Krónan er ein helsta ástæða þeirra erfiðleika sem við eigum við að etja. Til þess að geta rekið örgjaldmiðil þurfum við að eiga gríðarlega öflugan gjaldeyrisvarasjóð og það er dýrt og veldur því að hér þurfa vextir að vera um 3.5% hærri en ella. Þar til viðbótar hafa stjórnmálamenn reglulega leyst rekstrarvanda fyrirtækja með gengisfellingum.
Launamenn stoppa því við þegar menn fara að lýsa kostum krónunnar á þann veg að hún tryggi óvenju lágan launakostnað sem hlutfall af tekjum hjá útflutningsfyrirtækjum. Enn meiri vangaveltur koma fram þegar hagfræðingar fara að lýsa þekkingu sinni á íslensku atvinnulífi með því að segja að nægilegt sé að skipta um nafn á krónunni og aðrir segja að það þurfi einungis að bæta efnahagsstjórnina.
Þetta er tært bull sem byggir á því að reyna að byggja upp trúverðugleika með blekkingum. Við höfum áður reynt að stofna ,,nýkrónu‘‘ með því að skera tvö núll aftan af án þess að breyta neinu í því atferli stjórnmálamanna sem er hin undirliggjandi orsök þeirra sveiflna (yfir tíma eru þessar sveiflur ávallt niður á við og endurspeglast vel í því hvernig krónan hagar sér þegar maður hendir henni í Peningagjánna – hún sveiflast niður á botn!). Því varð ,,nýkrónan‘‘ frá 1981 ekki grundvöllur að neinum trúverðugleika, nema síður sé.
Þessi hugsunarháttur hefur ráðið íslenskum stjórnmálum frá lýðveldisstofnun og komið fram í 25% verðbólgu á ári síðustu 60 ár. 25% verðbólga er færsla fjórðungs tekna frá launþegum og sparifjáreigendum til atvinnurekenda. Launþegar hafa eytt 3 mánuðum á ári í 60 ár í að niðurgreiða íslenskt atvinnulíf. Þriðjung starfsævi okkar eyðum við í að greiða herkostnað stjórnmálamanna, sem finnst það eðlilegt að tryggja lágan launakostnað með verðbólgu. Þetta ástand mun vaxa enn frekar með vaxandi tenging íslensks atvinnulífs við erlenda markaði.
Íslenskum launamönnum hafði tekist frá 2000 að ná um 13% kaupmáttaraukningu fram að Hruni, en töpuðu henni allri við Hrunið,auk þess að fjöldi heimila tapaði öllum sínum eignum.
Danir féllu ekkert í kaupmætti um við efnahagshrunið og hafa bætt við sig 1% eftir 2008 og tæp 6% það sem af er þessari öld. Auk þess að halda þeir sínum eignum.
Svíar hafa gert betur, þeir hafa bætt við sig 2.3% eftir efnahagshrunið og 7,3% það sem af er þessari öld, og líka halda sínum eignum.
Finnland hefur bætt við sig 4,5% í kaupmætti frá efnahagshruninu og bætt við sig 10,8% það sem af er þessari öld.
Noregur er með mestu kaupmáttaraukninguna af Norðurlöndunum eða 10,8% það sem af er þessari öld, þar af 4,5% frá árinu 2007.
Meðaltal kaupmáttaraukningar í Evrópu það sem af er þessari öld er 12,7%, þar af 2,7% eftir efnahagshrunið. Heimild: Alþjóðavinnumálastofnunin (ILO) árið 2010.
Vextir hér á landi eru töluvert hærri en annarsstaðar og vaxtamunur verður alltaf a.m.k. 5% hærri á Íslandi en innan Evrusvæðisins, það er vegna krónunnar. Ef fjölskylda sem kaupir sér eitt hús á Íslandi og önnur kaupir sér hús t.d. í Danmörku. Þá er staðan sú eftir 20 ár að þá hefur íslenska fjölskyldan greitt sem svarar andvirðis rúmlega tveggja húsa, séu greiðslur bornar saman við endurgjald dönsku fjölskyldunnar.
Íslenskt atvinnulíf getur ekki endurfjármagnað sig, það er vegna krónunnar. Lönd sem eru með Evru eru ekki í sömu vandræðum. Hvergi á norðurlöndunum eða í vestan-verðri Evrópu hefur kaupmáttur fallið eins mikið og hér, það er vegna hruns krónunnar.
Við þurfum 20 þús. ný störf á næstu 2 árum og þau verða einvörðungu til í fyrirtækjum í tækniiðnaði og þar þarf að koma til erlend fjárfesting og greiður aðgangur íslenskra fyrirtækja að erlendum birgjum og eðlilegum viðskiptum um heim allan. Það verður ekki gert með krónunni. Ekkert erlent fyrirtæki tekur við krónu sem greiðslu og í dag eru íslensk fyrirtæki krafinn af erlendum birgjum um staðgreiðslu í erlendum myntum.
mánudagur, 14. mars 2011
laugardagur, 12. mars 2011
Sjálfbær orkustefna
Ég er þessa dagana staddur í Osló á þingi norska rafiðnaðarsambandsins. Hér áberandi umræða um orkusparnað og betri nýtingu endurnýjanlegrar orku. Í þessari umræðu eru loftslagsbreytingar áberandi og hvað sé hægt að gera til þess að minnka óheppilega losun í lofthjúp jarðarinnar.
