mánudagur, 12. október 2009

Þjóðremba Landsvirkjunar

Friðrik Sophusson fráfarandi forstjóri Landsvirkjunar fjallar um það í nýútkominni skýrslu þar sem bygging Kárahnjúkavirkjunar er rakin, hversu mikið viðhorf íslendinga gagnvart Impregilo hefðu einkennst af þjóðrembu. Þetta heyrðist alloft og á meðan á framkvæmdum stóð og var jafnan leiðrétt. Ég ætla að birta hér svar mitt til þáverandi ritstjóra Fréttablaðsins þar sem hann bar sömu ásakanir á verkalýðshreyfinguna.

Í leiðara Fréttablaðsins þ. 8. jan. 2005 er leiðari eftir Guðmund Magnússon þar sem m.a. kemur fram að verkalýðshreyfingin hafi ekki getað sett fram rök fyrir sínu máli og Impregilo eigi að njóta vafans.

a) Þegar boð Impregilo kom fram í upphafi vakti það undrun fyrir hversu mikið lægra það væri en önnur tilboð. Sjá (hér). Margir þaulvanir verktakar úr virkjanaframkvæmdum gagnrýndu hvernig staðið hefði verið að útboðinu og eins kom fram sú fullyrðing að þetta myndi aldrei geta staðist, launaliðurinn væri mun lægri en gildandi kjarasamningur heimilaði. Þrátt fyrir þetta lét Landsvirkjun þetta ekki hafa áhrif og gekk til samninga við fyrirtækið. Gert var lítið úr þessari gagnrýni og sagt að hún væri byggð á óeðlilegum forsendum. Í ljós hefur komið að ásakanirnar voru réttar.

b) Þegar Impregilo hóf að reisa búðirnar bentu trúnaðarmenn stéttarfélaga og eins byggingarfulltrúar að húsin myndu ekki standast íslensk vetrarveður. Ráðherrar framsóknarflokksins fóru þá upp að Kárahnjúkum og luku upp lofsorði að þetta væru glæsilegustu vinnubúðir sem reistar hefðu verið hér á landi. Formaður Framsóknarflokksins lét hafa það eftir sér í sjónvarpsfréttum, að þær væru svo glæsilegar að hann og kona hans gætu vel hugsað sér að búa þar og þakkaði þessu fyrirtæki sérstaklega fyrir að koma hingað og taka að sér þessar framkvæmdir.

Trúnaðarmenn stéttarfélaganna voru hæddir og sakaðir um fordóma. Í ljós kom að hið bláfátæka erlenda verkafólk átti ömurlegan vetur í þessum búðum og gátu þakkað það ráðherrum framsóknarflokksins að fyrirtækið komst upp með búa því þessar aðstæður. Loftin hrundu niður í rúm starfsmanna undan snjóþunga, útihurðir fuku út í buskann og snjóskaflar voru í anddyrum og á göngum. Loftljós voru full af leysingavatni. Þrátt fyrir að húsin væru endurbyggð að miklu leiti sumarið eftir er enn svo komið að verkafólk býr þarna í dag við hitastig sem fer oft niður fyrir 10 stig, sé að marka nýlegar fréttir.

c) Trúnaðarmenn verkafólks sögðu strax að hlífðarföt starfsmanna væru langt frá því að vera ásættanleg. Eins og venjulega var ekkert gert. En í fyrstu vetrarveðrum kom í ljós að hlífaðarskór héldu ekki vatni, vettlingar voru örþunnir gúmmíhanskar, hlífðargallar örþunnir. Verkamenn slógust um dagblöð til þess að setja í skó sína og inn á sig. Þá fór fyrirtækið og sló um sig með hjálp fjölmiðla og keypti 200 pör af ullarsokkum.

d) Trúnaðarmenn kölluðu ítrekað á heilbrigðiseftirlit m.a. vegna þess að geymsluaðstaða matar var ekki til staðar. Snyrtiaðstöðu starfsfólks eldhúsa væri verulega ábótavant. Ekki væru anddyri á mötuneytum til þess að geyma blautan hlífðarfatnað. Heilbrigðisfulltrúi sendi hverja aðvörunina á fætur annarri og veitti ítrekuð frávik um skamman tíma svo bæta mætti úr og svo dagsektum. Fyrirtækið lagaði nokkur helstu atriði eftir margra mánaða hark og að sunnan kom fyrirskipun til heilbrigðisfulltrúa að fella niður dagsektir.

e) Trúnaðarmenn bentu á að engir kaffiskúrar væru út á vinnusvæðum og ekki heldur neinar snyrtingar. Í eitt sinn er ég var þarna uppfrá vakti það athygli mína að þegar verkafólkið fór úr morgunmat og í hádeginu fyllti það alla vasa af sykurmolum auk þess að hella úr öllum sykurkörum í kaffibrúsana. Aðspurðir sögðu þeir mér að þetta gerðu þeir til þess að hafa orku yfir daginn.

Verkafólkið skreið inn í gilskorninga til þess að leita skjóls í kaffitímum og reyndar voru allir skjólstaðir fljótlega þannig eftir skort á snyrtingum að þar var ekki vært fyrir ódaun. Vinnueftirlit dró fæturna í málinu en þegar farið var að bera á því að þetta var farið að hafa umtalsverð áhrif á vinnu starfsmanna, þá loks voru teknir nokkrir gamlir ryðgaðir gámar og starfsmönnum heimilað að nota þetta sem kaffistofur. Þar brást Vinnueftirlitið fullkomlega hinum erlendu gestum okkar.

f) Trúnaðarmenn bentu brunaeftirliti á að öllum brunavörnum væri verulega ábótavant. Það lenti í margra mánaða harki til þess að fá helstu lágmarksaðgerðir framkvæmdar. Í hvert skipti sem tókst að fá fyrirtækið til að framkvæma einhverjar úrbætur birtust í fjölmiðlum fjálgar fréttir um hversu duglegt fyrirtækið væri allt var best við Kárahnjúka. Aldrei minnst á að það væri eftir margra mánaða þref eftirlitsmanna sem loks tókst að fá það til framkvæmda.

g) Í upphafi var rætt um að fyrirtækið myndi ráða 70 – 80% íslendinga í störfin. Flestir þeirra íslendinga sem sóttu um störf fengu engin svör, sama gilti um norðurlandabúa. Margir þeirra sem hófu störf, fluttu sig síðan til íslenskra fyrirtækja sem voru að störfum á svæðinu við aðrar stíflugerðir og eins við undirbúning stöðvarhússins. Allan tíman hefur verið ljóst að fyrirtækið vill ekki ráða íslendinga, atvinnuleysi hefur ekkert minnkað þvert á móti. Forsvarsmenn stéttarfélaga eru sakaðir um kynþáttafordóma.

h) Fljótlega eftir að vinna hófst á svæðinu gagnrýndu trúnaðarmenn launakjör hjá Impregilo. Fyrirtækið sagði að þetta væri fjarri öllu sanni og enn voru trúnaðarmenn og starfsmenn stéttarfélaga hæddir í fjölmiðlum af ráðherrum og nokkrum fréttamönnum. En við nánari athugun kom í ljós að launakjör þeirra sem voru hér í gegnum starfsmannaleigur voru á launum sem voru víðsfjarri lágmarkslaunum. Þetta var leiðrétt eftir mikið hark. Þá tilkynnti forstöðumaður Vinnumálastofnunar að hann ætlaði að fara upp eftir og skoða eina útborgun. Hann tilkynnti þetta í fjölmiðlum með tveggja vikna fyrirvara og fór uppeftir með flokk sjónvarpsmanna. Og viti menn þau launaumslög sem honum voru rétt voru með réttum upphæðum.

