtur bankakerfisins var sem mestur.

Umræða í aðdraganda að skilum skýrslu þingmannanefndarinnar og fyrstu dagarnir á eftir lituðust nokkuð af forsíðufréttum MBL sem birti fimm daga í röð undarlegar fréttir fullar af alvarlegum aðdróttunum grundvölluðum á óljósum sögusögnum. Óvandaður fréttaflutningur blaðsins um svo mikilvæg mál er enn alvarlegri þegar tekið er tillit til þess að þar ræður ríkjum sá einstaklingur sem m.a. niðurstöður þingmannanefndar benda til að beri mesta ábyrgð, t.d. sem forsætisráðherra á tímum einkavæðingar bankanna og mestu hagstjórnarmistaka Íslandssögunnar og sem seðlabankastjóri og formaður bankastjórnar á þeim tíma sem Seðlabankinn brást algerlega sínum eftirlits- og ekki síst viðbragðsskyldum. Vegna fyrningarákvæða eru störf hans sem ráðherra ekki til umfjöllunar hjá þingmannanefndinni.

En maður verður í sjálfu enn meir undrandi á þeim umæðum sem fram fara á hæstvirtu Alþingi þessa dagana. Þar sem fremstir fara fulltrúar þeirra flokka sem hafa verið í ríkisstjórnum undanfarna tvo áratugi. Þeir vola og fyrra sig allri ábyrg og ganga svo langt í leit sinni að það er helst að skilja að það sé lífeyrissjóðunum að kenna hvernig komið er fyrir þessari þjóð.

Er gjörsamlega útilokað að fram fari vitræn umræða á „hæstvirtu!!??“ Alþingi?

fimmtudagur, 16. september 2010

Formannafundur ASÍ

Í dag 16. sept. er formannafundur aðildarfélaga ASÍ, þennan fund sitja um 60 formenn. Þessir fundir eru haldnir reglulega og eru áhrifamesta valdið milli ársfunda. Væntanlegir kjarasamningar verður vitanlega meginviðfangsefni fundarins, auk þess hefur undanfarið ár farið fram umræða um skipulag ASÍ.

Á fundum innan stéttarfélagana undanfarið hafa verið bollaleggingar hvort það sé grundvöllur til þess að fara fram sameiginlega til samninga, eins og gert hefur verið í síðustu tveimur samningum. Margir eru þeirrar skoðunnar að forsendur skorti, en flestir eru sammála að samstarf aðila vinnumarkaðs, sveitarfélaga og hins opinbera sé aftur móti vænlegasta leiðin til þess að koma fótunum undir atvinnulífið.

En það þarf margt að gerast ef takast á að gera sameiginlegan samning til nokkurra ára og það mun örugglega taka langan tíma, verði ákveðið að fara þá leið. Þar spilar langstærstu rulluna krónan og hagstjórnin. Ríkisstjórnin fæst ekki til þess að ræða ESB vegna þess að það er óþægilegt mál innan hennar veggja.

Valdamenn innan hagstjórnarkerfisins gefa verkalýðshreyfingunni langt nef og segja að slaki á vinnumarkaði sé það mikill að verkalýðshreyfingin geti ekki gert neitt annað en að þiggja það sem að henni verði rétt, og þeir sjá í raun enga ástæða til þess að vera að trufla sig á því að taka þátt í neinum viðræðum við stéttarfélögin.

Það blasir við launamönnum að stjórnmálamenn hafa viðhaldið því fyrirkomulagi að láta launamenn og almenning um það hlutskipti að sitja við árarnar í bátnum, ríkisstjórn og stjórnendur hagkerfisins hafa haldið sig til hlés. Hagstjórnarmistök eru leiðrétt með því að fella gengið og þá um leið rústa öllum forsendum sem kjarasamningar voru reistir á.

Margir benda á ofsfengin gróða útflutningsfyrirtækja og þá ekki síst útgerðarfyrirtækjanna. Staðan er reyndar sú að um þriðjungur útgerðarfyrirtækja hefur verið svo illa rekinn undanfarin ár að ekkert getur bjargað þeim, vitanlega væri best fyrir samfélagið að þessi fyrirtæki fari á hausinn sem fyrst svo hægt sé að koma veiðiréttindum í hendur manna sem hafa meiri samfélagslega ábyrgð.