Lönd velmegunar eru að nýta of mikið af því sem jörðin getur gefið, umgengni okkar kynslóða hefur haft mikil áhrif á lofthjúp jarðar og er að valda margskonar breytingum á umhverfinu eins og t.d. veðurfarinu. Það stefnir í að auðlindir munu sumar hverjar tæmast innan ekki margra ára og verð á orku mun tvöfaldast á næstu árum. Það mun hafa mikil áhrif á kaupmátt og ráðstöfunartekjur okkar og um leið verða til þess að við verðum að breyta mörgu í lífsháttum okkar.
Núverandi kynslóðir verða að taka höndum saman og vinna á mun ákveðnari hátt á móti frekari hlýnun jarðar og halda henni innan við +2 gráður. Þetta kallar á að minnka verður losun kolefna í andrúmsloftið um 30% fyrir árið 2020. Þau lönd sem búa yfir endurnýjanlegum orkugjöfum verða að nýta þá og vera virkir þátttakendur svo það sé hægt að ná þessum markmiðum.
Hlýnun jarðar mun ekki einungis leiða til þess að yfirborð hafsins hækki, endurspeglun í hinum miklu ísbreiðum mun hverfa og í stað þess koma jafnstór svæði sem draga til sín sólahitann. Milljarðar tonna af frosnu metan mun losna út í andrúmsloftið það mun valda enn meiri hlýnun jarðar og það kallar á enn fleiri skógarelda, þessa hringrás verður að stöðva.
Nýta verður alla möguleika á vatnsaflsvirkjunum, fjölga vindorkuverum, auka nýtingu sólarkorku og orkuframleiðslu í straumum hafsins. Þetta kallar á endurskoðun fyrri ákvarðana hvað varðar vatnsorkuna og dreifikerfin. Ekki verður komist hjá því að leggja nýjar háspennulínur og fram eru komnar kröfur um fleiri virkjanir. Fyrir liggur að á næstu 3 árum á að minnka orkunotkun í Evrópu á óendurnýjanlegum orkugjöfum um 20%. Til að ná þessu markmiði verður að auka notkun rafbíla, styrkja almenna flutningakerfið, auk margra annarra þátta sem leiða til minni orkunotkunar.
Gríðarleg verðmæti eru fólgin í endurnýjanlegum orkugjöfum og núverandi kynslóð hefur ekki heimild til þess að taka þann arð frá komandi kynslóðum og selja hann í dag á hrakvirði til einkaaðila. Markmið með sjálfbærri þróun er að hver kynslóð skili orkulindum náttúrunnar jafnsterkum til næstu kynslóðar.
Vatn er verðmætasta auðlindin og hér eru uppi kröfur um að settar verði mun hertari reglur um uppistöðulón sem geyma ferskt vatn og stækka þau. Sala á orku til annarra þjóða auk vaxandi orkuþarfar innanlands hefur leitt til þess að á mestu orkunýtingartímabilum vetrarins er verið að nýta of mikið af uppistöðulónunum á þeim tíma, sem veldur því að þau standa nú orðið stundum í hættulega lágri stöðu þegar líður á sumarið, eftir þurrkatímabil. Veðráttan hefur verið að breytast og við þessu verður að bregðast. Þetta hefur einnig mikil áhrif á náttúruna og aðrar vatnsmiðlanir á leið affallsvatns orkuveranna til sjávar.
Einkavæðing orkufyrirtækja og dreifikerfa hefur leitt til þess að rekstraröryggi hefur minnkað mikið. Þetta er afleiðing arðsemiskrafna fjárfesta sem hafa leitt til þess að dregið hefur úr endurnýjun og uppbyggingu dreifikerfa. Viðhaldsflokkum hefur verið fækkað og nú eru orkunotendur í dreifðum byggðum Noregs í vaxandi mæli að upplifa það að dreifikerfin falli út, og oft á tíðum í langan tíma.
Sjálfbært samfélag kallar á fleiri störf, orkusparnaður kallar á styttingu á framleiðslutíma sem mun aukinni framleiðni og styttingu vinnutímans.
Lönd velmegunar eru að nýta of mikið af því sem jörðin getur gefið, umgengni okkar kynslóða hefur haft mikil áhrif á lofthjúp jarðar og er að valda margskonar breytingum á umhverfinu eins og t.d. veðurfarinu. Það stefnir í að auðlindir munu sumar hverjar tæmast innan ekki margra ára og verð á orku mun tvöfaldast á næstu árum. Það mun hafa mikil áhrif á kaupmátt og ráðstöfunartekjur okkar og um leið verða til þess að við verðum að breyta mörgu í lífsháttum okkar.
Núverandi kynslóðir verða að taka höndum saman og vinna á mun ákveðnari hátt á móti frekari hlýnun jarðar og halda henni innan við +2 gráður. Þetta kallar á að minnka verður losun kolefna í andrúmsloftið um 30% fyrir árið 2020. Þau lönd sem búa yfir endurnýjanlegum orkugjöfum verða að nýta þá og vera virkir þátttakendur svo það sé hægt að ná þessum markmiðum.