Engin frá félagsmálaráðuneyti hefur farið upp eftir aftur. Félagsmálaráðherra hefur ekki stigið í ræðustól síðan þá án þess að gangrýna verkalýðshreyfinguna fyrir ástæðulausar ásakanir, starfsmenn hans hafi ætíð haft launakjörin undir sérstakri aðgæslu!! Nú er komið í ljós að þessi leiðrétting launa hinna erlendu launamanna var fólgin í því að fundið var út hver væru útborguð laun íslendinga miða við hæstu skattgreiðslur hér á landi. Tekjuskattar eru töluvert lægri í Portúgal en hér, þannig að fyrirtækið stillti heildarlaunum þeirra þannig að útborguð laun voru þau sömu og íslendinga og stakk með þessu fyrirkomulagi 35% launum þeirra í eigin vasa. Fyrirtækið hefur nýverið viðurkennt að þetta sé rétt. Skattgreiðslur í Kína eru enn lægri, Impregilo þarf að hafa um 1.100 launamenn þannig að allt að helmings lækkun á launakostnaði eru feiknarlegar upphæðir og þar er kominn sönnun þess hvers vegna Impregilo gat boðið svo mikið lægra en aðrir.

i) Öryggistrúnaðarmenn bentu ítrekað á að öryggisvörnum væri verulega ábótavant í gljúfrum. Margítrekað var bent á við frostleysingar væru hrun í íslensku bergi langt umfram það sem þekktist víða erlendis. Öll vitum við til hvaða hörmulega atburðar dró. Þá fyrst beitti Vinnueftirlitið sér og krafðist úrbóta.

j) Trúnaðarmenn stéttarfélaganna bentu á að það væri umtalsverður fjöldi erlendra verkamanna á svæðinu án þess að hafa tilskilin réttindi til aksturs á stórum vinnuvélum. Að venju voru þeir hæddir í fjölmiðlum og Vinnueftirlitið hélt því fram að þetta væru ýkjur. Í svari Félagsmálaráðherra kom fram að samtals á svæðinu hafi verið 405 útlendingar frá Evrópska efnahagssvæðinu sem hafi fengið dvalarleyfi hérlendis vegna starfa á svæðinu. Einnig að tæp 240 leyfi fyrir verkamenn fyrir utan EES hafi verið veitt frá upphafi framkvæmda.

Einnig kom fram að erlendir stjórnendur vinnuvéla þar sem krafist er vinnuvélaréttinda eða meiraprófs eru 98 samtals þar af eru 27 kínverjar og 71 portúgali. Svar Félagsmálaráðherra var klár útúrsnúningur og beinlínis rangt. Samkvæmt skýrslum sem trúnaðarmenn verkalýðshreyfingarinnar sýndu, kom fram að frá upphafi framkvæmda hefði verið 1.660 erlendir menn við Kárahnjúka um lengri eða skemmri tíma og 741 séu farnir heim, eða að hér séu að störfum 919. Það var fjarri þeim tölum sem komu frá Félagsmálaráðherra og við blasti að ásakanir þeirra voru réttar. Í þessu sambandi má benda á að íslenskt fyrirtæki var á sama tíma dregið fyrir dómstóla og sektað um verulega upphæðir fyrir að hafa notað starfsmenn á vinnuvélum án réttinda.

k) Trúnaðarmenn iðnaðarmanna höfðu samband við sýslumann á Seyðisfirði fyrir rúmu ári og bentu á að samkvæmt starfsmannaskýrslum Impregilo væru hér vel á annað hundrað erlendra iðnaðarmanna, en samkvæmt landslögum bæri honum að kanna hvort erlendir starfsmenn hefðu tilskilinn starfsréttindi. Sýslumaður var spurður um hvort hann hefði sinnt lagalegri skyldu sinni. Sýslumaður sendi þá Impregilo bréf með fyrirspurn og var ekki svarað.

Sýslumaður sendi síðan bréf 6 mán. síðar til iðnaðarmannafélaganna og sagði að þau yrðu sjálf að fara inn á svæðið og finna þá einstaklinga sem ekki uppfylltu þau skilyrði um starfsréttindi. Sýslumanni var svarað að það væri harla einkennilegt ef hann væri að framvísa rannsóknar rétti sínum til annarra, hann hefði enga heimild til þess. Bent var á nokkra sem sannanlega voru í störfum þar krafist væri réttinda af íslendingum. Nú eru liðnir nokkrir mánuðir, aðspurður um gang málsins kom það svar frá sýslumanni að sá sem hefði með þetta mál væri kominn í fæðingarorlof!!

l) Í virkjanasamning eru ákvæði um að fyrirtækjum beri að semja við starfsmenn sína um bónusa. Í fyrri virkjunum hafa þeir verið að skila starfsmönnum að jafnaði um 25% og taka lágmarkslaun í samningnum mið af því. Loks eftir mikið hark tókst að fá Impregilo seinni hluta síðasta vetrar til þess að ganga frá þessum hluta samningsins. En fyrirtækið virðist ekki taka neitt tillit til hans.

m) Birgjar hafa umvörpum lent í vandræðum við Impregilo, fyrirtækið hefur dregið allar greiðslur langt umfram það sem eðlilegt er. Síðastliðið sumar gafst langferðabílafyrirtæki upp á viðskiptum við þá. Landsvirkjun hefur margoft þurft að greiða upp skuldir Impregilo við undirverktaka fyrirtæki sakir þess að þau voru kominn á barm gjaldþrots.

n) Sveitarfélög og ríkisskattstjóri hafa kvartað undan því að fyrirtækið greiði ekki til samfélagsins einsog önnur fyrirtæki.

Hér hef ég einungis talið upp örfá helstu atriði sem trúnaðarmenn og starfsmenn stéttarfélaga hafa glímt við. Í viðtali nýverið við formann stéttarfélags verkafólks á Austurlandi kom fram að það væru endalaus vandræði við Impregilo. Það tæki langan tíma til þess að leysa hin einföldustu mál og við lausn hvers mál risu upp 10 ný vandamál. Þessi listi er ekki síður áfellisdómur yfir félagsmálaráðuneytinu og þeim stofnunum sem undir því eru.

Allt hefur þetta komið fram í fréttum og mér er fullkomlega óskiljanlegt hvernig blaðamaður getur sett fram þá skoðun að verkalýðshreyfingin hafi ekki getað sýnt fram á óeðlileg vinnubrögð Impregilo. Í hvert einasta skipti sem trúnaðarmenn verkalýðsfélaganna hafa sett fram athugasemdir hefur komið í ljós að þær voru réttmætar.

En það hefur hins vegar ætíð farið fram með þeim hætti fyrst hafa þeir mætt fullkomnu áhugaleysi fyrirtækisins og svo þegar þeir hafa viljað fá opinbera eftirlitsmenn til liðs við sig hafa viðmótin ætíð verið þau sömu. Lítið er gert úr trúnaðarmönnum og þannig hefur hvert einasta atriði tekið marga mánuði. Það má ætla að þetta sé einmitt tilgangur Impregilo. Draga allt þangað til að þeir eru farnir. Þeir eru greinilega óvanir að starfa í svona umhverfi og hafi starfað í umhverfi þar sem þeir hafa getað hagað sér að eigin vil, sett eigin reglur með afskiptaleysi ráðamanna.

