Gríðarlegan halla þjóðarbúsins verður að minnka með miklum og sársaukafullum niðurskurði. Samfara því verður að auka tekjur ríkissjóðs svo minnka megi vaxtagreiðslur á erlendum skuldum. Verðbólga verði það lág að vextir verði innan við 4,5%. Það þarf að skapa 20 þús. störf á næstu fjórum árum ef koma eigi atvinnuleysi niður fyrir 5%. Ef það tekst munum við á árinu 2013 hafa endurheimt þau lífskjör sem við bjuggum í upphafi froðu áranna 2006.
Næstu vikur geta haft mikið með það að segja hvert muni stefna á næstu misserum. Tekst að leiða til lykta deilum um hvernig taka eigi á skuldum heimila og fyrirtækja. Næst lending í Icesave málum. Tekst að skapa tiltrú og bjartsýni, þannig að einstaklingar og fyrirtæki fari að fjárfesta og skapa með því fleiri atvinnutækifæri. Eða verður stefnan tekin með yfirboðum og höfrungahlaupi í Karphúsinu, hækkandi verðbólgu og minnkandi kaupmætti?
Í hverjum fréttatímanum á fætur öðrum heyrum við lýsingar á ógeðfelldum og fársjúkum viðskiptaháttum sköpuðum með Barbabrellum í bókhaldi og skammtíma hagræðingu. Gróinn fyrirtæki voru bútuð niður og seld skúffufyrirtækjum, sem tóku lán og keyptu hlutabréf í sjálfum sér. Fjármunum pumpað úr íslenska hagkerfinu og flutt í skattaskjól. Það er skoðun þessara manna að það sé hlutverk annarra að greiða skatta til samfélagsins og standa undir menntakerfinu, heilbrigðisþjónustunni og samgöngukerfinu. Það sé annarra að greiða þær skuldir sem þeir skilja eftir sig.
Við þurfum hugarfarsbreytingu ef atvinnulífið á að skapa 20 þúsund störf fyrir árið 2013. Það gerist ekki með því að fjölga störfum hjá ríkinu, það verður að gerast í atvinnulífinu með vaxandi verðmætasköpun. Styrkleiki okkar liggur meðal annars í miklum náttúruauðlindum, sterkum lífeyrissjóðum, hlutfallslega meira af ungu fólki en hjá öðrum Evrópuþjóðum. Helsti styrkleiki þjóðarinnar liggur í hugarfari; þrautseigju og mestu atvinnuþátttöku sem þekkist í vestrænu landi. Við megum ekki missa þennan styrkleika niður.
mánudagur, 6. desember 2010
sunnudagur, 5. desember 2010
Stjórnlagaþing
Nú hafa nýkjörnir þingmenn Stjórnlagaþings komið saman og farið yfir undirbúning þingsins sem hefst um miðjan febrúar. Ljóst er að þingið mun kalla á umtalsverða vinnu og gögn sem þarf að fara yfir eru mikil að vöxtum. Væntingar eru miklar til þingmanna um að þeim takist að skila tímabærri endurskoðun á stjórnarskránni. Sé litið þeirrar umræðu sem fram fór á undirbúningsfundinum virðist vera breið samstaða þingheims um mörg af helstu málum sem fyrir liggja og ástæða til bjartsýni um árangursríkt þing.
Óhætt er að fullyrða að væntingar um drengilega og ígrundaða umræðu á Stjórnlagaþingi eru miklar meðal almennings. Þolinmæði almennings gagnvart átakaræðulist og klækjapólitík er engin í dag. Fólk vill heyra siðmenntað samtal velmeinandi fólks um framfarir og umbætur á umgjörð samfélagsins. Ný stjórnarskrá geti orðið að sáttmála og nýtt upphaf þar sem deilur verða settar til hliðar og þjóðin nái að sameinast að nýju.
Sú nefnd sem Alþingi kaus til að undirbúa stjórnlagaþingið mun leggja fram tillögur auk niðurstöðu nýafstaðins Þjóðfundar. Það eykur líkur á að árangur náist. Alþingi hefur brugðist því fyrirheiti frá 1944 að endurskoða stjórnarskrána í heild. Stjórnmálastéttin því talin óhæf til þess verks. Sú ábyrgð liggur hjá nýjum Stjórnlagaþingmönnum að tillögur að breyttri stjórnarskrá verði þannig að mikill meirihluti þjóðarinnar geti sameinast um þær.
Undanfarna daga hafa margar spurningar borist til hinna nýju þingmanna þar sem fjölmiðlar og hagsmunaaðilar vilja fá já eða nei svör við tilteknum atriðum. Oft eru spurningarnar þannig að það er útilokað að svara með einu orði, en þetta er viðtekin venja hjá fjölmiðlum, búa til hasar og draga fólk í með eða á móti dilka. Það blasir við ef litið er til síðustu ára að sú umræðulist skilar okkur engu, ekkert miðar og deilur vaxa frekar en hjaðna með slíku vinnulagi.
Í samræðu setja menn fram sín sjónarmið og hlusta á rök annarra og vinna að sameiginlegri og skynsamlegri niðurstöðu. Óskandi væri að fjölmiðlar yrðu þátttakendur í þessu starfi frekar en að leggja allt í sölurnar í að búa til fylkingar og etja þeim saman. Fólk vill sjá upplýsta og nærandi umræðu um störf þingsins, eitthvað sem samfélagið þráir eftir hamfarir undanfarinna missera. Þær spurningar sem liggja fyrir Stjórnlagaþingmönnum eru ekki einfaldar og þær krefjast vandaðrar ígrundunar og skoðanaskipta, sú niðurstaða sem þjóðin kallar eftir verður ekki til í hanaslag og keppni í útúrsnúningum.
Óhætt er að fullyrða að væntingar um drengilega og ígrundaða umræðu á Stjórnlagaþingi eru miklar meðal almennings. Þolinmæði almennings gagnvart átakaræðulist og klækjapólitík er engin í dag. Fólk vill heyra siðmenntað samtal velmeinandi fólks um framfarir og umbætur á umgjörð samfélagsins. Ný stjórnarskrá geti orðið að sáttmála og nýtt upphaf þar sem deilur verða settar til hliðar og þjóðin nái að sameinast að nýju.
Sú nefnd sem Alþingi kaus til að undirbúa stjórnlagaþingið mun leggja fram tillögur auk niðurstöðu nýafstaðins Þjóðfundar. Það eykur líkur á að árangur náist. Alþingi hefur brugðist því fyrirheiti frá 1944 að endurskoða stjórnarskrána í heild. Stjórnmálastéttin því talin óhæf til þess verks. Sú ábyrgð liggur hjá nýjum Stjórnlagaþingmönnum að tillögur að breyttri stjórnarskrá verði þannig að mikill meirihluti þjóðarinnar geti sameinast um þær.
Undanfarna daga hafa margar spurningar borist til hinna nýju þingmanna þar sem fjölmiðlar og hagsmunaaðilar vilja fá já eða nei svör við tilteknum atriðum. Oft eru spurningarnar þannig að það er útilokað að svara með einu orði, en þetta er viðtekin venja hjá fjölmiðlum, búa til hasar og draga fólk í með eða á móti dilka. Það blasir við ef litið er til síðustu ára að sú umræðulist skilar okkur engu, ekkert miðar og deilur vaxa frekar en hjaðna með slíku vinnulagi.
Í samræðu setja menn fram sín sjónarmið og hlusta á rök annarra og vinna að sameiginlegri og skynsamlegri niðurstöðu. Óskandi væri að fjölmiðlar yrðu þátttakendur í þessu starfi frekar en að leggja allt í sölurnar í að búa til fylkingar og etja þeim saman. Fólk vill sjá upplýsta og nærandi umræðu um störf þingsins, eitthvað sem samfélagið þráir eftir hamfarir undanfarinna missera. Þær spurningar sem liggja fyrir Stjórnlagaþingmönnum eru ekki einfaldar og þær krefjast vandaðrar ígrundunar og skoðanaskipta, sú niðurstaða sem þjóðin kallar eftir verður ekki til í hanaslag og keppni í útúrsnúningum.
laugardagur, 4. desember 2010
Lágkúran og lýðskrumið
Formaður Framsóknarflokksins fullyrti í Kastljósinu í gær að formaður Rafiðnaðarsambandsins fagnaði því að ríkisstjórnin leiðrétti einungis hluta skulda heimilanna. Þetta er ómerkilegt framhald lýðskrumsins sem tíðkast á hæstvirtu Alþingi.
Hið rétta er að formaður Rafiðnaðarsambandsins benti á í Kastljósinu síðastliðinn fimmtudag, að loks nú eftir mikið stapp væri að takast að fá stjórnmálamenn til þess að horfast í augu við það sem starfsmenn stéttarfélaganna hefðu haldið fram í tæplega tvö ár væri rétt.