Hlýnun jarðar mun ekki einungis leiða til þess að yfirborð hafsins hækki, endurspeglun í hinum miklu ísbreiðum mun hverfa og í stað þess koma jafnstór svæði sem draga til sín sólahitann. Milljarðar tonna af frosnu metan mun losna út í andrúmsloftið það mun valda enn meiri hlýnun jarðar og það kallar á enn fleiri skógarelda, þessa hringrás verður að stöðva.
Nýta verður alla möguleika á vatnsaflsvirkjunum, fjölga vindorkuverum, auka nýtingu sólarkorku og orkuframleiðslu í straumum hafsins. Þetta kallar á endurskoðun fyrri ákvarðana hvað varðar vatnsorkuna og dreifikerfin. Ekki verður komist hjá því að leggja nýjar háspennulínur og fram eru komnar kröfur um fleiri virkjanir. Fyrir liggur að á næstu 3 árum á að minnka orkunotkun í Evrópu á óendurnýjanlegum orkugjöfum um 20%. Til að ná þessu markmiði verður að auka notkun rafbíla, styrkja almenna flutningakerfið, auk margra annarra þátta sem leiða til minni orkunotkunar.
Gríðarleg verðmæti eru fólgin í endurnýjanlegum orkugjöfum og núverandi kynslóð hefur ekki heimild til þess að taka þann arð frá komandi kynslóðum og selja hann í dag á hrakvirði til einkaaðila. Markmið með sjálfbærri þróun er að hver kynslóð skili orkulindum náttúrunnar jafnsterkum til næstu kynslóðar.
Vatn er verðmætasta auðlindin og hér eru uppi kröfur um að settar verði mun hertari reglur um uppistöðulón sem geyma ferskt vatn og stækka þau. Sala á orku til annarra þjóða auk vaxandi orkuþarfar innanlands hefur leitt til þess að á mestu orkunýtingartímabilum vetrarins er verið að nýta of mikið af uppistöðulónunum á þeim tíma, sem veldur því að þau standa nú orðið stundum í hættulega lágri stöðu þegar líður á sumarið, eftir þurrkatímabil. Veðráttan hefur verið að breytast og við þessu verður að bregðast. Þetta hefur einnig mikil áhrif á náttúruna og aðrar vatnsmiðlanir á leið affallsvatns orkuveranna til sjávar.
Einkavæðing orkufyrirtækja og dreifikerfa hefur leitt til þess að rekstraröryggi hefur minnkað mikið. Þetta er afleiðing arðsemiskrafna fjárfesta sem hafa leitt til þess að dregið hefur úr endurnýjun og uppbyggingu dreifikerfa. Viðhaldsflokkum hefur verið fækkað og nú eru orkunotendur í dreifðum byggðum Noregs í vaxandi mæli að upplifa það að dreifikerfin falli út, og oft á tíðum í langan tíma.
Sjálfbært samfélag kallar á fleiri störf, orkusparnaður kallar á styttingu á framleiðslutíma sem mun aukinni framleiðni og styttingu vinnutímans.
föstudagur, 11. mars 2011
Kjarasamningar á hnífsegginni
Það sem varð til þess að verkalýðsforystan kaus að fara öll upp í sama Strætó og láta virkilega reyna á hvort hægt væri að ná þríhliða langtímasamning, eru sannfæring að það sé eina leiðin eigi að takist að rjúfa kyrrstöðuna, það geti leitt til kaupmáttaraukningar reistri á aukinni atvinnu og a.m.k. 15% styrkingar krónunnar. Þetta skiptir öllu um hvort það takist að lagfæra kaupmátt og skuldastöðu heimilanna.
Við erum öll mikið brennd og samningamönnum er ljóst að það verða ekki slegnar neinar keilur í þessum málum, staða íslensks þjóðfélags er þannig. Útspil bankanna undanfarna daga er blaut tuska framan í þá sem hafa unnið að gerð kjarasamninga undanfarnar vikur, en styrkir þá stöðu að það verður ekki gengið lengra á braut niðurskurðar og kyrrstöðu í kjaramálum.
Viðræður um launaliði kjarasamninga eru í sjálfheldu, ef gera á kjarasamninga til 3ja ára verður að liggja fyrir vissa um ákveðin atriði. Launakröfur tengjast þeim, sama á við um þær tryggingar sem setja verði inn í samninga.
Atvinnulífið er í efnahagslegu stofufangelsi vegna krónunnar og gjaldeyrishaftanna. Hvernig á að taka á þeim málum og hver verður efnahags- og gjaldmiðilsstefna næstu árin?
Á meðan Icesave-deilan er óleyst er fullkominn mikil óvissa um hvernig mál muni þróast. Nýjustu tölur sýna alvarlegar afleiðingar þess hvernig haldið hefur verið á þessum málum. Útflutningur hefur minnkað um 2% og ekkert bendir til annars en að hann muni dragast enn meir saman.