Fyrirtækið er orðið svo forhert að það hótar íslensku þjóðinni öllu illu fái það ekki að halda áfram að hafa þessa hluti eins og því sýnist. Svo einkennilegt sem það er nú eru til íslendingar sem finnst þessi framkoma í lagi og þeir ganga meir að segja svo langt að segja það þetta séu ekki einhverjar hótanir. Þeir sem því haldi fram beri svip gamaldags viðleitni til að blanda þjóðernisrembing inn á svið þar sem hann á ekkert erindi.

Íslensk verkalýðshreyfing hefur barist fyrir því kjarasamningar séu haldnir og innlendum og erlendum launamönnum séu greidd lágmarkslaun. Það hefur aldrei komið fram að íslensk stéttarfélög vilji ekki erlent verkafólk hingað, en við viljum tryggja því sömu réttindi og við höfum byggt upp hér á landi. Lágmarksaðbúnaður og öryggi þeirra sem best tryggt. Atburðarrásin í við Kárahnjúka er ekki einangruð frá íslensku atvinnulífi, hún hefur smitað út frá sér. Þessi barátta snýst í dag um að verja íslenskan vinnumarkað og samkeppnishæfni íslenskra fyrirtækja. Ef það er þjóðarembingsháttur þá er viðurkenni ég fúslega að vera þjakaður af henni, meir að segja verulega.

Það er löngu viðurkennd staðreynd að ef launamönnum eru boðinn léleg laun og slæmur aðbúnaður verða afköst léleg. Mér er minnistætt þegar ég fór um svæðið í byrjun og horfði á 60 manna hóp Tyrkja reisa svefnskála. Það gekk hægt, þeir röðuðu sér tugum saman á bitana og roguðust með þá úr gámum og reistu með erfiðismunum. Vanir íslenskir byggingarmenn voru þar ekki fjarri og sögðust hafa bent á að það væri hægt að ná upp mun meiri afköstum með 8 vönum íslenskum byggingarmönnum og krana. Íslendingar voru tilbúnir til þess að reisa búðirnar fyrir sama pening og það kostaði Impregilo en fengu ekki.

Ég hef sett þá skoðun fram fyrir löngu að þegar upp verður staðið mun Landsvirkjun hafa greitt fyrir Kárahnjúkavirkjun svipaða upphæð og hin “eðlilegu” tilboð voru. Þeir reyndu fyrir nokkrum árum að nota lélega erlenda rafiðnaðarmenn við Sultartanga og fengu það allt í hausinn. Það þurfti að skipta út hluta rafbúnaðarins. Ég hef þessa skoðun fyrir mig og mun halda henni fram þangað til að við sjáum heildaruppgjör. En ég hef reyndar mun meiri áhyggjur af þeirri áhættu sem íslensku atvinnulífi er búið. Já það er svona að vera þjakaður af þjóðarrembu. Þessi deila snýst fyrst og síðast um samkeppnisstöðu íslenskra fyrirtækja og afkomu láglaunafólks.
09.01.05 Guðmundur Gunnarsson

laugardagur, 10. október 2009

Bjarni og Sigmundur óvinir launamanna #1

Bjarni Benediktsson og Sigmundur Davíð Gunnlaugsson formenn stjórnarandstöðunnar fara mikinn og eru búnir að koma sér í þá stöðu að hafa lýðskrumast svo hátt upp í trén, að þeir vilja fá hjálp og einhver skeri þá niður úr trjánum.

Það hefur legið fyrir frá því fyrir réttu ári síðan þegar Árni Matthiesen þáverandi fjármálaráðherra skrifaði undir yfirlýsingu að Ísland myndi aldrei komast hjá því að þurfa að greiða það sem upp á tryggingarsjóðina vantaði. Spuringin var bara hvernig við vildum borga og voru menn tilbúnir til samninga um það og hafa endurtekið það nokkrum sinnum, síðast í ferð fjármálaráðherra nýverið. Þetta fengu svo Geir og aðstoðamaður hans Baldur Guðlaugs. staðfest eins og kom fram í fréttum þá. Það birtist reyndar einnig í því að Ísland sætti sig við að tekið sé úr bæði sjóðum Kaupþings og Landsbankans upp í topp ef eignir í tryggingarsjóðum væru fyrir því.

Öll íslensk þjóð, ekki bara forsvarsmenn Sjálfstæðis- og Framsóknarmanna, er sammála um að Icesave málið er mesti sóðaskapur sem okkur hefur verið birtur. Ekki bara sóðaskapur þeirra bankamanna sem framkvæmdu þennan gjörning heldur einnig þeirra sem voru við stjórnvölinn þegar hann var framkvæmdur. Manna sem ekkert gerðu í málinu þó svo þeir væru ítrekað aðvaraðir. Það eru ekki bara viðkomandi bankamenn sem eru í dag öfugum megin við rimlana heldur einnig viðkomandi stjórnmálamenn.

Það er íslenskum stjórnmálamönnum til ævarandi háðungar hvernig þeir hafa tekið á þessu máli. Velt því á undan sér og vikið sér undan því að horfast í augu við það. Dettur einhverjum heilbrigt hugsandi manni í hug að samskipti þjóða gangi þannig að Alþingi Íslendinga geti samþykkt einhliða einhver lög sem skella skuldinni á Breta og Hollendinga og hvítþvegið þar með sjálfa sig? Þar er ég að tala um óskalistann sem Alþingi notaði allt sumarið við að semja á meðan flæddi undan atvinnulífinu og heimilunum. Gleymdu sér fullkomlega í lýðskruminu með háværu undirspili fréttamanna og spjallþáttastjórnenda.

Framsóknar- og Sjálfstæðismenn með aðstoð innan úr VG eru búnir í heilt ár að draga þetta mál á langinn. Óskalistinn er líklega orðin að banabita Ögmundar. Ef Hollenskir stjórnmálamenn væru á sama lága plni og íslenskir kollegar þeirra myndu þeir vitanlega samþykkja einhliða lög um að þetta væri Bretum og Íslendingum að kenna. Og svo myndu Bretar samþykkja eins lög og svo aftur Íslendingar og svo koll af kolli, engum nema íslenskum stjórnmálamönnum dettur svoleiðis endaleysa í hug. Eins og ég hef ítrekað komið að hér, þá er þetta mál orðið íslendingum til mikillar háðungar og dregið álit þeirra mikið niður, mjög mikið.

Í þessum óþverrapitt liggja líka spjallþáttastjórnendur og fréttamenn. Eins og t.d. fréttamenn RÚV í gærkvöldi, þar sem þeir voru að fjalla um yfirlýsingu Seðlabanka. Þessi sannleikur er loks að renna upp fyrir þeim. Þeir eru með allt niðrum sig í þessu máli og þeir eru ekki meiri menn en svo að rembast aðeins lengur við sinn hvítþvott. Ábyrgðin felst ekki síst í því að hafa talið mörgum íslendingum í trú um að það væri valkostur um að losa sig undan Icesave, þurrka þær skuldir út. Það er klár fantaskapur gagnvart almenning að hafa vakið upp rakalausar væntingar.

Það er ótrúlegt dugleysi í stjórnarmeirihlutanum að hafa ekki strax í vor klárað þetta mál. Nei þeir fóru í íslenskan stjórnmálaleik til þess eins að draga það fram hversu miklir bjánar Bjarni og Sigmundur eru, svona til þess að hefna sín á þeim.