Forsvarsmenn lífeyrissjóða ásamt umtalsverðum meirihluta sjóðsfélaga hafi ítrekað bent á þá lögfræðilegu staðreynd, ef sjóðsfélagar geta ekki greitt upp skuldir sínar og eignir duga ekki fyrir skuldum, þurfi að leysa mál viðkomandi með sérstökum aðgerðum. Einnig hafa legið fyrir samþykktir á annað ár frá sjóðsfélagafundum nokkurra lífeyrissjóða um að taka á vanda sjóðsfélaga í viðkomandi lífeyrissjóð, nákvæmlega það sama og verið er að ganga frá í gær. Því hefur ítrekað verið algjörlega hafnað að tekið verði sparifé launamanna í lífeyrissjóðum og það nýtt til þess að greiða upp skuldir allra í landinu, jafnvel eignamikilla þingmanna. Pirringur nokkurra vegna þessa felst nákvæmlega í þessari staðreynd, þeir geti ekki komið óráðsíu sinni yfir á aðra.
Í tæp tvö ár hafa legið fyrir nákvæmir útreikningar á þeim leiðum sem þingmenn og nokkrir einstaklingar hafa haldið fram, þeir útreikningar voru síðan staðfestir af nefnd sem þingmenn settu á laggirnar fyrir mánuði eða svo. Þessi úrræði voru kynnt, allavega í þeim lífeyrissjóð sem ég greiði til, í maí 2009 og er Alþingi loks nú að staðfesta það.
Fáir hafa nýtt þessa leið sakir þess að stjórnmálamenn hafa með skrumi boðað almenna niðurfellingu og færslu á sparifé launamanna til eignamanna, aðgerð sem er ólögleg. Það er óheimilt að fella niður skuldir ef eignastaða er jákvæð. Eigi að breyta því þarf að breyta stjórnarskrá og landslögum, skiptir þar engu hvaða skoðun menn hafa á þessu eða hvort skrifaðir hafa verið upp óskalistar um eitthvað annað og tunnur barðar.
Lögmenn hafa tekið undir þetta og bent á eignarréttinn og jafnræðissjónarmið. Þetta var staðfest í Hæstarétti fyrir skömmu. Með því að samþykkja slíkt væru stjórnendur lífeyrissjóða að kalla yfir sig persónulega skaðabótaábyrgð, eins og landslög kveða á um.
Það blasir við að þingmenn hafa valdið mörgum miklum skaða með því að draga á langinn raunhæfar aðgerðir og vakið upp og viðhaldið innistæðulausum væntingum hjá fólki. Það er ómerkilegt lýðskrum og fantaskapur gagnvart fólki sem er í vandræðum að gera slíkt. Þetta skafa þingmenn ekki af sér í Kastljósi með því að bera sakir á aðra.
Einnig má benda á einstaklinga sem hafa komið saman og skrifað upp óskalista og reynt að gera stéttarfélögin ábyrg fyrir því að þeir nái fram að ganga. Jafnvel þó óskalistarnir gangi gegn meirihluta samþykktum félagsmanna stéttarfélaganna. Svo einkennilegt sem það nú er þá hafa jafnvel þekktir spjallþáttastjórnendur og fréttamenn krafist þess að forsvarsmenn stéttarfélaga gangi gegn samþykktum sinna stéttarfélaga, ella séu þeir svikarar við almenning í landinu??!!
Stjórnmálamenn hafa á Alþingi látið sem svo að talsmenn óskalistana tali fyrir munn félagsmanna og með því vísvitandi lítilsvirt með því samþykktir meirihlutans. Hversu lágt komast menn í málflutningi sínum?
Þegar nú er endanlega flett ofan af lágkúrunni og lýðskruminu líður sumum illa og hafa ekki manndóm til þess að horfast í augu við eigin gjörðir.
Hið rétta er að formaður Rafiðnaðarsambandsins benti á í Kastljósinu síðastliðinn fimmtudag, að loks nú eftir mikið stapp væri að takast að fá stjórnmálamenn til þess að horfast í augu við það sem starfsmenn stéttarfélaganna hefðu haldið fram í tæplega tvö ár væri rétt.
Forsvarsmenn lífeyrissjóða ásamt umtalsverðum meirihluta sjóðsfélaga hafi ítrekað bent á þá lögfræðilegu staðreynd, ef sjóðsfélagar geta ekki greitt upp skuldir sínar og eignir duga ekki fyrir skuldum, þurfi að leysa mál viðkomandi með sérstökum aðgerðum. Einnig hafa legið fyrir samþykktir á annað ár frá sjóðsfélagafundum nokkurra lífeyrissjóða um að taka á vanda sjóðsfélaga í viðkomandi lífeyrissjóð, nákvæmlega það sama og verið er að ganga frá í gær. Því hefur ítrekað verið algjörlega hafnað að tekið verði sparifé launamanna í lífeyrissjóðum og það nýtt til þess að greiða upp skuldir allra í landinu, jafnvel eignamikilla þingmanna. Pirringur nokkurra vegna þessa felst nákvæmlega í þessari staðreynd, þeir geti ekki komið óráðsíu sinni yfir á aðra.
Í tæp tvö ár hafa legið fyrir nákvæmir útreikningar á þeim leiðum sem þingmenn og nokkrir einstaklingar hafa haldið fram, þeir útreikningar voru síðan staðfestir af nefnd sem þingmenn settu á laggirnar fyrir mánuði eða svo. Þessi úrræði voru kynnt, allavega í þeim lífeyrissjóð sem ég greiði til, í maí 2009 og er Alþingi loks nú að staðfesta það.
Fáir hafa nýtt þessa leið sakir þess að stjórnmálamenn hafa með skrumi boðað almenna niðurfellingu og færslu á sparifé launamanna til eignamanna, aðgerð sem er ólögleg. Það er óheimilt að fella niður skuldir ef eignastaða er jákvæð. Eigi að breyta því þarf að breyta stjórnarskrá og landslögum, skiptir þar engu hvaða skoðun menn hafa á þessu eða hvort skrifaðir hafa verið upp óskalistar um eitthvað annað og tunnur barðar.
Lögmenn hafa tekið undir þetta og bent á eignarréttinn og jafnræðissjónarmið. Þetta var staðfest í Hæstarétti fyrir skömmu. Með því að samþykkja slíkt væru stjórnendur lífeyrissjóða að kalla yfir sig persónulega skaðabótaábyrgð, eins og landslög kveða á um.
Það blasir við að þingmenn hafa valdið mörgum miklum skaða með því að draga á langinn raunhæfar aðgerðir og vakið upp og viðhaldið innistæðulausum væntingum hjá fólki. Það er ómerkilegt lýðskrum og fantaskapur gagnvart fólki sem er í vandræðum að gera slíkt. Þetta skafa þingmenn ekki af sér í Kastljósi með því að bera sakir á aðra.
Einnig má benda á einstaklinga sem hafa komið saman og skrifað upp óskalista og reynt að gera stéttarfélögin ábyrg fyrir því að þeir nái fram að ganga. Jafnvel þó óskalistarnir gangi gegn meirihluta samþykktum félagsmanna stéttarfélaganna. Svo einkennilegt sem það nú er þá hafa jafnvel þekktir spjallþáttastjórnendur og fréttamenn krafist þess að forsvarsmenn stéttarfélaga gangi gegn samþykktum sinna stéttarfélaga, ella séu þeir svikarar við almenning í landinu??!!
Stjórnmálamenn hafa á Alþingi látið sem svo að talsmenn óskalistana tali fyrir munn félagsmanna og með því vísvitandi lítilsvirt með því samþykktir meirihlutans. Hversu lágt komast menn í málflutningi sínum?
Þegar nú er endanlega flett ofan af lágkúrunni og lýðskruminu líður sumum illa og hafa ekki manndóm til þess að horfast í augu við eigin gjörðir.
föstudagur, 3. desember 2010
Ólukkans verðtryggingin
Því er haldið fram að verðtrygging sé einvörðungu til vegna kröfu lífeyrissjóðanna og hún sé ein helsta orsök vandamála heimilanna. Ástæða er að taka það fram að einungis tæplega helmingur fjármuna lífeyrissjóða er á verðtyggingu. Þeir sem vilja muna nokkra áratugi aftur í tímann skilja og muna af hverju verðtryggingu var komið á. Það var í kjölfar stórkostlegustu tilfærslu fjármuna á milli kynslóða í sögu landsins.
Það voru stjórnmálamenn sem komu verðtryggingunni á, til þess að skapa vitrænan grundvöll í sparnaði og möguleika til langtímalána. Fram að þeim tíma voru það fáir útvaldir sem fengu lán og þá til skamms tíma. Samfara þessu var lífeyrissjóðum gert samkvæmt lögum að verðtryggja skuldbindingar sinna sjóðfélaga, en eiga satt að segja í vandræðum með það í núverandi efnahagsumhverfi. Það væri myndi gera rekstur lífeyrissjóðanna mun auðveldari ef verðtrygging væri afnumin.
Margir halda því fram að verðtrygging sé séríslenskt fyrirbrigði, svo er ekki hún er vel þekkt í Bandaríkjunum, Bretlandi og víðar. Það eru ekki einungis lífeyrissjóðir sem eiga íslensk verðtryggð skuldabréf, þar eru einnig fyrirferðamiklir erlendir fjárfestar á ferðinni. En hugmyndir um útstrikun hefði í raun einungis lent á sjóðsfélögum almennu lífeyrissjóðanna í skerðingu bóta. Allir hinir, bæði hinir erlendu og svo ekki síður sjóðsfélagar opinberu sjóðanna með þingmenn og ráðherra í broddi fylkingar sleppa.