Tæknifyrirtækin eru að flytja úr landi og með þeim starfsfólk með verðmæta þekkingu og möguleikar til viðsnúnings, fjölgunar starfa og aukningu í útflutning minnka með hverjum deginum. Eins og margoft hefur komið fram í fréttum og viðtölum þá segja forsvarsmenn fyrirtækja sem eiga í alþjóðlegum viðskiptum að ef Icesave-samningurinn verði felldur verði um leið slökkt á öllum væntingum í um viðreisn í atvinnulífinu í 2 -3 ár. Drátturinn á afgreiðslu hans sé þegar búinn að valda atvinnulífinu gríðarlegu tjóni. Kjarasamningamenn fyrir almenna vinnumarkaðinn eru sammála um að verði Icesave-samningurinn felldur verði sjálfhætt við gerð langtímasamnings.
Stefnuleysi stjórnvalda í orkumálum hefur valdið miklum skaða, sú viðspyrna sem þau boðuðu með átaki í atvinnumálum gengur ekki upp á meðan ekki eru teknar ákvarðanir í virkjananálum. Það er ekki nóg að boða stækkun, álvera, kísilverksmiðjur, gagnaver auk margra annarra verkefna ef ekki er hægt að koma saman heildstæðri áætlun um hvað eigi að virkja.
Það þarf ekki mikla þekkingu til þess að sjá að staðan í gufuaflsvirkjunum á Reykjanesi hafa sett málin í þá stöðu að ekki verður farin þessi leið sem ríkisstjórnin hefur boðað nema að virka neðri hluta Þjórsár sem næsta verkefni, á meðan beðið er eftir niðurstöðum í rannsóknum og öðrum atriðum hvað varðar næstu gufuaflsvirkjanir.
Nú hafa svör stjórnvalda snúist yfir í að það sé frekja af aðilum atvinnulífs að ætlast til að þau standi við þær yfirlýsingar sem ríkisstjórn gaf ítrekað út við gerð Stöðugleikasáttmála. Dæmigerð viðbrögð íslenskra stjórnmálamanna.
Það er skýr krafa iðnaðarmannahópanna að samið verði þannig að launahækkanir skili sér til allra eigi þeir að vera áfram í sama strætó og hinir. Allar samþykktir félagsfunda í iðnaðarmannaumhverfinu eru á þá leið. Millitekjuhóparnir hafi fengið lítið í síðustu kjarasamningum auk þess að þeir hafi orðið fyrir mesta kaupmáttarhruninu auk þess að skattahækkanir lendi á þeim.
En um leið hefur komið fram að ekki verði tekið á kaupmætti þeirra sem eru lægstu laununum öðru vísi en með krónutöluhækkunum, samfara því að taka á tekjutengingum í bóta-og skattakerfinu þar verða stjórnvöld að verða þátttakandi. Um þetta er tekist í bakherbergjum samninganna, ekki bara milli stéttarfélaganna, heldur er þetta brotpunktur í viðræðunum við samtök fyrirtækjanna.
Allt þetta segir til um að staða kjarasamninga í dag er á hnífsegginni, einn hnerri ráðherra getur ráðið til um hvorum megin þeir falla.
Við erum öll mikið brennd og samningamönnum er ljóst að það verða ekki slegnar neinar keilur í þessum málum, staða íslensks þjóðfélags er þannig. Útspil bankanna undanfarna daga er blaut tuska framan í þá sem hafa unnið að gerð kjarasamninga undanfarnar vikur, en styrkir þá stöðu að það verður ekki gengið lengra á braut niðurskurðar og kyrrstöðu í kjaramálum.
Viðræður um launaliði kjarasamninga eru í sjálfheldu, ef gera á kjarasamninga til 3ja ára verður að liggja fyrir vissa um ákveðin atriði. Launakröfur tengjast þeim, sama á við um þær tryggingar sem setja verði inn í samninga.
Atvinnulífið er í efnahagslegu stofufangelsi vegna krónunnar og gjaldeyrishaftanna. Hvernig á að taka á þeim málum og hver verður efnahags- og gjaldmiðilsstefna næstu árin?
Á meðan Icesave-deilan er óleyst er fullkominn mikil óvissa um hvernig mál muni þróast. Nýjustu tölur sýna alvarlegar afleiðingar þess hvernig haldið hefur verið á þessum málum. Útflutningur hefur minnkað um 2% og ekkert bendir til annars en að hann muni dragast enn meir saman.
Tæknifyrirtækin eru að flytja úr landi og með þeim starfsfólk með verðmæta þekkingu og möguleikar til viðsnúnings, fjölgunar starfa og aukningu í útflutning minnka með hverjum deginum. Eins og margoft hefur komið fram í fréttum og viðtölum þá segja forsvarsmenn fyrirtækja sem eiga í alþjóðlegum viðskiptum að ef Icesave-samningurinn verði felldur verði um leið slökkt á öllum væntingum í um viðreisn í atvinnulífinu í 2 -3 ár. Drátturinn á afgreiðslu hans sé þegar búinn að valda atvinnulífinu gríðarlegu tjóni. Kjarasamningamenn fyrir almenna vinnumarkaðinn eru sammála um að verði Icesave-samningurinn felldur verði sjálfhætt við gerð langtímasamnings.
Stefnuleysi stjórnvalda í orkumálum hefur valdið miklum skaða, sú viðspyrna sem þau boðuðu með átaki í atvinnumálum gengur ekki upp á meðan ekki eru teknar ákvarðanir í virkjananálum. Það er ekki nóg að boða stækkun, álvera, kísilverksmiðjur, gagnaver auk margra annarra verkefna ef ekki er hægt að koma saman heildstæðri áætlun um hvað eigi að virkja.