Þessum hinum sömu er svo að detta í hug að leysa þann vanda sem þeir sköpuðu með því að skattleggja almenna launamenn í gegnum sparifé þeirra í lífeyrissjóðum svo losa megi fyrirtækin undan skattlagningu. Og reyndar einn verkalýðsforingi hérna hinum meginn við Flóann er búinn að leggja fram tillögu sama efnis!! Þetta er reyndar sú leið sem þessir valdaklíkuflokkar hafa alltaf farið. Mikið ofboðslega er maður orðin eitthvað gasalega þreyttur á þessu liði. Og svo halda menn að það sé til þess að bæta stöðuna með því að fara til Noregs og tala við einhvern Kverólant sem lét hafa það eftir sér að honum fyndist Icesave ósanngjarnt og honum fyndist að Noregur gæti bara lánað íslendingum 2000 milljarða??!!

Takk fyrir mig og fjölskyldu mína, er alveg vonlaust um að við getum fengið alvörufólk í þinghúsið? Vaxandi fjöldi félagsmanna minna vill að við förum niður á Austurvöll í mótmælastöðu við þessi vinnubrögð. Það verður þó að að segjast eins og það er Jóhanna og Steingrímur standa í fæturna. Bjarni og Sigmundur ættu að snúa sér að einhverju öðru, t.d. að selja Moggann.

Og svo er fólk að reyna að smeigja sér undan þessari umræðu með því að segja að þeir sem bendi á þetta séu viljalausir ESB stuðningsmenn, hvar í veröldinni er umræðan á svona plani, nema þá á Íslandi?

föstudagur, 9. október 2009

Umhverfisþing

Var á Umhverfisþing í dag einn af ræðumönnum. Hjálagt er innleggið :

Hvers vegna á verkalýðshreyfingin að láta sig loftslagsmál varða? Svarið liggur í augum uppi, þ.e.a.s. að hættan er svo alvarleg, að öllum virkum öflum í samfélaginu ber skylda til að láta að sér málið varða. Ef draga á úr losun gróðurhúsalofttegunda, fyrirbyggja loftslagsbreytingar og laga sig að þeirri stöðu, mun það valda gífurlegu álagi á fyrirtæki og þjóðfélagið í heild.

Verkalýðshreyfingin gæti dregið sig í hlé á þessum vettvangi og takmarkað hlutverk sitt við baráttuna fyrir sanngjörnum launum og fullnægjandi aðbúnaði á vinnustöðum. Það væri hins vegar óábyrg afstaða. Ef vinnustaðir okkar aðlaga sig ekki, munu íslensk fyrirtæki ekki hafa þann nýja tæknibúnað sem tryggir sjálfbærni til frambúðar og glata samkeppnishæfni.

Umhverfisstefna skiptir okkur mjög miklu, ekki bara til þess að tryggja lífsgildi okkar, heldur getur það haft gríðarleg áhrif á atvinnuþróun. En það eru einnig mikil tækifæri í þessari stöðu. Græn atvinnustarfsemi hefur aukist gríðarlega í Evrópu á seinustu árum. Þar eru nú þegar mörg störf og um há laun að ræða. Það er því áríðandi að koma umhverfisvænni hugsun inn í skólanna og móta strax allt starfsnám á þessum grunni.

Norræn og evrópsk verkalýðshreyfing hefur mikið látið til sín taka í loftslagsumræðunni á vegum Sameinuðu þjóðanna og mun á loftslagsráðstefnunni í Kaupmannahöfn kynna áherslur sínar um samtvinnaða áætlun um sókn í atvinnumálum á grundvelli sjálfbærni og grænna starfa sem og verndun loftslagsins.

Loftslagsvandinn krefst víðtækra aðgerða í öllum löndum. En slíkum aðgerðum er aðeins hægt að ná fram með metnaðarfullri og víðtækri alþjóðlegri samstöðu. Magn gróðurhúsaloftegunda sem losað er um heim allan er það sem ræður úrslitum um hlýnun jarðar í framtíðinni. Norrænn vinnumarkaður hefur þá sérstöðu að vera ákaflega skipulagður með öflugum launþegasamtökum og samtökum fyrirtækja. Það hefur ásamt samstarfi við yfirvöldgert félagslega endurskipulagningu mögulega.

Mörg ný græn störf eiga eftir að verða til á sviði endurnýjanlegra orkugjafa. Verkalýðshreyfingin mun láta að sér kveða í þessum efnum . Á sama hátt er mikilvægt að leggja áherslu á að grundvallartilgangur orkustefnu er að tryggja öruggar og umhverfisvænar orkubirgðir á viðráðanlegu verði og tryggja samkeppni í atvinnulífinu. Þetta þýðir að orkugjafar framtíðarinnar þurfa að uppfylla skilyrði um hátt framleiðnistig og mikil afköst.

Við höfum gert sífellt meiri kröfur til hagkvæmni og meiri arðsemi. Undantekningalaust er gengið að lægsta tilboði. Þegar John Glenn geimfari var settur í eldflaug og skjóta átti honum í kringum jörðina. Þegar verið var að óla hann niður við eldflaugina töluðu tarfsmenn um að nú myndi öðrum jarðarbúum sýnt mesta tækniafrek til þessa. En það sem rann í gegnum huga Glenns var ” Ó góði Guð verndaðu mig. Hér sit ég á ólaður niður á haug af lægstu tilboðum.”

Blind hagkvæmni hefur ráðið ákvarðanatöku okkar og mun gera það áfram. En það eru viðmiðin sem þarfnast endurskoðunar. Röng viðmið hagkvæmni hafa leitt okkur í þá stöðu að hafa óviljandi eitrað eða ofhitað plánetu okkar og þar með okkur sjálf. Við höfum misnotað vatn, og jarðveg í miklum mæli og troðið um tær þúsundir dýra og plöntutegunda sem aldrei eiga afturkvæmt. Við höfum aðhafst ýmislegt sem aldrei verður hægt að færa í samt lag.

Grænn hugsunarháttur er ekki afturhvarf til fortíðar og atvinnuleysi eins margir halda fram í umræðu um þessi mál. Það eru nánast óendanlegir möguleikar á hinu svokallaða græna sviði sem á sér ört vaxandi stuðning í heiminum í dag. Það eru gríðarlegir möguleikar á sviði lífefnaiðnaðar og mikill áhugi að koma til Íslands. Það er þegar uppgangur á þessu sviði hér á landi en gæti verið töluvert meiri. Einnig liggur fyrir að það sé hagkvæmt að framleiða ákveðnar tegundir af grænmeti hér á landi með vistvænni raforku.

Ísland hefur allt til að bera að geta orðið grænt samfélag, ekki bara á nokkrum sviðum heldur allt samfélagið og við eigum að stíga það skref. Akkúrat núna við upphaf endurreisnar samfélagsins. Það mun laða hingað öfluga fjárfesta. Nokkrir af þeim sem eru fremstir í þessum flokki komu hingað síðasta haust á vegum Bjarkar og þeir lýstu því yfir að ef við myndum fara inn á þessa braut þá þyrftum við ekki að óttast skort á fjármagni. Fjárfestar á þessu sviði væru á meðal þeirra sterkustu í heiminum.