Þeir sem krefjast afnáms verðtryggingar verða að gera sér grein fyrir það að það verður ekki gert bara öðrum megin, heldur verður einnig að afnema verðtryggingu örorkubóta og lífeyris. Því fer fjarri að það sé lífeyrissjóðum í hag að verðbólga sé mikil. Skuldbindingar hækka meira en sem nemur hækkun eigna þar sem aðeins hluti eigna er bundinn í verðtryggðum eignum. Það sjá það allir sem vilja.
Það er í hæsta lagi barnalegt að leggja mál upp með þeim hætti að lífeyrissjóðurinn græði ef verðbólga er mikil og sjóðfélagi tapi. Slík framsetning er í besta falli villandi en í versta falli heimska. Ef lífeyrissjóðir yrðu leystir undan þeirri kvöð að verðtryggja skuldbindingar 100% væri viðhorfið án efa öðruvísi. Markmið lífeyrissjóða er að tryggja sjóðfélögum sínum að lífeyrisgreiðslur dugi fyrir neyslu á hverjum tíma. Það er til lítils að eiga sjóð, ef hann brennur upp í óðaverðbólgu.
Það er verðbólgan sem er skaðvaldur hins íslenska hagkerfis, helstu orsök hennar er að finna í örgjaldmiðlinum sem við höldum úti að kröfu valdastéttarinnar. Óhjákvæmilegar sveiflur hennar og sífelldur flótti stjórnmálamanna við að taka óvinsælar en nauðsynlegar ákvarðanir valda sveiflum, þar sem verið er að flytja vandann yfir á og skattborgarana með tilheyrandi kaupmáttarhrapi og eignatilfærslu frá hinum mörgu til fárra.
Sjóðfélagar hafa greitt mislengi til lífeyrissjóða. Með almennum niðurfærslum skulda væri verið að hlífa þeim er greitt hafa lítið til lífeyrissjóða á kostnað þeirra sem lengi hafa greitt. Miklu réttara að slíkar aðgerðir, séu þær nauðsynlegar, séu greiddar úr sjóðum almennings.
Landsmenn eru skyldaðir til að greiða til lífeyrissjóða. Af hverju skyldi það hafa verið gert? Nauðsynlegt var að stofna umgjörð þar sem enginn gat komist upp með að greiða ekki til lífeyrissjóða og þurfa hámarksaðstoð frá ríkinu þegar kom að töku lífeyris. Þannig þyrftu þeir sjóðfélagar sem greitt hefðu allan sinn starfsferil til lífeyrissjóðs einnig að greiða í formi skatta til þess sem ekki hafði greitt með sama hætti.
Vandamál íslenska lífeyrissjóðakerfisins er að of stór hluti sparnaðarins í kerfinu er fjárfestur innanlands í stað erlendis. Kerfið er einfaldlega of stórt fyrir innlendan markað. Á þessu þarf að taka og breyta þeim hlutföllum sem þingmenn hafa sett fjárfestingarstefnu sjóðanna.
Margir urðu til þess að benda á þá staðreynd í upphafi uppbyggingar uppsöfnunarsjóðanna, að þegar uppsöfnun í sjóðakerfinu yrði hvað hröðust, það er árin áður en stóru árgangarnir hefja töku síns lífeyris, þá yrðu lífeyrissjóðirnir nánast ómátstæðileg freisting fyrir tækisfærissinnaða stjórnmálamenn og það yrði erfitt að halda þeim frá sjóðunum þar til jafnvægi skapaðist í innstreymi og útstreymi lífeyrissjóðanna. Þessa tíma erum við að lifa akkúrat núna. Uppsöfnunin hefur verið, eins og alltaf ver reiknað með, hröðust undanfarin ár og upp úr 2015 fara stóru árgangarnir að lenda á sjóðunum og jafnvægi innstreymi og úrstreymis verður upp úr 2025.
Það eru reyndar fleiri sem eru sekir um þetta, þar fara fremstir lýðsskrumarar sem boða það fagnaðarerindi að það sé hægur vandi að leysa úr vandamálum þeirra sem hafi eytt um efni fram þar sem nú sé svo mikið fjármagn í lífeyrissjóðunum, að það muni engu um þótt þaðan séu teknir nokkrir tugir milljarða. Svo einkennilegt sem það nú er þá fer þar fremst formaður efnahagsnefndar Alþingis, kona sem er menntaður hagfræðingur!!??
En það er klárt að við losnum ekki við ólukkans verðtrygginguna fyrr en við fáum stöðugri gjaldmiðil.
Það voru stjórnmálamenn sem komu verðtryggingunni á, til þess að skapa vitrænan grundvöll í sparnaði og möguleika til langtímalána. Fram að þeim tíma voru það fáir útvaldir sem fengu lán og þá til skamms tíma. Samfara þessu var lífeyrissjóðum gert samkvæmt lögum að verðtryggja skuldbindingar sinna sjóðfélaga, en eiga satt að segja í vandræðum með það í núverandi efnahagsumhverfi. Það væri myndi gera rekstur lífeyrissjóðanna mun auðveldari ef verðtrygging væri afnumin.
Margir halda því fram að verðtrygging sé séríslenskt fyrirbrigði, svo er ekki hún er vel þekkt í Bandaríkjunum, Bretlandi og víðar. Það eru ekki einungis lífeyrissjóðir sem eiga íslensk verðtryggð skuldabréf, þar eru einnig fyrirferðamiklir erlendir fjárfestar á ferðinni. En hugmyndir um útstrikun hefði í raun einungis lent á sjóðsfélögum almennu lífeyrissjóðanna í skerðingu bóta. Allir hinir, bæði hinir erlendu og svo ekki síður sjóðsfélagar opinberu sjóðanna með þingmenn og ráðherra í broddi fylkingar sleppa.
Þeir sem krefjast afnáms verðtryggingar verða að gera sér grein fyrir það að það verður ekki gert bara öðrum megin, heldur verður einnig að afnema verðtryggingu örorkubóta og lífeyris. Því fer fjarri að það sé lífeyrissjóðum í hag að verðbólga sé mikil. Skuldbindingar hækka meira en sem nemur hækkun eigna þar sem aðeins hluti eigna er bundinn í verðtryggðum eignum. Það sjá það allir sem vilja.
Það er í hæsta lagi barnalegt að leggja mál upp með þeim hætti að lífeyrissjóðurinn græði ef verðbólga er mikil og sjóðfélagi tapi. Slík framsetning er í besta falli villandi en í versta falli heimska. Ef lífeyrissjóðir yrðu leystir undan þeirri kvöð að verðtryggja skuldbindingar 100% væri viðhorfið án efa öðruvísi. Markmið lífeyrissjóða er að tryggja sjóðfélögum sínum að lífeyrisgreiðslur dugi fyrir neyslu á hverjum tíma. Það er til lítils að eiga sjóð, ef hann brennur upp í óðaverðbólgu.
Það er verðbólgan sem er skaðvaldur hins íslenska hagkerfis, helstu orsök hennar er að finna í örgjaldmiðlinum sem við höldum úti að kröfu valdastéttarinnar. Óhjákvæmilegar sveiflur hennar og sífelldur flótti stjórnmálamanna við að taka óvinsælar en nauðsynlegar ákvarðanir valda sveiflum, þar sem verið er að flytja vandann yfir á og skattborgarana með tilheyrandi kaupmáttarhrapi og eignatilfærslu frá hinum mörgu til fárra.
Sjóðfélagar hafa greitt mislengi til lífeyrissjóða. Með almennum niðurfærslum skulda væri verið að hlífa þeim er greitt hafa lítið til lífeyrissjóða á kostnað þeirra sem lengi hafa greitt. Miklu réttara að slíkar aðgerðir, séu þær nauðsynlegar, séu greiddar úr sjóðum almennings.
Landsmenn eru skyldaðir til að greiða til lífeyrissjóða. Af hverju skyldi það hafa verið gert? Nauðsynlegt var að stofna umgjörð þar sem enginn gat komist upp með að greiða ekki til lífeyrissjóða og þurfa hámarksaðstoð frá ríkinu þegar kom að töku lífeyris. Þannig þyrftu þeir sjóðfélagar sem greitt hefðu allan sinn starfsferil til lífeyrissjóðs einnig að greiða í formi skatta til þess sem ekki hafði greitt með sama hætti.
Vandamál íslenska lífeyrissjóðakerfisins er að of stór hluti sparnaðarins í kerfinu er fjárfestur innanlands í stað erlendis. Kerfið er einfaldlega of stórt fyrir innlendan markað. Á þessu þarf að taka og breyta þeim hlutföllum sem þingmenn hafa sett fjárfestingarstefnu sjóðanna.