Það þarf ekki mikla þekkingu til þess að sjá að staðan í gufuaflsvirkjunum á Reykjanesi hafa sett málin í þá stöðu að ekki verður farin þessi leið sem ríkisstjórnin hefur boðað nema að virka neðri hluta Þjórsár sem næsta verkefni, á meðan beðið er eftir niðurstöðum í rannsóknum og öðrum atriðum hvað varðar næstu gufuaflsvirkjanir.
Nú hafa svör stjórnvalda snúist yfir í að það sé frekja af aðilum atvinnulífs að ætlast til að þau standi við þær yfirlýsingar sem ríkisstjórn gaf ítrekað út við gerð Stöðugleikasáttmála. Dæmigerð viðbrögð íslenskra stjórnmálamanna.
Það er skýr krafa iðnaðarmannahópanna að samið verði þannig að launahækkanir skili sér til allra eigi þeir að vera áfram í sama strætó og hinir. Allar samþykktir félagsfunda í iðnaðarmannaumhverfinu eru á þá leið. Millitekjuhóparnir hafi fengið lítið í síðustu kjarasamningum auk þess að þeir hafi orðið fyrir mesta kaupmáttarhruninu auk þess að skattahækkanir lendi á þeim.
En um leið hefur komið fram að ekki verði tekið á kaupmætti þeirra sem eru lægstu laununum öðru vísi en með krónutöluhækkunum, samfara því að taka á tekjutengingum í bóta-og skattakerfinu þar verða stjórnvöld að verða þátttakandi. Um þetta er tekist í bakherbergjum samninganna, ekki bara milli stéttarfélaganna, heldur er þetta brotpunktur í viðræðunum við samtök fyrirtækjanna.
Allt þetta segir til um að staða kjarasamninga í dag er á hnífsegginni, einn hnerri ráðherra getur ráðið til um hvorum megin þeir falla.
miðvikudagur, 9. mars 2011
Kennitöluflakk
Ég hef fengið nokkrar spurningar um grein mína um þann þátt kjarasamninga þar sem aðilar vinnumarkaðs vilja sporna gegn kennitöluflakki. Málið snýst um að aðili útvegar sér nýja kennitölu, flytur eignir eða verðmæti eldri kennitölu yfir á glænýja og kemur sér með því undan ábyrgð á rekstri.
Séu skoðaðar skýrslur skattsvikanefndar kemur í ljós að gjaldþotaslóð einstakra athafnamanna hefur færst í aukana á undanförnum árum. Það er fyrst með skýrslu skattsvikanefndar frá árinu 2003 sem fjallað er um þetta mál og er það rakið til gífurlegrar fjölgunar einkahlutafélaga frá því að lög um einkahlutafélög tóku gildi í upphafi ársins 1995.
Tjón ríkissjóðs, birgja og launamanna af rekstri sem stofnað hefur verið til gagngert til að komast undan sköttum og skyldum í skjóli takmarkaðrar ábyrgðar er gríðarlegt. Hér er um að ræða vanskil á vörslusköttum, vangreiðslu opinberra gjalda, ábyrgð á launum vegna gjaldþrota, vanskil á launatengdum gjöldum. T.d. gjöldum vegna iðgjalda til lífeyrissjóða , áunnum réttindum launamanna eins og veikindadaga og orlofs og réttinda í sjóðum og tryggingum.
Margir hafa bent á að bankar og starfsmenn banka séu umsvifamiklir á þessu sviði. Bankarnir flytja eignir, lager og verkefni yfir á nýjar kennitölur ásamt skuldum viðkomandi fyrirtækis við viðkomandi banka og ver þannig sína stöðu, en bankarnir láta síðan eldri kennitöluna fara í gjaldþrot með öðrum skuldum, sköttum og launakostnaði.
Þrátt fyrir fjölda dóma á umliðnum áratug vegna vanskila á vörslusköttum samfara bókhaldsbrotum, hefur ekki dregið úr kennitöluflakki og þekktir eru nokkrir með slóð gjaldþrota, þar sem launamenn, hið opinbera og viðskiptavinir hafa setið uppi með mikinn skaða.
Mörg nágrannalönd hafa tekið markvisst á þessu, en einhverra hluta vegna þá sitjum við í þessari súpu og það er sameiginlegur áhugi launamanna, samtaka fyrirtækja og ríkisskattstjóra að taka á þessu vandamáli.
Séu skoðaðar skýrslur skattsvikanefndar kemur í ljós að gjaldþotaslóð einstakra athafnamanna hefur færst í aukana á undanförnum árum. Það er fyrst með skýrslu skattsvikanefndar frá árinu 2003 sem fjallað er um þetta mál og er það rakið til gífurlegrar fjölgunar einkahlutafélaga frá því að lög um einkahlutafélög tóku gildi í upphafi ársins 1995.
Tjón ríkissjóðs, birgja og launamanna af rekstri sem stofnað hefur verið til gagngert til að komast undan sköttum og skyldum í skjóli takmarkaðrar ábyrgðar er gríðarlegt. Hér er um að ræða vanskil á vörslusköttum, vangreiðslu opinberra gjalda, ábyrgð á launum vegna gjaldþrota, vanskil á launatengdum gjöldum. T.d. gjöldum vegna iðgjalda til lífeyrissjóða , áunnum réttindum launamanna eins og veikindadaga og orlofs og réttinda í sjóðum og tryggingum.