Sé litið til byggingariðnaðar þá gengur grænn byggingariðnaður mjög vel í Bandaríkjunum í dag. Þar er verið að endurbyggja hús þannig að þau verði að mestu sjálfbær. Einangra þau, setja á þau sólarsellur. Endurnýja allar raflagnir og loftræstingu. Þetta hefur leitt til þess að veikindi starfsmanna í þessum húsum snarminnka og framkvæmdagleði og afköst starfsmanna vaxa. Húsaleiga í grænum húsum er töluvert hærri en í húsum sem ekki eru með grænan stimpil. Þannig að það er hagkvæmt að leggja meir í þau. Enda eru grænir fjárfestar í góðum málum í Bandaríkjunum.

Við höfum gríðarleg tækifæri á að nýta samkeppnisforskot okkar í hreinum matvælaiðnaði með því að vera græn í fiskveiðum og fiskvinnslu og það sama á við um íslenskan landbúnað. Íslenska lambið, ostarnir og grænmetið er hrein náttúruafurð og alveg ljóst að við getum orðið mun öflugri matvælaframleiðendur sem byggjum á forsendum sjálfbærni og grænni framleiðslu. En til þess þurfum við að tryggja okkur aðgang að umheiminum, við verðum að opna landamærin fyrir útflutningi matvæla. Það gerum við best með fullri aðild að Evrópusamvinnunni fyrir sjávarútveg og landbúnað þar sem skilningur á sjálfbærni er til staðar og mikill áhugi fyrir okkar afurðum.

Íslensk orka er ekki ótakmörkuð eins og sumir stjórnmála- og embættismenn virðast halda. Við erum að framleiða ál hér á landi með hreinni og sjálfbærri orku sé litið til raforkuframleiðslu annarsstaðar. En við eigum líka að vera raunsæ og gæta okkur á því að álið verði ekki of stór þáttur í útflutningstekjum okkar, við höfum brennt okkur á því að vera með of fá egg í körfunni, eins og t.d. fiskurinn var á sínum tíma eða svo maður tali nú ekki um hið baneitraða og ofurstóra bankaegg.

Við getum snúið okkur að framleiðslu á sólarsellum. T.d. með uppbyggingu á kísilflöguverksmiðjum í Hvalfirði og í Þorlákshöfn. Sólarrafhlöður eru einn þeirra þátta sem munu leiða til minni losunnar gróðurhúsaloftegunda í andrúmsloftið.

Mörg fyrirtæki hafa sýnt áhuga á að koma hingað með framleiðslu á sólarrafhlöðum og aflþynnum eins og framleidd er á Akureyri. Koltrefjaverksmiðja er einn af þeim áhugaverðu kostum sem okkur stendur til boða.

Það er hröð þróun í rafgeymum og rafbílar munu taka við. Það er ekki ólíklegt að eftir 10 ár verði raforka a.m.k. helmingur þeirrar orku sem íslenskur bílafloti nýtir. Ekið verður inn á hleðslustöð og skipt um rafgeyma. Það kallar á orku úr raforkukerfinu sem samsvarar framleiðslu Kárahnjúkavirkjunar. Þá værum við í mun lakari stöðu ef við værum búinn að selja stóran hluta af hagkvæmustu orkuframleiðslumöguleikum okkar í framvirkum samningum til erlendra auðhringa til margra áratuga.

Miklir möguleikar eru fyrir minni orkuframleiðendur en Landsvirkjun eins og t.d. bændur sem eru að byrja að virkja minni ár í eigin landi. Við getum með þeim hætti framleitt mikla orku vítt og dreift um landið og með því reist vistvænar verksmiðjur af heppilegri stærð, með mannaflaþörf á bilinu 50 – 200 manns. Með góðri skipulagningu væri ekki um að ræða kollsteypuuppbyggingu eins og ríkisstjórnir okkar hafa tíðkað hingað til.

Hvað varðar umhverfismál á ferðamannastöðum þá er þörf á fjöldatakmörkunum ferðamanna á viðkvæmum landssvæðum. Ísland býr yfir einstökum tækifærum við að friðlýsa stór svæði. En það kallar á miklar fjárfestingar endurgerð stíga og uppbygging til þess að stemma stigu við eyðileggingu stjórnlausrar notkunar.

20. öldina hefði mátt kalla öld olíunnar og plastsins. Það er erfitt í dag að ímynda sér veröld okkar án plasts en sú verður engu að síður raunin þegar olíuna þrýtur. Í þessum efnum skiptir ekki máli hvort hún endist í 50-100 ár eða 150 ár í viðbót. Áhrifa af þverrandi olíuframboði mun gæta miklu fyrr. Sama gildir um önnur jarðefni sem nýtt eru til orkuframleiðslu.

Víða um heim eru í gangi víðtækar rannsóknir á sviði nýrrar efnistækni. Ýmislegt bendir til þess nú þegar að kostir okkar í þessum umbreytingum verði mjög spennandi. Hér kemur til spennandi samspil á nýtingu varma sem afgangsstærðar við raforkuframleiðslu með jarðhita og hagnýtingu á hverskonar lífmassa. Þessi varmi mun í framtíðinni leggja grundvöll að viðtækum lífrænum efnaiðnaði hér á landi.

Ef okkur á að takast að draga nægilega úr losuninni er brýnt að ná víðtæku samkomulagi um loftslagsmál sem nær til eins margra sviða og landa og mögulegt er. Iðnríkin hafa nú sem stendur hæsta hlutfall útblásturs á hvern íbúa. Losun á koldíoxíði vegna framleiðslu og orkuneyslu er um tveir þriðju af heildarlosun gróðurhúsalofttegunda í heiminum.

Orkusparnaður er mikilvægt tæki í baráttunni við loftslagsbreytingar. Auðveldast er að ná honum fram með nýjum fjárfestingum. Einnig getur verið áhrifaríkt að skipta um drifefni eða eldsneyti. Breytt neyslumynstur og breyttir framleiðsluhættir eru nauðsynleg til að sigrast á þeim áskorunum sem loftslagsvandinn leiðir af sér.

Þetta mun leiða til meiriháttar endurskipulagningar. Áhrifin á atvinnustig munu í heild velta á getu hagkerfa til að skapa ný störf. Í vel stýrðum ríkjum er hægt að koma á endurskipulagningu til lengri tíma án þess að tapa störfum. Miðað við hefðir eru íslendingar vel í stakk búnir til þess að takast á við þetta. Ísland hefur allt til að bera til þess að geta orðið fyrst til þess að allt samfélagið hér uppfylli þessi skilyrði.

Aldrei að láta góða kreppu framhjá sér fara

Öll þekkjum við hið margendurtekna viðkvæði; „Það var Evrópska regluverkið sem felldi Ísland.“ Í kjölfar þessarar fullyrðingar spyr maður; „Af hverju liggja þá Danir, Svíar, Finnar og hin ESB löndin ekki í því?“ Ísland er eina landið sem varð fyrir algjöru hruni. Hin Norðurlöndin er strax kominn af stað úr þeirri litlu lægð sem þeir lentu í.

Það sem blasir við okkur er hin íslenska króna og hverjir þeir eru sem vilja viðhalda henni. Í gegnum krónuna hafa þessir helmingaskiptaflokkar farið með völdin í gegnum tíðina og framkvæmt stórkostlegar eignatilfærslur frá almenning í hendur fárra. Þeir hafa náð undir sig völdunum í stærstu fyrirtækjum almennings og skiptu þeim á milli sín. Þar er að finna ástæðu þess að þeir hinir sömu vilja viðhalda þeirri einangrun sem Íslandi er haldið í. Þeir hinir sömu vilja halda áfram á sömu braut og sniðganga AGS og halda því að okkur að Norðurlöndin séu óvinir Íslands.