Margir urðu til þess að benda á þá staðreynd í upphafi uppbyggingar uppsöfnunarsjóðanna, að þegar uppsöfnun í sjóðakerfinu yrði hvað hröðust, það er árin áður en stóru árgangarnir hefja töku síns lífeyris, þá yrðu lífeyrissjóðirnir nánast ómátstæðileg freisting fyrir tækisfærissinnaða stjórnmálamenn og það yrði erfitt að halda þeim frá sjóðunum þar til jafnvægi skapaðist í innstreymi og útstreymi lífeyrissjóðanna. Þessa tíma erum við að lifa akkúrat núna. Uppsöfnunin hefur verið, eins og alltaf ver reiknað með, hröðust undanfarin ár og upp úr 2015 fara stóru árgangarnir að lenda á sjóðunum og jafnvægi innstreymi og úrstreymis verður upp úr 2025.
Það eru reyndar fleiri sem eru sekir um þetta, þar fara fremstir lýðsskrumarar sem boða það fagnaðarerindi að það sé hægur vandi að leysa úr vandamálum þeirra sem hafi eytt um efni fram þar sem nú sé svo mikið fjármagn í lífeyrissjóðunum, að það muni engu um þótt þaðan séu teknir nokkrir tugir milljarða. Svo einkennilegt sem það nú er þá fer þar fremst formaður efnahagsnefndar Alþingis, kona sem er menntaður hagfræðingur!!??
En það er klárt að við losnum ekki við ólukkans verðtrygginguna fyrr en við fáum stöðugri gjaldmiðil.
fimmtudagur, 2. desember 2010
Svarti Pétur lýðskrumaranna
Stjórnmálamenn hafa um langt skeið boðið landsmönnum upp á þann heimasmíðaða veruleika að sá kostur standi til boða, að þeir geti leyst efnahagsvandamál með því að ráðstafa sparifé launamanna, það er að segja ef það sé í almennum lífeyrissjóðum. Þingmönnum virðist það ekki skipta neinu þó landslög og stjórnarskrá standa í vegi fyrir þessu og stilla málum upp með þeim hætti, að það séu óbilgjarnir stjórnendur lífeyrissjóða sem standi í vegi fyrir því „réttlæti“ sem þeir boða.
Fréttamenn og spjallþáttastjórnendur hafa gleypt við þessu og úthúða starfsmönnum lífeyrissjóða og reyndar alla sem voga sér að benda á að þetta standist ekki.
Ráðherrar og þingmenn virðast telja að þeir geti einhendis samið við um starfsmenn ASÍ eða samtaka lífeyrissjóða um þessi mál, þessi afstaða er fullkomlega óskiljanleg og eitthvert ómerkilegasta lýðskrum sem sést hefur.
Um lífeyrissjóði gilda lög sem Alþingi setti árið 1997, þar eru settar mjög ákveðnar leiðir um meðferð þess sparifé sem sjóðsfélagar eiga í sjóðunum. Ef þingmönnum tekst þetta ætlunarverk sitt og virða með að vettugi landslög og stjórnarskrá, spyrja sjóðsfélagar hvar það fordæmi endi. Fjölmargir lögmenn halda því fram að slíkt sé í raun óheimilt og benda á eignarréttinn og jafnræðissjónarmið. Með því að samþykkja slíkt er líklegt að stjórnendur væru að kalla yfir sig persónulega skaðabótaábyrgð. Þetta verður ekki gert nema með því að kalla saman fundi sjóðsfélaga og kanna hug þeirra.
Lífeyrissjóðir hafa fylgt þeim starfsreglum sem ársfundir sjóðanna hafa sett, ef sjóðfélagar geta ekki greitt og eignir duga ekki fyrir skuldum, er tekið á viðkomandi máli. Enda hafa mjög fá mál á þeirra vegum farið í gjaldþrot. Úrræðin hafa verið kynnt, en þau ekki nýtt sakir þess að stöðugt er beðið eftir almennri niðurfellingu. Aðrar leiðir hafa ekki verið samþykktar enda eru þær ekki færar, sama hversu margar tunnur eru barðar og hvað lýðskrumarar á Alþingi lofa.
Starfsmönnum ríkisins er ekki ætlað að losa almenning úr skuldum með sama hætti og þingmenn ætla sjóðsfélögum á hinum almenna vinnumarkaði. Tugmilljarða niðurfærslur hafa í för með sér skerðingu lífeyrisréttinda fyrir sjóðsfélaga á hinum almenna vinnumarkaði. Á meðan þurfa sjóðfélagar í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins ekki að óttast slíka skerðingu enda réttindi ríkistryggð.
Sjóðfélagar á hinum almenna vinnumarkaði greiða því fyrir almenna niðurfellingu skulda annars vegar með skerðingu á sínum lífeyrisréttindum og hins vegar með hækkunum skatta og greiða það sem tapast hjá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Er til of mikil mælst að þingmenn kynni sér þessi mál með þeim hætti að hægt sé að nálgast viðfangsefnið af meiri fagmennsku.
Sjóðfélagar hafa greitt mislengi til lífeyrissjóða. Með almennum niðurfærslum skulda er verið að hlífa þeim er greitt hafa lítið til lífeyrissjóða á kostnað þeirra sem lengi hafa greitt. Miklu réttara að slíkar aðgerðir séu greiddar úr sjóðum almennings. Í skoðanakönnunum sem gerðar hafa verið meðal landsmanna kemur fram að mikill meirihluti vill ekki að stjórnmálamenn geti tekið sparifé launamanna úr lífeyrisjóðunum og ráðstafað því. Auk þess liggja fyrir samþykktir funda sjóðsfélaga og t.d. hefur skrifstofu Rafiðnaðarsambandsins borist fjöldi símtala og tölvupósta þar sem þess er krafist að menn standi í fæturna gagnvart háværum minnihlutahópum og stjórnmálamönnum á atkvæðaveiðum.
Þingmenn eru enn einu sinni búnir að mála sig út í horn í lýðskrumi sínu og reyna á örvæntingarfullan hátt að koma Svarta Pétri yfir á almennu lífeyrissjóðina, með því að þverbrjóta landslög. Það er reyndar ekki óþekkt, í könnun sem gerð var fyrir 2 árum kom fram að liðlega 30% af framlögðum lagafrumvörpum hefðu stangast við lög eða stjórnarskrá.
Fréttamenn og spjallþáttastjórnendur hafa gleypt við þessu og úthúða starfsmönnum lífeyrissjóða og reyndar alla sem voga sér að benda á að þetta standist ekki.
Ráðherrar og þingmenn virðast telja að þeir geti einhendis samið við um starfsmenn ASÍ eða samtaka lífeyrissjóða um þessi mál, þessi afstaða er fullkomlega óskiljanleg og eitthvert ómerkilegasta lýðskrum sem sést hefur.
Um lífeyrissjóði gilda lög sem Alþingi setti árið 1997, þar eru settar mjög ákveðnar leiðir um meðferð þess sparifé sem sjóðsfélagar eiga í sjóðunum. Ef þingmönnum tekst þetta ætlunarverk sitt og virða með að vettugi landslög og stjórnarskrá, spyrja sjóðsfélagar hvar það fordæmi endi. Fjölmargir lögmenn halda því fram að slíkt sé í raun óheimilt og benda á eignarréttinn og jafnræðissjónarmið. Með því að samþykkja slíkt er líklegt að stjórnendur væru að kalla yfir sig persónulega skaðabótaábyrgð. Þetta verður ekki gert nema með því að kalla saman fundi sjóðsfélaga og kanna hug þeirra.
Lífeyrissjóðir hafa fylgt þeim starfsreglum sem ársfundir sjóðanna hafa sett, ef sjóðfélagar geta ekki greitt og eignir duga ekki fyrir skuldum, er tekið á viðkomandi máli. Enda hafa mjög fá mál á þeirra vegum farið í gjaldþrot. Úrræðin hafa verið kynnt, en þau ekki nýtt sakir þess að stöðugt er beðið eftir almennri niðurfellingu. Aðrar leiðir hafa ekki verið samþykktar enda eru þær ekki færar, sama hversu margar tunnur eru barðar og hvað lýðskrumarar á Alþingi lofa.
Starfsmönnum ríkisins er ekki ætlað að losa almenning úr skuldum með sama hætti og þingmenn ætla sjóðsfélögum á hinum almenna vinnumarkaði. Tugmilljarða niðurfærslur hafa í för með sér skerðingu lífeyrisréttinda fyrir sjóðsfélaga á hinum almenna vinnumarkaði. Á meðan þurfa sjóðfélagar í Lífeyrissjóð starfsmanna ríkisins ekki að óttast slíka skerðingu enda réttindi ríkistryggð.
Sjóðfélagar á hinum almenna vinnumarkaði greiða því fyrir almenna niðurfellingu skulda annars vegar með skerðingu á sínum lífeyrisréttindum og hins vegar með hækkunum skatta og greiða það sem tapast hjá Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins. Er til of mikil mælst að þingmenn kynni sér þessi mál með þeim hætti að hægt sé að nálgast viðfangsefnið af meiri fagmennsku.