Ljóst er að ekki er hægt að undirbúa langtímakjarasamning á þess að vita á hvaða forsendum eigi að reisa hann. Ætla stjórnvöld að nota krónuna sem aðalgjaldmiðil til framtíðar eða á gera einhverjar breytingar?

Kjarasamningar undanfarinna ára hafa einkennst af því að sá launakostnaðarauki sem til skiptana var hefur verið settur nær allur í lægstu launataxtana á meðan hærri taxtar hafa fengið mun lægri hækkanir. Þar má t.d. benda á taxtakerfi rafiðnaðarmanna, lægstu taxtar þar hafa frá 2001 hækkað um 46% umfram almennar launahækkanir. Samkvæmt tölum Hagdeildar þá hafa lægstu taxtar haldið í við verðbólguna. Það er engin launung á því að það eru margir sem eru þeirrar skoðunnar að nú verði að semja um hækkanir sem ná upp í gegnum öll launakerfin.

miðvikudagur, 15. september 2010

Tryggvi Þór og Sigmundur Davíð

Hlustaði á Tryggva Þór og Sigmund Davíð á ÍNN í gærkvöldi, kostulegasti þáttur sem ég hef heyrt. Ætla að reyna að endursegja það sem um huga minn fór meðan þeir ræddu um hversu aðilar vinnumarkaðs ásamt fjölmiðlum væru ósanngjarnir gagnvart þingmönnum.

Þingmenn eru undanfarin ár búnir að halda íslensku samfélagi greipum sér, en hafna alfarið að axla ábyrgð á eigin gjörðum.

Þingmenn þeirra tveggja flokka sem framangreindir þingmenn standa fyrir ákváðu að gefa örfáum aðilum fiskinn í sjónum umhverfis landið ásamt því að láta ríkisbankana til örfárra. Og svo gerðu þeir samning um stórkostlegar framkvæmdir sem umturnuðu samfélaginu og gáfu auk þess út skipun um að hækka öll veðmörk húsnæðislána 10 cm upp fyrir rjáfur allra húsa, alveg sama hversu mikið þessi aðgerð myndi valda mikilli hækkun á söluverði.

Þá bárust til Alþingis víða að aðvaranir um að halda þyrfti til haga þeim aukafjármunum sem kæmu í ríkiskassann vegna þenslunnar. Þessu var ekki sinnt af stjórnarflokkunum og skattar þeirra sem mest áttu voru lækkaðir svo þeir gætu fjárfest og aukið þensluna enn meir.

Öllum aðvörunum var vísað á bug og þingmenn eyddu öllum tíma Alþingis í að rífast um hvort allir mættu segja það sem þeim sýndist í fjölmiðlum.

Þá komu aðvaranir frá ríkisstjórnum og seðlabönkum nágrannaríkja okkar um að Íslenskt hagkerfi væri komið fram á bjargbrún.

Þá brugðust þingmenn og ráðherrar þessara stjórnarflokka við með því að lýsa því yfir að ráðherrar nágrannaríkja og bankastjórar væri svo fávísir, að þeir þyrftu að fara á endurmenntunarnámskeið og læra um hversu klárir íslenskir ráðherrar og þeirra fylgifiskar væru við að hrinda af stað efnahagsundrum.

Og þeir eyddu síðan öllum tíma Alþingis í innihaldslausar umræður um hversu óspilltir íslenskir þingmenn væru.

Svo hrundi íslenskt efnahagslíf og með því hin íslenska króna

Þá eyddu þingmenn öllum tíma Alþingis í að ræða um hversu óvænt og ósanngjörn amerísk kreppa væri gagnvart Ísland.

Þá komu ábendingar um að Íslenska hrunið væri heimatilbúið og bent réttilega á að ekki væri heimili og fyrirtæki að hrynja annarsstaðar en á Íslandi.

Þá eyddu þingmenn öllum tíma Alþingis í að ræða um þá fjárglæframennina sem plötuðu þá.

En þá var spurt um hvers vegna eftirlitskerfi íslenskra stjórnvalda hefði ekki virkað.

Þá eyddu þingmenn öllum tíma Alþingis í að ræða um þá endurskoðendur sem hjálpuðu fjárglæframönnum að plata þingmenn.

Svo kom krafa um að Íslendingar stæðu við skuldbindingar sínar og greiddu innistæðutryggingar.