Hvert eru menn að fara þegar þeir segja að við þurfum ekki AGS lánið. Hvernig eigum við að byggja upp gjaldeyrisvarasjóð? Hvernig ætla menn að komast hjá gjaldþroti þjóðarinnar? Á hvaða kjörum eru þau lán sem þessir hinir sömu telja sig geta fengið?

Rosevelt sagði að við ættum aldrei að láta góða kreppu framhjá okkur fara, heldur nýta hana til þess að endurskoða kerfið. Íslenskir stjórnmálamenn hafa sýnt sig í því að vera fullkomlega fyrirmunað að komast frá lýðskruminu og tekist á við vandann. Taka þær ákvarðanir sem til þarf að rífa okkur upp á við.

Óvinsælar ákvarðanir eru íslenskum stjórnmálamönnum um megn. Það hefur ríkt hér stjórnarkreppa frá fyrsta degi Hrunsins og við verðum að fara að tillögu Rosevelts.

miðvikudagur, 7. október 2009

Enn á upphafspunkti?

Það ástand sem stjórnmálamenn eru að skapa hér er leiða til enn meira og almenns siðrofs. Og svarta hagkerfið fer hraðstækkandi. Vaxandi fjöldi almennings segir „Ég til í allt.“ Þetta er nákvæmlega sama og sænskir og finnskir félagar mínir hafa sagt að hafi gerst í bankakrísu þeirra upp úr 1990 og það hafi tekið vel á anna áratug að vinna bug á þeim viðhorfum með mjög harkalegum aðgerðum og ströngum lögum.

Íslenskir stjórnmálamenn fara hverja gandreiðina á fætur annarri og pöpulisminn ræður ríkjum og formaður Framsókna fer til Noregs og sníkja lán hjá Noregi í gegnum einkennilegan þingmann sem er einangraður í norskum þingheimi og ráðherra gleymir sér í pöpulismanum og veit ekki fyrri til en hann er óvart búinn að segja af sér til þess að bjarga ríkisstjórninni og últra hægrimenn eins og t.d. Hannes Hólmsteinn birtir lofgreinar um hann. Það eitt út af fyrir sig hefði dugað til þess að VG-maður hefi sagt af sér öllum embættum, líka í skemmtinefnd

Á meðan launamenn og fyrirtækin hafa staðið við alla þætti Stöðugleikasáttmálans hafa stjórnvöld ekkert gert og stjórnmálamenn sóa tíma sínum í innatómt kjaftæði og samningu óskalista, sem er tilefni gálgahúmors um íslensk stjórnvöld niður alla Evrópu. Ríkistjórnin svíkur kjarasamninga um hækkun persónuafsláttar. Afstaðan gagnvart heimilum er gagnrýnisverð, þ.á.m. lækkun vaxta- og barnabóta.

Það má spyrja hvað á skattleggja? Ekki eyðir fólk þeim peningum sem fara í skatta og grunnur neysluskatta minnkar eða með öðrum orðum; við eyðum okkur ekki út úr þessu og við sköttum okkur ekki út úr þessu. Svo ofan úr himinblámanum birtast fyrirvaralausar yfirlýsingar ráðherra sem stöðva þó þær fáu framkvæmdir sem eru á framkvæmdastigi.

Það er einungis ein leið fær : Hún er að koma atvinnulífinu í gang og auka verðmætasköpun og útflutning. Það gerist ekki fyrr en búið er opna fyrir lánaleiðir og fjarlægja hindranir á flæði gjaldeyris milli landa.

Stjórnvöld verða að standa við gerða samninga og ná vopnahlé við atvinnulífið. Svo væri það kannski lausnin að fela atvinnulífinu að leggja upp lausnir og koma þeim í gegn með starfstjórn á meðan stjórnmálamenn sinna sínum sandkassaleikjum og auka siðrofið í þjóðfélaginu. Við erum ekki á upphafspunkti við erum kominn aftar og leiðin upp verður sífellt lengri.

þriðjudagur, 6. október 2009

Hrikalegar afleiðingar


Vinsældakeppni

Ég hef nokkrum sinnum komið að ummælum félaga minna í stjórnum þeirra norrænu og evrópsku samtaka sem ég sit í. Þá hefur það legið fyrir allt frá því í byrjun október síðastliðinn að Ísland yrði að bæta upp á það sem vantaði í baktryggingasjóð bankanna. Það kom mjög glögglega fram hjá Skandinövunum að við íslendingar yrðum að gera okkur grein fyrir því að við myndum ekki fá eina krónu lánaða fyrr en við værum búinn að hreinsa upp eftir fjármálaglæpamennina. Þetta kom fram í pistlum sem ég skrifaði hér fyrir ári síðan.

Okkur var sagt að málið snérist einvörðungu um með hvaða hætti við myndum borga og okkur yrði boðið upp á viðræður um það, sem var gert og Geir og Baldur Guðlaugs skrifuðu upp á minnisblað um þetta í nóvember í fyrra einsog kom fram í fréttum.

Það sem hefur gerst síðan er að pöpulistar hafa farið hamförum og stillt málinu upp þannig að okkur standi til boða sá valkostur að borga þetta ekki. Síðan var öllu sumrinu eytt í að semja einhvern óskalista að kröfu þeirra sem hönnuðu hrunið, sem gert er stólpagrín af niður í Evrópu. Það sést glögglega í norrænum blöðum og það heyrir maður á ummælum niður í Skandinavíu.

Jóhanna sagði við ráðherra sína = Þetta gengur ekki lengur, við verðum að lenda málinu. Ef það verði ekki gert þá fær atvinnulífið ekki lán nema á mafíukjörum 15% vöxtum eða meir. Málflutningur eins og t.d. kom fram í eldhúsdeginum í gærkvöldi um að okkur standi til boða fullt af lánum er bjálfaleg óskhyggja manna sem neita að horfast í augu við eigin gjörðir. Það taka engin fyrirtæki lán á 15 - 20% vöxtum. Framsóknarmenn og sjálfstæðismenn eru að leiða yfir okkur annað hrun sem mun hafa mun alvarlegri afleiðingar fyrir atvinnulífið en það fyrra og fyrirtækin muni falla hvert af öðru í vetur.

Sumir er fallnir í á ábyrgðarlausa vinsældakeppni og segja að alls ekki eigi að semja við Breta og Hollendinga. Sjálfstæðismenn undirgengust samninga í fyrstu atrennu þegar þeir voru í ríkisstjórn en hafa svo tekið u-beygju. Heilt ár er þá farið í súginn, það liggur fyrir að stjórnvöld hafa allt frá hruni staðið í samningum um Icesave. Þeir sem eru í vinsældakeppni með andstöðu sinni verða að axla sína ábyrgð og klára málið þannig að þjóðin hafi sóma af.

mánudagur, 5. október 2009

Ná út úr kerfinu

Það hefur þótt sjálfsagt að gera tilraun til þess að hafa fé af opinberum sjóðum. Skjóta undan skatti, ná bótum úr kerfinu, ná út tryggingabótum og núna upp á síðkastið hefur verið áberandi að verið sé að reyna við atvinnuleysistryggingasjóð. Þekkt er úr atvinnulífinu að reyna að koma launum með kennitöluskiptum yfir á ábyrgðarsjóð launa og þá um leið losa sig undan því að skila inn launatengdum gjöldum til stéttarfélaga og lífeyrissjóða.