Sjóðfélagar hafa greitt mislengi til lífeyrissjóða. Með almennum niðurfærslum skulda er verið að hlífa þeim er greitt hafa lítið til lífeyrissjóða á kostnað þeirra sem lengi hafa greitt. Miklu réttara að slíkar aðgerðir séu greiddar úr sjóðum almennings. Í skoðanakönnunum sem gerðar hafa verið meðal landsmanna kemur fram að mikill meirihluti vill ekki að stjórnmálamenn geti tekið sparifé launamanna úr lífeyrisjóðunum og ráðstafað því. Auk þess liggja fyrir samþykktir funda sjóðsfélaga og t.d. hefur skrifstofu Rafiðnaðarsambandsins borist fjöldi símtala og tölvupósta þar sem þess er krafist að menn standi í fæturna gagnvart háværum minnihlutahópum og stjórnmálamönnum á atkvæðaveiðum.
Þingmenn eru enn einu sinni búnir að mála sig út í horn í lýðskrumi sínu og reyna á örvæntingarfullan hátt að koma Svarta Pétri yfir á almennu lífeyrissjóðina, með því að þverbrjóta landslög. Það er reyndar ekki óþekkt, í könnun sem gerð var fyrir 2 árum kom fram að liðlega 30% af framlögðum lagafrumvörpum hefðu stangast við lög eða stjórnarskrá.
miðvikudagur, 1. desember 2010
Móðir mín
Nútímamanni er fyrirmunað að skilja hvernig húsfreyjur fyrri tíma fóru að. Ekkert rafmagn og ekkert af þeim hjálptækjum sem í dag eru talin grundvallarnauðsyn. Í því umhverfi sem ég ólst upp í, hvort sem væri á heimili pabba og mömmu eða þar sem ég var í sveit, tók húsmóðirin fullan þátt í umræðum um þjóðfélagsleg efni og mótaði umhverfi sitt og viðhorf barna sinna.
Mikil réttlætiskennd og áhyggjur af því hvernig lagfæra mætti þjóðfélagið, svo þeir sem minnst máttu sín gætu orðið bjargálna. Konur öðrum frekar lögðu grunninn að þeirri þjóðfélagsgerð, sem byggð var upp á síðustu öld. Eiginmenn, synir og dætur, fóru af heimilinu mótaðir af viðhorfum þeirra.
Körlum er síðan reistir minnisvarðar sakir þess að talið er að þeir hafi komið málum í höfn. En í viðtölum við þá kemur ætíð glöggt fram hvað varð til þess að móta lífsstefnu þeirra. Forskotinu var síðan glutrað niður á þeim fáu árum sem liðin eru af nýrri öld þar sem jöfnuður varð að víkja fyrir ofsafenginni karllægri keppni.
Móðir mín var af þeirri kynslóð sem hefur upplifað mestu breytingar á samfélaginu. Hún var oft ekki sammála þeirri umræðu sem fram fór um stöðu konunnar. Gagnrýndi gjarnan viðhorf þeirra kynsystra sinna, sem mest höfðu sig í frammi þegar jafnræði kynjanna bar á góma og töluðu niður til þeirra kvenna sem völdu að sjá um rekstur heimilis og umsjón barna. Það var að hennar mati frekar staðfesting á karllægum viðmiðum, en baráttu fyrir jafnræði kynjanna og minni ójöfnuði í samfélaginu.
Í orðræðu hennar var konan sjálfstæð án þess að bera þyrfti það á torg, tók sínar ákvarðanir og framfylgdi þeim. Hún sá um rekstur heimilisins meðan faðir minn var fjarverandi við það að afla tekna. Tekið var á hlutum með útsjónarsemi svo þeir rúmuðust innan hins þrönga ramma. Saumaði öll föt á fjölskylduna samkvæmt nýjustu tísku hverju sinni, átti alltaf góðar saumavélar og fylgdist vel með nýjustu árgerðum þeirra.
Tókst samt að hafa tíma til þess að læra á hljóðfæri og söng, vera í kórum og þátttakandi í öllum óperum Þjóðleikhússins. Fara í Myndlistarskólann og ljúka þar fjögurra ára námi. Finna svigrúm í rekstri heimilisins til þess að fjárfesta í ísskáp og tæma þar með pokana með matvælum heimilisins hangandi út um eldhúsgluggann.
Kaupa bíl og taka bílpróf á undan föður mínum. Stolt fór hún snemma á fætur á sunnudagsmorgnum smurði nesti og bauð síðan bónda sínum og börnum í bíltúr til Þingvalla.
Hún þurfti ekki að setja á langar ræður til þess að koma sjónarmiðum sínum á framfæri, en hlustað var á hana meðan hún talaði án endurtekninga og upphrópana. Uppeldinu fylgdu ekki hótanir eða bönn, en maður lærði að axla ábyrgð á afleiðingum gjörða sinna. Gera gott úr því sem var, án öfundar í garð annarra. Minn besti vinur.
Mikil réttlætiskennd og áhyggjur af því hvernig lagfæra mætti þjóðfélagið, svo þeir sem minnst máttu sín gætu orðið bjargálna. Konur öðrum frekar lögðu grunninn að þeirri þjóðfélagsgerð, sem byggð var upp á síðustu öld. Eiginmenn, synir og dætur, fóru af heimilinu mótaðir af viðhorfum þeirra.
Körlum er síðan reistir minnisvarðar sakir þess að talið er að þeir hafi komið málum í höfn. En í viðtölum við þá kemur ætíð glöggt fram hvað varð til þess að móta lífsstefnu þeirra. Forskotinu var síðan glutrað niður á þeim fáu árum sem liðin eru af nýrri öld þar sem jöfnuður varð að víkja fyrir ofsafenginni karllægri keppni.
Móðir mín var af þeirri kynslóð sem hefur upplifað mestu breytingar á samfélaginu. Hún var oft ekki sammála þeirri umræðu sem fram fór um stöðu konunnar. Gagnrýndi gjarnan viðhorf þeirra kynsystra sinna, sem mest höfðu sig í frammi þegar jafnræði kynjanna bar á góma og töluðu niður til þeirra kvenna sem völdu að sjá um rekstur heimilis og umsjón barna. Það var að hennar mati frekar staðfesting á karllægum viðmiðum, en baráttu fyrir jafnræði kynjanna og minni ójöfnuði í samfélaginu.
Í orðræðu hennar var konan sjálfstæð án þess að bera þyrfti það á torg, tók sínar ákvarðanir og framfylgdi þeim. Hún sá um rekstur heimilisins meðan faðir minn var fjarverandi við það að afla tekna. Tekið var á hlutum með útsjónarsemi svo þeir rúmuðust innan hins þrönga ramma. Saumaði öll föt á fjölskylduna samkvæmt nýjustu tísku hverju sinni, átti alltaf góðar saumavélar og fylgdist vel með nýjustu árgerðum þeirra.
Tókst samt að hafa tíma til þess að læra á hljóðfæri og söng, vera í kórum og þátttakandi í öllum óperum Þjóðleikhússins. Fara í Myndlistarskólann og ljúka þar fjögurra ára námi. Finna svigrúm í rekstri heimilisins til þess að fjárfesta í ísskáp og tæma þar með pokana með matvælum heimilisins hangandi út um eldhúsgluggann.
Kaupa bíl og taka bílpróf á undan föður mínum. Stolt fór hún snemma á fætur á sunnudagsmorgnum smurði nesti og bauð síðan bónda sínum og börnum í bíltúr til Þingvalla.
Hún þurfti ekki að setja á langar ræður til þess að koma sjónarmiðum sínum á framfæri, en hlustað var á hana meðan hún talaði án endurtekninga og upphrópana. Uppeldinu fylgdu ekki hótanir eða bönn, en maður lærði að axla ábyrgð á afleiðingum gjörða sinna. Gera gott úr því sem var, án öfundar í garð annarra. Minn besti vinur.
þriðjudagur, 30. nóvember 2010
Takk fyrir stuðninginn
Byrja á því að þakka þann stuðning sem ég hef fengið, niðurstaðan kom mér þægilega á óvart, þar sem ég sá svo margt frambærilegt fólk í hópi hinna 530 frambjóðenda. Ég notaði ekki krónu í kynningar og gerði ekkert sérstakt átak til þess að kynna mig.
Það er ekki hægt annað en benda á það sem er svo einkennandi fyrir alla fjölmiðlaumræðu hér á landi. Alltaf er leitað að einhverju neikvæðu, sem svo er endurtekið í síbylju.
Í byrjun : Svo rosalega margir buðu sig fram.
Næst : Kosningin er svo flókin.
Þá : Svo fáir sem kusu, ekkert að marka þetta og leitað uppi fólk sem þekkt er fyrir andstöðu sína gagnvart stjórnlagaþingi og það sagðist vita hvaða skoðun þessi 60% hefðu sem ekki nýtti atkvæðarétt sinn.
Og nú : Bara þekktir aðilar af suðvesturhorninu sem náðu kosningu.
Aldrei jákvæðni, bara neikvæðni og nauðhyggja.