Margir hafa bent á að bankar og starfsmenn banka séu umsvifamiklir á þessu sviði. Bankarnir flytja eignir, lager og verkefni yfir á nýjar kennitölur ásamt skuldum viðkomandi fyrirtækis við viðkomandi banka og ver þannig sína stöðu, en bankarnir láta síðan eldri kennitöluna fara í gjaldþrot með öðrum skuldum, sköttum og launakostnaði.
Þrátt fyrir fjölda dóma á umliðnum áratug vegna vanskila á vörslusköttum samfara bókhaldsbrotum, hefur ekki dregið úr kennitöluflakki og þekktir eru nokkrir með slóð gjaldþrota, þar sem launamenn, hið opinbera og viðskiptavinir hafa setið uppi með mikinn skaða.
Mörg nágrannalönd hafa tekið markvisst á þessu, en einhverra hluta vegna þá sitjum við í þessari súpu og það er sameiginlegur áhugi launamanna, samtaka fyrirtækja og ríkisskattstjóra að taka á þessu vandamáli.
þriðjudagur, 8. mars 2011
Rafkonur með hærri laun en rafkarlar
Vegna umfjöllunar um launamun kynjanna :
Hjálagt eru svör frá RSÍ við könnun Háskólanna í Rvík og á Bifröst
Hefur stéttarfélagið einhverja stefnu hvað varðar launajafnrétti kynjanna?
Svar : Það eru engar skilgreiningar milli karla og kvenna í kjarasamningum Rafiðnaðarsambandsins
Hvernig framfylgir stéttarfélagið þeirri stefnu? (Með eftirliti og/eða refsiaðgerðum, eða öðrum leiðum?)
Svar : Það hefur 2x gerst að rafkonur hafa kært að rafkarlar voru með hærri laun en konur, í báðum tilfellum kom í ljós að það var sakir þess að rafkarlarnir höfðu sótt aukalega fagtengd námskeið umfram konurnar, en kvartanir kvennanna urðu til þess að karlarnir voru lækkaðir í launum.
Ef engin stefna varðandi launajafnrétti, af hverju ekki?
Svar : Vegna þess að þá væri verið að mismuna kynjum
Stendur til að setja fram þess háttar stefnu?
Svar : Það er fullkominn samstaða um að gera það ekki
Í árlegri launakönnun sem Capacent gerði meðal rafiðnaðarmanna í september 2010 komu fram m.a. eftirfarandi upplýsingar. Þessi könnun hefur verið gerð árlega í 5 ár. Úrtakið var 1.172 eða um 20% félagsmanna RSÍ, 51% svaraði.
Meðalyfirvinnutími rafiðnaðarmanna með sveinspróf eða meira í septembermánuði
Rafkonur 9 klst.
Rafkarlar 21 klst.
Meðalheildarlaun í septembermánuði
Rafkonur kr. 478.061
Rafkarlar kr. 461.667
Sé reiknað út frá sama vinnutíma, það er 9 yfirvinnutíma í septembermánuði, þá eru rafkonur með 10.2% hærri heildarlaun en rafkarlar
Meðalregluleg laun
Rafkonur kr. 426.164
Rafkarlar kr. 371.909
Rafkonur eru með 14,6% hærri regluleg laun en rafkarlar .
Með reglulegum launum er átt við það sem greitt er fast fyrir 40 klst. vinnutíma á viku að öllu meðtöld
Þessar tölur hafa verið svipaðar niðurstöðum í fyrri könnunum. Þegar kannanirnar hafa verið birtar, hafa örfáir karlar, áberandi ungir rafkarlar, krafist þess að settar væru reglur til þess að jafna bil karla við konur, en því hefur algjörlega verið hafnað af hálfu stjórnar sambandsins.
Það er erfitt að skilja hvers vegna konur sækja ekki meira í rafstörf en ruan ber vitni. Rafstörf snúast oft um tæki sem konar hafa jafnvel meiri þekkingu en karlar.
Reykjavík 26. jan. 2011
Virðingarfyllst
Fh. Rafiðnaðarsambands Íslands Guðmundur Gunnarsson form.
Hjálagt eru svör frá RSÍ við könnun Háskólanna í Rvík og á Bifröst
Hefur stéttarfélagið einhverja stefnu hvað varðar launajafnrétti kynjanna?
Svar : Það eru engar skilgreiningar milli karla og kvenna í kjarasamningum Rafiðnaðarsambandsins
Hvernig framfylgir stéttarfélagið þeirri stefnu? (Með eftirliti og/eða refsiaðgerðum, eða öðrum leiðum?)
Svar : Það hefur 2x gerst að rafkonur hafa kært að rafkarlar voru með hærri laun en konur, í báðum tilfellum kom í ljós að það var sakir þess að rafkarlarnir höfðu sótt aukalega fagtengd námskeið umfram konurnar, en kvartanir kvennanna urðu til þess að karlarnir voru lækkaðir í launum.
Ef engin stefna varðandi launajafnrétti, af hverju ekki?