Nýverið kom fram að veitingastaður sem skuldaði húsaleigu gerði sér lítið fyrir og tók á leigu annað húsnæði og tók með sér öll tæki sem fyrri leigusali átti. Það er alþekkt í rekstri fyrirtækja að skipt sé um kennitölu og þar með komið sér undan að skila lögbundnum launatengdum gjöldum sem fyrirtækið hefur dregið af starfsmönnum og leið eru skuldir skildar eftir á gömlu kennitölunni.

Þetta hefur viðgengist árum saman að menn hafi átölulaust komist upp með kennitöluskipti. Á nánast hverjum degi eru lesnar fréttir þar sem menn hafa skipt um kennitölu og skilið eftir miklar skuldir og hirt öll verðmæti úr fyrirtækinu. Þetta endurspeglast að nokkru í þeim viðhorfum að þær þjóðir sem krefjast þess að íslensk þjóð standi við skuldbindingar sínar séu íslendingum óvinveittar.

Hér þarf að vinna að siðbót og uppræta þetta þjóðarböl, sem sennilega hefur fylgt þjóðinni frá upphafi landnáms, ef marka má þá sögu að hingað hafi flúið landnámsmenn sem ekki sættu sig við að standa skil á sínu. Fyrirbyggja verður að hægt sé að koma eignum undan á meðan mál eru í rannsókn. Ný kennitala fyrirtækis á að taka við öllu sem hvíldi á þeirri fyrri; skuldum og skuldbindingum, ekki bara birgðum, viðskiptavild og þjálfuðu starfsfólki.

sunnudagur, 4. október 2009

Tillögur Félags stórkaupmanna

"Félag íslenskra stórkaupmanna vill að framlögum atvinnurekenda í sjóði launþega verði tímabundið ráðstafað beint til launþeganna sjálfra. Þetta er ein hugmynda samtakanna til að fá hjól efnahagslífsins til að snúast á nýjan leik."

Hér er í besta falli um að ræða misskilning FÍS að ræða eða kannski þekkingarskort.

Umrædd framlög eru ekki framlag fyrirtækja, þetta er hluti launa. Sama gildir um veikindadaga, orlofsdaga og lögbundna frídaga, það er hluti launa sem vinnuveitandi leggur til hliðar og greiðir síðar út. Það er gert ráð fyrir þessu öllu í rekstrarkostnaði og kemur m.a. glögglega fram í mismun á útseldri vinnu og því sem starfsmaður fær í sitt launaumslag. Þessar stærðir eru allar vel þekktar og oft nýttar í gerð kjarasamninga þegar verið er að ræða heildarlaunakostnað fyrirtækja.

Það eru allmargir sem hafa kosið að fara þessa leið sem FÍS leggur til núna á undanförnum árum og gerast verktakar/undirverktakar, gerviverktakar eða hvað menn nú vilja kalla það og fá þá til sín frá vinnuveitanda launatengd gjöld og standa síðan sjálfir skil á þeim og standa sjálfir undir greiðslum til sín á frídögum og í veikindum. Sumir hverjir hafa þá kosið að standa utan stéttarfélaga og reyndar hafa sumir einnig kosið kosið að skerða að auki það sem þeir greiða til samfélagsins.

Enginn hefur staðið í vegi fyrir þessu fyrirkomulagi, utan þess að skattrannsóknastjóri hefur stundum eitthvað verið að vesenast. En nú standa margir þessara einstaklinga við dyr stéttarfélaganna og vilja komast í skjól samtryggingarsjóðanna, auk þess að gera kröfur um greiðslur frá atvinnuleysistryggingakerfinu.

En samtryggingakerfi eru eins og önnur tryggingarkerfi, ef þú greiðir ekki iðgjald þá ertu einfaldlega ekki með réttindi. Þú tryggir ekki eftir á. Ekki er hægt að gera kröfur til þess að njóta þeirra sjóða sem aðrir eru að greiða í en viðkomandi gerir ekki.

Svo er það spurning hvort hér sé um að ræða blekkingarleik Félags stórkaupmanna við að koma sér hjá því að greiða launatengd gjöld og koma þeim kostnaði yfir á launþegana.

laugardagur, 3. október 2009

Óvissa í atvinnulífinu

Á fundi um framgang stöðugleikasáttmálans í gær voru samankomnir helstu forsvarsmenn samtaka í atvinnulífinu, ásamt forsvarmönnum orkufyrirtækjanna, ráðuneyta og þeirra fyrirtækja sem hafa verið að undirbúa fjárfestingar hér á landi. Í undirbúningi er áframhald byggingu álvers í Helguvík, stækkun álversins í Straumsvík og tvöföldun aflþynnuverksmiðjunar á Akureyri. Auk byggingar gagnavera í Keflavík og á Blönduósi.

Þessi verkefni eru öll langt kominn í undirbúningi og bygging álversins í Helguvík er að nokkra hafinn. Landsvirkjun, Orkuveita Reykjavíkur og Hitaveita Suðurnesja eru með í undirbúningi virkjanir og standa í samningaviðræðum við framleiðendur gufu- og vatnshverfla.

Auk þess eru komin af stað verkefni við byggingu nýrra verkefna á borð við kísilmálmverksmiðju í Hvalfirði, koltrefjaverksmiðju á Sauðárkrók. Í gegnum þessi verkefni eru upptaldir þeir farvegir sem erlendir fjárfestar hafa hingað þessa dagana. Það svigrúm sem íslenskum stjórnvöldum var gefinn til þess að undirbúa efnahagslegar aðgerðir er að renna út. Ef stjórnvöld standa sig ekki í þeim efnum er nánast víst að sú efnahagslega aðstoð sem okkur standi til boða verði lítil og eins að þau lán sem við hugsanlega gætum fengið væru á afarkjörum vegna þess álits sem Ísland hefur þessa dagana.

Í ummælum forsvarsmanna fyrirtækjanna og orkufyrirtækjanna kom fram að viðhorf erlendra banka gagnvart Íslandi sé ákaflega neikvætt. Erlendu viðskiptabankarnir töpuðu gríðarlegum upphæðum á viðskiptum sínum við íslensku bankana. Þetta endurspeglast í ákaflega takmörkuðum áhuga þessa fyrrum helstu viðskiptabanka Íslands að eiga frekari viðskipti hingað.

Það hefur ítrekað komið fram í ummælum forsvarsmanna þeirra fyrirtækja sem vilja fjárfesta hér, að það sé ákaflega erfitt að búa við þá óvissu sem íslensk stjórnvöld bjóði upp á. Menn viti oft ekki hvaðan á sig standi veðrið. Skyndilegar stefnubreytingar sem valdi ófyrirséðum töfum eins og breytingar á kröfum um umhverfismat og svo nú síðast óútskýrðar áætlanir um skattlagningu á raforku.

Ekki bætir úr skák að stjórnmálamenn hafa ekki er kynnt trúverðuga stefnu í peningamálum með íslenskri krónu. Hver stefna í ríkisfjármálum og orkunýtingarframkvæmdum? Það er útilokað að átta sig á hvað standi til að gera. Í stað þess er tímanum varið í skotgrafarhernað og pólitískan leðjuslag. Atburðir liðinnar viku kalla á ábyrgari stefnu. Það má með allnokkrum rökum ætla að það sé umtalsverður meirihluti fyrir því hvert eigi að stefna sé litið til miðju stjórnmálamanna.