Hvernig átti að koma í veg fyrir að fólk sé kosið, sem hefur fyrir því að koma skoðunum sínum á framfæri. Er það fólk verra en aðrir af því það fólk hefur náð eyrum almennings með skilmerkilegri framsetningu á skoðunum sínum?
Hvar í ósköpunum tíðkast það að fólk sem enginn þekkir nái árangri í stjórnmálum? Ef þær skoðanir sem viðkomandi héldi fram væru andstæðar vilja almennra kjósenda, hefðu þeir þá verið kosnir?
Ef tekið væri mið af því sem fjölmiðlamenn halda fram þá ætti það að vera slæmt að vera þekktur. Leiða má að því haldbær rök að allmargir fjölmiðlamenn telji það sé út í hött að verkalýðsforingi nái kjöri, sé litið til þeirrar meðhöndlunar sem við starfsmenn stéttarfélaga fáum reglulega í fjölmiðlum.
Ég veit reyndar hversu mikill munur er á því sem fram fer á fundum í stéttarfélögunum og því sem fjölmiðlamenn halda að almenning. Það sem birt er í fjölmiðlum um starfsemi stéttarfélaga er víðsfjarri öllu sanni og samþykktum félagsmanna. Það er mat mitt að niðurstaðan staðfesti hversu langt frá veruleikanum margir eru hvað þessi mál varðar.
Það hvílir þung ábyrgð á þeim hóp sem var valinn inn á þingið. Ef þessum honum tekst ekki að starfa saman af drengskap án þess átakastíls og skrums, sem hefur einkennt störf stjórnmálamanna og dregið álit Alþingis niður, þá munu vonbrigði almennings verða það þung að Stjórnlagaþing mun aldrei ná sér á flug.
Núverandi Stjórnarskrá hafði ekkert með Hrunið að gera. En ný stjórnarskrá getur verið gott skref til þess að byrja með hreint borð. Stjórnmálin eru löskuð og þurfa að ná til þjóðarinnar á ný, það er gert með því að gera gagngerar breytingar á stjórnskipaninni í stjórnarskrá og senda með því skýr skilaboð um nýtt upphaf og nýja siði.
Það er ekki hægt annað en benda á það sem er svo einkennandi fyrir alla fjölmiðlaumræðu hér á landi. Alltaf er leitað að einhverju neikvæðu, sem svo er endurtekið í síbylju.
Í byrjun : Svo rosalega margir buðu sig fram.
Næst : Kosningin er svo flókin.
Þá : Svo fáir sem kusu, ekkert að marka þetta og leitað uppi fólk sem þekkt er fyrir andstöðu sína gagnvart stjórnlagaþingi og það sagðist vita hvaða skoðun þessi 60% hefðu sem ekki nýtti atkvæðarétt sinn.
Og nú : Bara þekktir aðilar af suðvesturhorninu sem náðu kosningu.
Aldrei jákvæðni, bara neikvæðni og nauðhyggja.
Hvernig átti að koma í veg fyrir að fólk sé kosið, sem hefur fyrir því að koma skoðunum sínum á framfæri. Er það fólk verra en aðrir af því það fólk hefur náð eyrum almennings með skilmerkilegri framsetningu á skoðunum sínum?
Hvar í ósköpunum tíðkast það að fólk sem enginn þekkir nái árangri í stjórnmálum? Ef þær skoðanir sem viðkomandi héldi fram væru andstæðar vilja almennra kjósenda, hefðu þeir þá verið kosnir?
Ef tekið væri mið af því sem fjölmiðlamenn halda fram þá ætti það að vera slæmt að vera þekktur. Leiða má að því haldbær rök að allmargir fjölmiðlamenn telji það sé út í hött að verkalýðsforingi nái kjöri, sé litið til þeirrar meðhöndlunar sem við starfsmenn stéttarfélaga fáum reglulega í fjölmiðlum.
Ég veit reyndar hversu mikill munur er á því sem fram fer á fundum í stéttarfélögunum og því sem fjölmiðlamenn halda að almenning. Það sem birt er í fjölmiðlum um starfsemi stéttarfélaga er víðsfjarri öllu sanni og samþykktum félagsmanna. Það er mat mitt að niðurstaðan staðfesti hversu langt frá veruleikanum margir eru hvað þessi mál varðar.
Það hvílir þung ábyrgð á þeim hóp sem var valinn inn á þingið. Ef þessum honum tekst ekki að starfa saman af drengskap án þess átakastíls og skrums, sem hefur einkennt störf stjórnmálamanna og dregið álit Alþingis niður, þá munu vonbrigði almennings verða það þung að Stjórnlagaþing mun aldrei ná sér á flug.
Núverandi Stjórnarskrá hafði ekkert með Hrunið að gera. En ný stjórnarskrá getur verið gott skref til þess að byrja með hreint borð. Stjórnmálin eru löskuð og þurfa að ná til þjóðarinnar á ný, það er gert með því að gera gagngerar breytingar á stjórnskipaninni í stjórnarskrá og senda með því skýr skilaboð um nýtt upphaf og nýja siði.
mánudagur, 29. nóvember 2010
Kjarni málsins
Ef við ætlum að halda úti krónunni kostar það okkur gríðarlega gjaldeyrisvarasjóði og það leiðir yfir okkur enn meiri vaxtakostnað, er þó ærinn fyrir. Ef við skiptum um mynt mun áhættuálag Íslands á alþjóðagjaldeyrismarkaði lækka töluvert. Það munar gríðarlega um hvert prósentustig í vöxtum eins og komið er fyrir Íslandi með hinar svimandi háu skuldir. Hvert prósentustig lækkar vaxtagreiðslur íslenska hagkerfisins um nokkra milljarða.
Íslenska krónan er við hlið evrunnar eins og korktappi við hlið skips af stærstu gerð. Eins og komið hefur fram spiluðu margir á örgjaldmiðilinn okkar og framkölluðu miklar sveiflur og högnuðust mikið á því, á meðan venjulegar fjölskyldur bjuggu við hækkandi verðbólgu og vexti vegna þessa ástands og skuldirnar fóru upp úr þakinu.
Sveiflur krónunnar hafa leitt til þess að sparnaður og aðgát í fjármálum er íslendingum ekki eðlislægt eins og komið hefur fram í könnunum. Fjármálalæsi íslendinga er ákaflega lágt, borið saman við nágrannaþjóðir okkar. Það mun reynast vonlaust að laga það á meðan við búum við örgjaldmiðil.
Danir greiða að jafnaði um 1 – 1,5% hærri vexti fyrir það að vera með danska krónu í stað evru. Það liggur fyrir að við munum greiða a.m.k. 3,5% aukalega hærri vexti á meðan við höldum krónunni en ella þyrfti.
Ísland getur komist inn í ERM2 (eins og Danmörk og Færeyjar) um leið og landið samþykkir aðild að ESB. Trú á framtíðina væri stórkostlegasta kjarabót sem við gætum náð núna. Það er vitanlega eitt skilyrði sem þarf þá að uppfylla, það er að fyrir liggi samþykkt umsókn um aðild að ESB. Þá mun Seðlabanki ESB verða bakhjarl krónuna eins og þeirrar dönsku og tryggja að frávik á genginu verði innan tiltekinna marka.
53% af viðskiptum Íslands fara fram í Evrum, liðlega helmingur af gengisáhættu íslendinga hverfur við upptöku evru. Norska krónan er með 4% af viðskiptum okkar dollarinn 11% og Kanadadollar 1%. Innganga í ESB og upptaka evru er ekki skyndilausn, en hún er nauðsynleg framtíðarlausn ef við ætlum að losna við óábyrga efnahagsstjórn, þar sem mistök íslenskra stjórnmálamanna hafa endurtekið verið leiðrétt með því að sveifla krónunni. Sem hefur kallað yfir 0kkur verðbólgu, hærri vexti og hærra verðlag.
Aðilar vinnumarkaðarins hafa tækifæri til þess að taka á þessu máli núna, en það er kjarkleysis á hinum ýmsu stöðum á að taka á þessu máli. Þetta er kjarni málsins.
Íslenska krónan er við hlið evrunnar eins og korktappi við hlið skips af stærstu gerð. Eins og komið hefur fram spiluðu margir á örgjaldmiðilinn okkar og framkölluðu miklar sveiflur og högnuðust mikið á því, á meðan venjulegar fjölskyldur bjuggu við hækkandi verðbólgu og vexti vegna þessa ástands og skuldirnar fóru upp úr þakinu.
Sveiflur krónunnar hafa leitt til þess að sparnaður og aðgát í fjármálum er íslendingum ekki eðlislægt eins og komið hefur fram í könnunum. Fjármálalæsi íslendinga er ákaflega lágt, borið saman við nágrannaþjóðir okkar. Það mun reynast vonlaust að laga það á meðan við búum við örgjaldmiðil.
Danir greiða að jafnaði um 1 – 1,5% hærri vexti fyrir það að vera með danska krónu í stað evru. Það liggur fyrir að við munum greiða a.m.k. 3,5% aukalega hærri vexti á meðan við höldum krónunni en ella þyrfti.