Þá héldu þessir þingmenn Alþingi uppteknu í nokkra mánuði við að ræða hversu ósanngjarnt þessi krafa væri. Þeir ásamt forseta Íslands hefðu hafnað því að Ísland stæði við skuldbindingar sínar með einu risastóru NEI og fullyrtu að umheimurinn óttaðist þá svo gasalega mikið.

En þá kom skýrsla Rannsóknarnefndar, þar stóð að það væri íslensk stjórnsýsla sem væri stærsti orsakavaldur þess sem hér hefði gerst.

Þá eyddu þingmenn öllum tíma Alþingis í að ræða hvort það ætti að virkja á Íslandi, þeir hefðu reyndar lofað kjósendum sínum þremur stórum álverum, þremur kísilverksmiðjum og jafnmörgum gagnaverum.

En þá var birt skýrsla rannsóknarnefndar þingmanna, sem staðfesti umfjöllun hinnar fyrri um störf þingmanna og ráðherra.

Þá tóku þingmenn til við að halda Alþingi uppteknu við að rífast um hversu ósanngjarnt það sé að ætlast til þess að kjörnir þingmenn þyrftu að taka óvinsælar ákvarðanir og axla ábyrgð gjörða sinna. Ásamt því að væla um hvernig óvægin umfjöllun fjölmiðla valdi því að þingmenn þori ekki að halda uppi vitrænni rökræðu á Alþingi hvað þá að taka sjálfstæða ákvörðun.

Niðurstaða mín var að þingmenn lifa í eigin veröld og upplifa sig sem miðju samfélagsins, en ekkert miðar og samfélagið er að verslast upp.

Svört staða

Ég skynja mikinn meirihluta fyrir því að koma hagkerfinu úr þeirri stöðu sem það er í, sama hvort við ætlum í ESB eða ekki. Það er sama hvort við ætlum í ESB eða ekki gera verður miklar leiðréttingar á efnahagsstjórninni. Það er einnig mikill vilji fyrir því að ljúka Icesave því það er helsta ástæða þess að fyrirtæki landsins eru í miklum fjárhagsvanda. Þar má t.d. benda á OR, Icesave stendur í vegi fyrir endurfjármögnum fyrirtækisins.

Eftir fundi undanfarinna daga má segja að það sé ákaflega fátt sem bendi til þess að samstarf verði innan verkalýðshreyfingarinnar í komandi kjarasamningum. Stjórnvöld hafa nýtt sér gengi krónunnar til þess að ómerkja kjarasamninga og það virðist ekki vera nokkur áhugi hjá stjórnmálamönnum að breyta því, þeir vilja halda þeim rétti.

Fjármálaráðherra og annar helsti leiðtogi ríkisstjórnarinnar hefur margoft lýst því yfir að krónan sé bjargvættur, með henni sé hægt að halda launum og kaupmætti niðri og tryggja gríðarlegan hagnað útflutningsfyrirtækjanna. Hann hefur einnig lýst því yfir að hann vilji ekki ræða nálgun að ESB.

Ef semja á til langs tíma verður það að liggja fyrir hvaða gjaldmiðil menn ætla að hafa hér til framtíðar. Ef það á vera krónan verða menn að semja með það að leiðarljósi. Krónan kallar á allt aðra efnahagsstjórn og mikla gjaldeyrisvarasjóði, sem mun draga verulega úr kraftinum til þess að takast á við niðurskurð í ríkisfjármálum. En ef stefnan er tekin á ESB og nýjan gjaldmiðil er stefnan allt önnur.

Það er forsenda fyrir langtímasamningum að krónan styrkist verulega og kaupmáttur vaxi. Það kallar á styrkari og faglegri stjórnun hagkerfisins. Þar eru enn til staðar miklar kerfisvillur, sem voru mikilvirkur þáttur í því hvernig fór. Eins og ég margoft bent á í pistlum um krónuna, að hún veldur því að í peningakerfi Íslands er mikill innbyggður ójöfnuður, óhagkvæmni og óstöðugleiki.

Á óbreyttum forsendum munu flest stéttarfélög næsta örugglega frekar semja hvert fyrir sig og þá til skamms tíma og horfið verður frá opnum kjarasamningum til eldri tíma með bundum kauptöxtum og kauphækknunum sem ná upp í gegnum allt launakerfið. Það kemur verst út fyrir þá sem minnst mega sín.