Svar : Vegna þess að þá væri verið að mismuna kynjum
Stendur til að setja fram þess háttar stefnu?
Svar : Það er fullkominn samstaða um að gera það ekki
Í árlegri launakönnun sem Capacent gerði meðal rafiðnaðarmanna í september 2010 komu fram m.a. eftirfarandi upplýsingar. Þessi könnun hefur verið gerð árlega í 5 ár. Úrtakið var 1.172 eða um 20% félagsmanna RSÍ, 51% svaraði.
Meðalyfirvinnutími rafiðnaðarmanna með sveinspróf eða meira í septembermánuði
Rafkonur 9 klst.
Rafkarlar 21 klst.
Meðalheildarlaun í septembermánuði
Rafkonur kr. 478.061
Rafkarlar kr. 461.667
Sé reiknað út frá sama vinnutíma, það er 9 yfirvinnutíma í septembermánuði, þá eru rafkonur með 10.2% hærri heildarlaun en rafkarlar
Meðalregluleg laun
Rafkonur kr. 426.164
Rafkarlar kr. 371.909
Rafkonur eru með 14,6% hærri regluleg laun en rafkarlar .
Með reglulegum launum er átt við það sem greitt er fast fyrir 40 klst. vinnutíma á viku að öllu meðtöld
Þessar tölur hafa verið svipaðar niðurstöðum í fyrri könnunum. Þegar kannanirnar hafa verið birtar, hafa örfáir karlar, áberandi ungir rafkarlar, krafist þess að settar væru reglur til þess að jafna bil karla við konur, en því hefur algjörlega verið hafnað af hálfu stjórnar sambandsins.
Það er erfitt að skilja hvers vegna konur sækja ekki meira í rafstörf en ruan ber vitni. Rafstörf snúast oft um tæki sem konar hafa jafnvel meiri þekkingu en karlar.
Reykjavík 26. jan. 2011
Virðingarfyllst
Fh. Rafiðnaðarsambands Íslands Guðmundur Gunnarsson form.
sunnudagur, 6. mars 2011
Skortur á heildarsýn og rökrænni umræðu
Þegar við talsmenn almenna vinnumarkarins hlustum á ræður stjórnmálamanna áttar maður sig fljótt á því að þar á ferð eru nær eingöngu einstaklingar sem hafa verið opinberir starfsmenn, fólk sem þekkir ekki almenna vinnumarkaðinn og hvernig kaupin ganga fyrir sig á eyrinni.
T.d. má velta því fyrir sér hvar stjórnendur efnahagskerfis 300 þús. manna þjóðar séu staddir í veruleikanum þegar þeir ætluðu sér samtímis að byggja upp eitt stærsta tónleikahús í Evrópu, viðskiptamiðstöð og nýja miðborgarkjarna, nýjan landspítala, færa miðstöð innanlandsflugs og byggja nýjan flugvöll, leggja 10 Mia jarðgöng til þess að tengja saman borgarhluta í Reykjavík, byggja 2 ný álver og stækka eitt um helming, reisa kísilverksmiðjur og gagnaver, samfara því að byggja um leið raforkuvirkjanir, sem voru samtals allt að tvöfalt stærri að orkugetu en Kárahnjúkar til þess að sjá um orkuþörf álveranna og einkavæða þekkingu í jarðvarma og selja hana til landa þar sem enn öflugri jarðvarmaþekking var til staðar.
Hvaðan áttu að koma fjármunir til þessara framkvæmda? Vissu þessir ráðamenn ekki hver árleg þjóðarframleiðsla var og er og hversu miklum hluta er hægt að verja til framkvæmda.
Pólitísk skilgreining hefur riðlast, nú hafa þeir sem eru lengst til beggja kanta í pólitíkinni vinstri og hægri sameinast undir merki Nei-sinna í Heimsýn, ekki bara gegn ESB, þessi hópur virðist eiga margt fleira sameiginlegt. Þetta staðfestir þær ábendingar að kenningar nýfrjálshyggju hafi verið reistar á hugmyndafræðilegum arftaka marxisma. Marxistar byggðu á allsherjarlausnum, sem hrundu til grunna sakir þess að það skorti heildræna yfirsýn, nákvæmlega sama og gerðist hjá þeim sem leiddu Ísland fram af bjargbrúninni án bremsufara undir fagnaðarhrópum þeirra klappstýra sem fóru um heimsbyggðina og lofuðu hið íslenska efnahagsundur.
Gamla demókratíska miðjuhægrið og hið norræna kratíska hægravinstri er aftur á móti að sameinast undir merkjum Já-sinna í varfærinni og yfirvegaðri nálgun við þann veruleika sem íslenskt samfélag býr við í dag með mikilli viðskiptalegri tengingu íslensks vinnumarkaðar og menntakerfis við ESB-svæðið. Á það er bent að hvergi í uppsveiflunni hafi verið gert ráð fyrir því að aukin verðmæti í samfélaginu ættu að bæta hag launamanna eða færa þeim varanleg verðmæti.