Ísland getur komist inn í ERM2 (eins og Danmörk og Færeyjar) um leið og landið samþykkir aðild að ESB. Trú á framtíðina væri stórkostlegasta kjarabót sem við gætum náð núna. Það er vitanlega eitt skilyrði sem þarf þá að uppfylla, það er að fyrir liggi samþykkt umsókn um aðild að ESB. Þá mun Seðlabanki ESB verða bakhjarl krónuna eins og þeirrar dönsku og tryggja að frávik á genginu verði innan tiltekinna marka.
53% af viðskiptum Íslands fara fram í Evrum, liðlega helmingur af gengisáhættu íslendinga hverfur við upptöku evru. Norska krónan er með 4% af viðskiptum okkar dollarinn 11% og Kanadadollar 1%. Innganga í ESB og upptaka evru er ekki skyndilausn, en hún er nauðsynleg framtíðarlausn ef við ætlum að losna við óábyrga efnahagsstjórn, þar sem mistök íslenskra stjórnmálamanna hafa endurtekið verið leiðrétt með því að sveifla krónunni. Sem hefur kallað yfir 0kkur verðbólgu, hærri vexti og hærra verðlag.
Aðilar vinnumarkaðarins hafa tækifæri til þess að taka á þessu máli núna, en það er kjarkleysis á hinum ýmsu stöðum á að taka á þessu máli. Þetta er kjarni málsins.
Sósíalismi andskotans
Það er eins og stjórnmálamenn læri ekkert. Þeir böðlast áfram í eigin veröld blindaðir af kjördæmapoti og atkvæðaveiðum. Við erum allmörg sem höfum bent á að það er ekki til endalaus orka hér á landi, auk þess að verðgildi hennar mun líklega tvöfaldast á næsta áratug. Djúpboranir eru í dag ekki raunsær möguleiki, tæknin er ekki til. Fyrir liggur sú staðreynd að háhitasvæði má ekki nýta í botn, þá hverfur hitinn og svæðin verða orkulaus á 40 – 50 árum og þurfa þá líklega um 200 ár til þess að jafna sig.
Við höfum dæmi fyrir okkur hvernig óbeislaðir stjórnmálamenn eru búnir að leggja gott fyrirtæki í eigu almennings í rúst. Orkuveitan. Þingmenn vilja að Landsvirkjun skuldbinda sig til þess að afhenda orku til álvers við Húsavík. Það liggur fyrir að það er ekki raunsætt miðað við þekkingu á orkuvinnslu að byggja stærra álver en 250 þús. tonn. Hraðasta uppbygging þess getur verið 8 ár. Ef skynsamlega væri haldið á spilum þá á að láta kaupandann taka áhættuna af því hvort næg orka finnist.
En úr því ég er farinn að tala um stjórnsýslu og þingmenn í kjördæmapoti langar mig til þess að velta upp fleiri spurningum. Það vakti því athygli mína þegar það kom fram í fréttum að uppi hafi verið hugmyndir um að ríkið leggi 1000 miljónir í hafnargerð í Helguvík. Þegar höfnin í Straumsvík var byggð sá ISAL um og kostaði alla framkvæmdina, notaði síðan höfnina án hafnargjalda í 25 ár en afhenti þá Hafnarfjarðarhöfn, höfnina til fullrar eignar. Samkvæmt mínum upplýsingum er um svipað að ræða í Reyðarfirði. Er ekki eðlilegt að Norðurál leggi til fjármagn til að breyta höfninni?
Nú standa yfir deilur um SV línu og SV endi þeirrar línu, endar í sjö km. löngum jarðstrengjum. Þessir jarðstrengir koma til vegna staðsetningar verksmiðjunnar á nesi sem er að mestu lokað af, af flugbrautum Keflavíkurflugvallar og útilokað er að fara með svo stórar loftlínur við enda flugbrautanna. Svona jarðstrengir (220 KV) eru mjög dýrir og samkvæmt mínum upplýsingum kostar hver km yfir 300 miljónir.
Það á að leggja tvö sett (þrír einleiðara strengir í settinu), en áður en verksmiðjan verður fullbyggð, þarf að leggja þriðja settið. Kostnaður við þessa jarðstrengi gæti því numið hátt í 7000 milljónum króna. Áætlað er að Norðurál borgi aukakostnaðinn af þessum jarðstrengjum, umfram loftlínur. Rekstraröryggi jarðstrengja er minna og reksturskostnaður mun hærri ef borið er saman við loftlínur. Ljóst er að þessi aukakostnaður fellur til vegna staðsetningar verksmiðjunnar og því mikilvægt að hann verði greiddur af eigendum hennar en falli ekki á almenning.
Nú stendur til að ríkisfyrirtæki endurbyggi herspítala á vellinum, nánast frá grunni. Samkvæmt mínum upplýsingum er búið að rífa nánast allt innan úr húsinu. Ef leigutakanum mistekst að markaðssetja verkefnið, þá á ríkið fjórar ónotaðar skurðstofur á Suðurnesjum. Hverjir eiga að borga þennan kostnað, mun hann lenda á almenning? Hafa þingmenn enn einu sinni gleymt sér á vaktinni blindaðir af kjördæmapotinu?
Þegar ríkið leggur fé í uppbyggingu einkafyrirtækja hefur verið nefnt Sósíalismi andskotans, en núna virðast stjórnmálamenn þess flokks hélt uppi þeim mótmælum vera kominn í framsveit þessarar gerðar Sósíalisma.
Við höfum dæmi fyrir okkur hvernig óbeislaðir stjórnmálamenn eru búnir að leggja gott fyrirtæki í eigu almennings í rúst. Orkuveitan. Þingmenn vilja að Landsvirkjun skuldbinda sig til þess að afhenda orku til álvers við Húsavík. Það liggur fyrir að það er ekki raunsætt miðað við þekkingu á orkuvinnslu að byggja stærra álver en 250 þús. tonn. Hraðasta uppbygging þess getur verið 8 ár. Ef skynsamlega væri haldið á spilum þá á að láta kaupandann taka áhættuna af því hvort næg orka finnist.
En úr því ég er farinn að tala um stjórnsýslu og þingmenn í kjördæmapoti langar mig til þess að velta upp fleiri spurningum. Það vakti því athygli mína þegar það kom fram í fréttum að uppi hafi verið hugmyndir um að ríkið leggi 1000 miljónir í hafnargerð í Helguvík. Þegar höfnin í Straumsvík var byggð sá ISAL um og kostaði alla framkvæmdina, notaði síðan höfnina án hafnargjalda í 25 ár en afhenti þá Hafnarfjarðarhöfn, höfnina til fullrar eignar. Samkvæmt mínum upplýsingum er um svipað að ræða í Reyðarfirði. Er ekki eðlilegt að Norðurál leggi til fjármagn til að breyta höfninni?
Nú standa yfir deilur um SV línu og SV endi þeirrar línu, endar í sjö km. löngum jarðstrengjum. Þessir jarðstrengir koma til vegna staðsetningar verksmiðjunnar á nesi sem er að mestu lokað af, af flugbrautum Keflavíkurflugvallar og útilokað er að fara með svo stórar loftlínur við enda flugbrautanna. Svona jarðstrengir (220 KV) eru mjög dýrir og samkvæmt mínum upplýsingum kostar hver km yfir 300 miljónir.
Það á að leggja tvö sett (þrír einleiðara strengir í settinu), en áður en verksmiðjan verður fullbyggð, þarf að leggja þriðja settið. Kostnaður við þessa jarðstrengi gæti því numið hátt í 7000 milljónum króna. Áætlað er að Norðurál borgi aukakostnaðinn af þessum jarðstrengjum, umfram loftlínur. Rekstraröryggi jarðstrengja er minna og reksturskostnaður mun hærri ef borið er saman við loftlínur. Ljóst er að þessi aukakostnaður fellur til vegna staðsetningar verksmiðjunnar og því mikilvægt að hann verði greiddur af eigendum hennar en falli ekki á almenning.
Nú stendur til að ríkisfyrirtæki endurbyggi herspítala á vellinum, nánast frá grunni. Samkvæmt mínum upplýsingum er búið að rífa nánast allt innan úr húsinu. Ef leigutakanum mistekst að markaðssetja verkefnið, þá á ríkið fjórar ónotaðar skurðstofur á Suðurnesjum. Hverjir eiga að borga þennan kostnað, mun hann lenda á almenning? Hafa þingmenn enn einu sinni gleymt sér á vaktinni blindaðir af kjördæmapotinu?
Þegar ríkið leggur fé í uppbyggingu einkafyrirtækja hefur verið nefnt Sósíalismi andskotans, en núna virðast stjórnmálamenn þess flokks hélt uppi þeim mótmælum vera kominn í framsveit þessarar gerðar Sósíalisma.
sunnudagur, 28. nóvember 2010
Krónan mesti óvinur launamanna
Flestir útlendingar og margir Íslendingar tala um krónuna eins og hún sé eins alvörugjaldmiðill, þegar alvörugjaldmiðill er felldur hækka skuldir ekki, eins og gerist hér í Krónulandi. Sama á við um þegar Seðlabanki lækkar sína vexti þá lækka húsnæðisvextir í takt í löndum sem eru með alvörugjaldmiðil.