Almenningur er orðin langþreyttur og fyrirtækin að gefast upp. Það er einfaldlega orðin lífsnauðsyn, ef ekki eigi að fara enn verr, að ábyrgir aðilar í íslenskum stjórnmálum og úr atvinnulífi taki höndum saman til að tryggja samstöðu og stjórnfestu við endurreisnina.

fimmtudagur, 1. október 2009

Prinsipp eða markmið

Umræða stjórnmálamanna í gær var sú ómerkilegasta sem ég hef heyrt um langt skeið. Ómerkilegt yfirboð fyrrverandi ráðherra og einn af hönnuðum hrunsins. Tilboð um 2000 MIA kr. sem dottið hafði út úr einhverjum norskum þingmanni í barferð í Osló með þingmanni Framsóknar (er svo sem ekki í fyrsta sinn sem þessi þingmaður er með eitthvert geip sem stenst svo ekki) varð að stórmáli í sárgrætilegasta Kastljósþætti fyrr og síðar og er þá langt til jafnað.

Ásamt því að annar þingmaður og fráfarandi ráðherra neitaði að horfast í augu við staðreyndir. Hann viðurkenndi að íslendingar stæðu frammi fyrir nánast óyfirstíganlegum erfiðleikar en hann ætlaði ekki að viðurkenna þá. Hann hefði sín prinsipp og þessir erfiðleikar pössuðu ekki við þau. Hann krafðist þess að aðrir þingmenn tækust á við erfiðleikana. hann ætlaði að vera stikkfrí.

Ég er ásamt öllum íslendingum algjörlega á móti Icesave, einnig hinu æðisgengna gengishruni krónunnar og hrikalegrar skuldaaukningar heimila og fyrirtækja í kjölfar hrunsins. Ég líka á móti hárri verðbólgu, háum vöxtum vegna hennar og verðtryggingu. Ég er algjörlega mótfallinn því að hér á landi séu fulltrúar Alþjóðabankans sem eru að gefa tilskipanir um hvernig íslendingar eigi að haga sínum málum.

Ég er í forsvari fyrir öflug hagsmunasamtök rafiðnaðarmanna. Þau hafa það á stefnuskrá sinni að leita leiða til þess að verja og bæta stöðu félagsmanna og heimila þeirra. Þessi samtök setja sér markmið og vinna að leiðum til þess að ná þeim markmiðum og stundum þurfa prinsipp að víkja, enda eru það markmið heildarinnar sem stefnt er að og prinsipp skipta þá litlu.

Til þess að finna þær leiðir er leitað til hæfustu sérfræðinga og allir möguleikar í stöðunni hverju sinni skoðaðir. Okkur hefur tekist að hækka lægstu laun tvöfalt meir en umsamdar launahækkanir á undanförnum árum, stytta vinnutíma á sama tíma um 10 klst. á viku. Jafnframt hefur kaupmáttur rafiðnaðarmanna vaxið um 3 – 4.5% að jafnaði á ári undanfarinn áratug og langt umfram hækkanir á viðmiðum m.a. verðtryggingar.

Ég hef lýst í allnokkrum pistlum hér á síðunni þeirri afstöðu, sem ég hef mætt á þeim norrænu fundum sem ég hef setið undanfarið ár. Er þar stjórnarmðaur í tveim mjög stórum samtökum. Þessi sjónarmið koma glögglega fram í ummælum norskra þingmanna í dag þar sem þeri gera lítið úr barflugunni og framsóknarmanninum og segja að það sé ekki á dagskrá að stytta sér leið í að hjálpa Íslendingum. Öll lán til Íslands eigi að fara í gegnum Alþjóðagjaldeyrissjóðinn.

Íslendingar verði sama hvort þeim líki það verr eða ekki að standa við alþjóðlegar skuldbindingar sínar. Annað væri að ýta vandamálinu á undan sér. Þessu var fulltrúum þáverandi ríkisstjórnar sjálfstæðismanna og samfylkingar, gerð glögglega grein fyrir síðastliðið haust. Öll umræðan í sumar var því ekkert annað en innihaldslaust fleipur og flótti undan veruleikanum og hefur valdið íslenskum heimilum og fyrirtækjum óbætanlegum skaða.

Stefnuleysi stjórnvalda og getuleysi stjórnmálamanna til þess að horfast í augu við afleiðingar rangrar efnahagsstefnu undanfarinna tveggja áratuga er að steypa þessari þjóð í mun dýpri dal en Icesave samningurinn. Stöðugleikasáttmálinn stefnir í að falla 1. nóv. og nánast allir kjarasamningar og þær launahækkanir sem þá eiga koma, þar á meðal 8.750 kr. hækkun lágmarkstaxta.

Til marks um vanhæfi stjórnmálamanna Íslands ræða þeir hiklaust í sömu andránni um 360 þús. tonna álver í Helguvík og það sama á Bakka. Ásamt stækkun álversins í Straumsvík og uppbyggingu a.m.k. 3ja gagnavera ásamt koltrefjaverksmiðju og kísilmálmverksmiðju. Hvað skyldi nú þurfa í raunveruleikanum til þess að slökkva orkuþorsta þessara framkvæmda? Þetta kallar líklega á um 1.000 MW. orku hér á Suðvesturhorninu og um á 700 MW í Þingeyjarsýslu. Til samanburðar þá er uppsett afl þriggja virkjana í neðri hluta Þjórsár áætlað 255 MW.

Ef orkuöflun fyrir álver á Bakka við Húsavík er skoðuð kemur í ljós að öll möguleg orkuver á háhitasvæðum norðanlands nægja ekki til að útvega 360 þús. tonna álveri nauðsynlegt rafafl. Meira rafafl frá gufuaflsvirkjunum er ekki að hafa og þá er Skjálfandafljót næst og færa Jökulsá á Fjöllum yfir í Arnardal og láta hana falla í farveginn í Jökulsárdal og Dettifoss yrði lítil miga.

Íslenskir stjórnmálamenn komast einfaldlega ekki upp úr sandkassaleik sínum til þess að horfa heildstætt á hvaða raunorkuþörf þeir eru að ræða um. T.d. munu álver í Helguvík og stækkun í Straumsvík soga til sín nær alla orkuna frá hagkvæmum orkulindum á Suður- og Suðvesturlandi, ekki bara frá jarðvarmavirkjunum heldur einnig frá vatnsaflsvirkjunum. Þar með er farin nánast öll hagkvæmasta orkan í landinu.

Vissulega eru virkjunarkostirnir fleiri, en þeir eru allir minni og hafa ekki verið taldir sérlega hagkvæmir, sem sést best í þeirri birtingarmynd að þeir hafa ekki verið virkjaðir fyrir stóriðju. Þá verður komið að því að virkja fyrir okkur landsmenn og rafvæða bílaflotann með óhagkvæmum virkjunarkostum.

Því miður er það svo að hinn stóri sannleikur stjórnmálamanna um hinar miklu/ (ja -við getum sagt óendanlegu ef notuð er sama nálgun og hjá íslenskum stjórnmálamönnum) orkulindir Íslands eru skýjaborgir eru byggðar á raupi óábyrgra manna, sem ógerlegt er að vita hvort eða hvað hugsa, eða hvort þeir séu yfirleitt eitthvað tengdir við veruleikann.

Það er klár fantaskapur gagnvart almenning að vekja einhverjar væntingar ef þær eru svo ekkert annað en einhverjar óraunsæjar skýjaborgir ætlaðar til þess að eins að varða framabraut lýðskrumaranna. Markmiðin og þörf þjóðarinnar skipta orðið stjórnmálamenn engu, það eru eigin prinsipp og vörður framabrautarinnar sem skipta þar öllu.