Flest íslensk heimili eru í greiðsluvanda vegna íslensku krónunnar. Ísland er dæmi um hagkerfi þar sem tekjur og skuldir eru í mismunandi gjaldmiðlum. Benda má dæmi um fyrirtæki sem gera upp og reka sig í evrum, þar til kemur að launum. Á þessum forsendum verður maður undrandi þegar hlustað er á hérlenda talsmenn krónunnar benda á Írland sem dæmi um að við eigum að halda krónunni. Það vefst fyrir íslenskum launamönnum að gera langtíma kjarasamninga, sakir þess að stjórnmálamenn hafa endurtekið gengisfellt kjarasamninga til þess að leiðrétta efnahagsleg mistök sín.
Ef Írar færu sömu leið og við erum í þá tækju þeir upp írska pundið fyrir launafólk, en halda skuldum og fjárfestingum eftir í evrum. Lettland valdi ekki þennan kost vegna þess að þeir vildu vernda almenning fyrir gjaldþrotum, eins og við erum að upplifa hér á landi vegna krónunnar. Fjárhagserfiðleikar heimilanna er stærsta vandamálið hér á landi á meðan fjárhagserfiðleikar bankanna eru stærsta vandamálið á Írlandi.
Skýringarnar á þessu er að finna í gengisfalli krónunnar en frá 1. apríl 2006 til 1. apríl 2010 hækkaði gengisvísitala krónunnar um 91 prósent sem þýðir að virði hverrar krónu fór nærri því að helmingast, sem segir okkur að hér er einungis um verðlækkun að ræða frá sjónarhóli útlendinga, samfara því hefur kaupmáttur Íslendinga lækkað. Við verðum að verja meiri tíma til þess að geta keypt daglegar nauðsynjar og matvælaverðið á Íslandi verður hátt til lengdar. Ef við göngum í ESB mun matarverð á Íslandi lækka svo um munar, í það minnsta í þeim vöruflokkum þar sem höftin og tollarnir eru mestir.
Algengt viðkvæði þeirra stjórnmálamanna sem ganga erinda kvótaeigenda og bænda er að verja krónuna með því að halda því fram að lönd innan ESB eigi við efnahagsvandamál að etja. Staðreyndin er sú að okkar stærstu vandamál eru vegna gjaldmiðilsins. Í þeim löndum sem þeir benda á er almenningur ekki að tapa eignum sínum vegna ónýts gjaldmiðils, ofurvaxta og verðtryggingar. Þar getur fólk selt eignir sínar og flutt þær, t.d. til annarra landa. Hér í krónuumhverfinu er hvorugt hægt, við erum í efnahagslegum þrælabúðum.
Ekkert land í Evrópu hefur orðið fyrir jafnmiklu kerfistjóni og Ísland, það er vegna hruns krónunnar. Ekkert Evruríki hefur orðið fyrir jafnmiklu tekjutapi og hér, það er vegna hruns krónunnar. Tekjustofnar ríkissjóðs hafi hrunið um tugi prósenta og er í raun stærsta vandamálið sem Alþingi þarf að glíma við. Ísland er rúið efnahagslegu trausti, það er vegna krónunnar og gjaldeyrishaftanna.
Ef þjóð býr við stöðugan gjaldmiðil verður rekstur fyrirtækja og hins opinbera reistur á traustum grunngildum í stöðugu umhverfi og leiðir jafns vaxtar og skapar störf. Þetta blasir við okkur ef við lítum t.d. til Danmerkur, og það er vegna þessa að þjóðir leita inn í ESB og til að tryggja fullveldi sitt. Það rekur engin fyrirtæki til langframa með bókhaldsblekkingum – Ebita blekkingum.
Vextir hér eru og verða alltaf a.m.k. 5% hærri vegna krónunnar. Vextir leiða til hærra verðlags. Óstöðugur gjaldmiðill leiðir til enn hærra verðlags. Það eru aðstæður og skilyrði sem ákvarða hvort fyrirtæki vaxa og dafna. 25% af launum íslendinga fara í aukakostnað vegna krónunnar. Til þess að hafa svipuð laun og annarsstaðar á norðurlöndunum þurfum við að skila 25% lengri vinnuviku. Ef fjölskylda sem kaupir sér eitt hús á Íslandi og önnur kaupir sér hús t.d. í Danmörku. Þá er staðan sú eftir 20 ár að þá hefur íslenska fjölskyldan greitt sem svarar andvirðis tveggja húsa, séu greiðslur bornar saman við endurgjald dönsku fjölskyldunnar.
Flest íslensk heimili eru í greiðsluvanda vegna íslensku krónunnar. Ísland er dæmi um hagkerfi þar sem tekjur og skuldir eru í mismunandi gjaldmiðlum. Benda má dæmi um fyrirtæki sem gera upp og reka sig í evrum, þar til kemur að launum. Á þessum forsendum verður maður undrandi þegar hlustað er á hérlenda talsmenn krónunnar benda á Írland sem dæmi um að við eigum að halda krónunni. Það vefst fyrir íslenskum launamönnum að gera langtíma kjarasamninga, sakir þess að stjórnmálamenn hafa endurtekið gengisfellt kjarasamninga til þess að leiðrétta efnahagsleg mistök sín.
Ef Írar færu sömu leið og við erum í þá tækju þeir upp írska pundið fyrir launafólk, en halda skuldum og fjárfestingum eftir í evrum. Lettland valdi ekki þennan kost vegna þess að þeir vildu vernda almenning fyrir gjaldþrotum, eins og við erum að upplifa hér á landi vegna krónunnar. Fjárhagserfiðleikar heimilanna er stærsta vandamálið hér á landi á meðan fjárhagserfiðleikar bankanna eru stærsta vandamálið á Írlandi.
Skýringarnar á þessu er að finna í gengisfalli krónunnar en frá 1. apríl 2006 til 1. apríl 2010 hækkaði gengisvísitala krónunnar um 91 prósent sem þýðir að virði hverrar krónu fór nærri því að helmingast, sem segir okkur að hér er einungis um verðlækkun að ræða frá sjónarhóli útlendinga, samfara því hefur kaupmáttur Íslendinga lækkað. Við verðum að verja meiri tíma til þess að geta keypt daglegar nauðsynjar og matvælaverðið á Íslandi verður hátt til lengdar. Ef við göngum í ESB mun matarverð á Íslandi lækka svo um munar, í það minnsta í þeim vöruflokkum þar sem höftin og tollarnir eru mestir.
Algengt viðkvæði þeirra stjórnmálamanna sem ganga erinda kvótaeigenda og bænda er að verja krónuna með því að halda því fram að lönd innan ESB eigi við efnahagsvandamál að etja. Staðreyndin er sú að okkar stærstu vandamál eru vegna gjaldmiðilsins. Í þeim löndum sem þeir benda á er almenningur ekki að tapa eignum sínum vegna ónýts gjaldmiðils, ofurvaxta og verðtryggingar. Þar getur fólk selt eignir sínar og flutt þær, t.d. til annarra landa. Hér í krónuumhverfinu er hvorugt hægt, við erum í efnahagslegum þrælabúðum.
Ekkert land í Evrópu hefur orðið fyrir jafnmiklu kerfistjóni og Ísland, það er vegna hruns krónunnar. Ekkert Evruríki hefur orðið fyrir jafnmiklu tekjutapi og hér, það er vegna hruns krónunnar. Tekjustofnar ríkissjóðs hafi hrunið um tugi prósenta og er í raun stærsta vandamálið sem Alþingi þarf að glíma við. Ísland er rúið efnahagslegu trausti, það er vegna krónunnar og gjaldeyrishaftanna.
Ef þjóð býr við stöðugan gjaldmiðil verður rekstur fyrirtækja og hins opinbera reistur á traustum grunngildum í stöðugu umhverfi og leiðir jafns vaxtar og skapar störf. Þetta blasir við okkur ef við lítum t.d. til Danmerkur, og það er vegna þessa að þjóðir leita inn í ESB og til að tryggja fullveldi sitt. Það rekur engin fyrirtæki til langframa með bókhaldsblekkingum – Ebita blekkingum.
Vextir hér eru og verða alltaf a.m.k. 5% hærri vegna krónunnar. Vextir leiða til hærra verðlags. Óstöðugur gjaldmiðill leiðir til enn hærra verðlags. Það eru aðstæður og skilyrði sem ákvarða hvort fyrirtæki vaxa og dafna. 25% af launum íslendinga fara í aukakostnað vegna krónunnar. Til þess að hafa svipuð laun og annarsstaðar á norðurlöndunum þurfum við að skila 25% lengri vinnuviku. Ef fjölskylda sem kaupir sér eitt hús á Íslandi og önnur kaupir sér hús t.d. í Danmörku. Þá er staðan sú eftir 20 ár að þá hefur íslenska fjölskyldan greitt sem svarar andvirðis tveggja húsa, séu greiðslur bornar saman við endurgjald dönsku fjölskyldunnar.
Gerast áskrifandi að:
Færslur (Atom)