Í umræðu stjórnmálamanna er málum oftast skipt niður í box, umræða grundvölluð á heildarsýn fer sjaldan fram. Rætt er um að byggja margskonar orkufrek fyrirtæki, leggja sæstreng yfir til Evrópu og að flytja út orku. Þannig muni skapast umtalsverðar skatttekjur sem muni hjálpa fámennri þjóð til þess að standa undir dýru velferðarsamfélagi, hugmyndir sem praktískt séð standast skoðun.
Stjórnmálamenn eru síðan spurðir hvar eigi að framleiða alla þessa orku þá er svarið að það verði rætt í orkuboxinu. Þegar við mætum í þá umræðu þá eru í veginum margskonar fyrirvarar, skipulagslög, umhverfisvernd, samskiptavandamál við margskonar nefndir og fleira. Eða á mannamáli, það stendur ekki til að framleiða alla þá orku sem til þarf svo hægt sé að standa við þau fyrirheit sem gefin eru í framkvæmdaboxinu.
Semsagt það umræðan í framkvæmdaboxinu stenst ekki, það er ekki hægt að skaffa orku til Helguvíkurálversins öðruvísi en að virkja í neðri hluta Þjórsár. Það verður heldur ekki til það umframmagn af orku, sem þarf til þess að útflutningur orku borgi sig. Til þess þarf að virkja umtalsvert meir en þegar hefur gert. Endurbyggja þarf rafflutningskerfið og tengja Kárahnjúka saman við Þjórsársvæðið með línu yfir Sprengisand og virkja þá staði sem menn vilja ekki gera þegar í orkuboxið er komið.
Ég hef oft bent á umræðuhefð hér á landi einkennist af kappræðu, eða ofbeldi eins og háskólaprófessorarnir Páll Skúlason heimspekingur og Sigurður Líndal lögspekingur hafa ítrekað bent á. Hún einkennist á upphrópunum og órökstuddum klisjum sem menn hendi sín á milli. Kappræða sem hefur það markmið eitt að snúa út úr því sem síðasti ræðumaður sagði.
Í stað þess að fjalla um málefnið í góðri heildarsýn, er andstæðingum gerðar upp skoðanir og andsvör byggð á þeim grunni og ekkert miðar við að ná vitrænum niðurstöðum. Þegar ég hef bent á einfaldar staðreyndir eru viðbrögðin oft þannig að halda því fram að ég sé með gífuryrði. Hér á ég við ábendingar mínar um að vextir séu háir hér á landi vegna hins sveiflukennda örgjaldmiðils sem við höfum, það sé gjaldmiðillinn sem valdi því að kaupmáttur falli ekki slakir kjarasamningar, eða þegar ég bendi á götin í umræðu um framkvæmdir og orkuöflun.
Svo maður tali nú ekki um viðbrögðin þegar bent er á að launamenn á almennum vinnumarkaði gera samþykktir sem lýsa þeiri skoðun að þeir ætli ekki að sætta sig við að búa við versnandi lífeyrisréttindi samfara því að vera gert að búa við hækkandi skatta til þess að tiltekinn hópur opinberra starfsmann geti viðhaldið sínum lífeyrisrétti óbeyttum. Lífeyrisrétti sem eru ekki sjálfbær, styrkt úr ríkissjóð og langt umfram það sem almennu launafólki stendur til boða. Það koma engin gagnrök einungis persónulegar ásakanir og dylgjur. Þetta er í sjálfu sér nákvæmlega sama staða þegar skattgreiðendur í Þýskalandi neita að greiða niður lífeyrisskuldbindingar í spilltra stjórnvalda í Grikklandi.
Undanfarin misseri hafa forsvarsmenn tæknifyrirtækja sagt að gjaldmiðill okkar valdi því að fyrirtæki þeirra geti ekki vaxið hér á landi og verði að flytja héðan, þetta hefur verið endurtekið undanfarna daga. Forsvarsmenn litlu sprotafyrirtækjanna segja að þeir geti ekki byggt upp fyrirtæki hér á landi vegna þess að hér sé engin grundvöllur fyrir hlutabréfamarkað á meðan við höfum krónuna.
Í umboði hverra er forseti lýðveldisins með yfirlýsingar í erlendum heimsmiðlum um að hér eigi ekki að skipta um gjaldmiðil? Það sé svo gott að hafa gjaldmiðil sem hægt sé að aðlaga að efnahagserfiðleikum og það standi ekki til að opna íslenskt hagkerfi fyrir erlendu lánsfjármagni. Eða með öðrum orðum forseti lýðveldisins er að boða áframhaldandi stöðnum og að Ísland verði láglaunasvæði til framtíðar.
Sé litið til umræðunnar þá hefur það opinberast berlega fyrir okkur hversu löskuð umræðan er hér landi. Ekki bara hjá stjórnmálamönnum heldur hafa þar verið áberandi einstaklingar sem hafa verið ósparir á yfirlýsingar og sleggjudóma. Karl Sigurbjörnsson biskup sagði einu sinni;
“Níð og mannorðsmorð eru söluvara og ósjaldan stundað af þeim sem hæst hrópa og ákafast veifa fánum siðavendninnar. Áður hefðu Íslendingar verið þekktir fyrir orðheldni og heiðarleika. Menn stóðu við orð sín, handsöluðu skuldbindingar og stóðu við þær. Nú er sem mörgum finnist munnlegir samningar og fyrirheit lítils virði, flestallt sé afstætt. Stjórnmálin hafa lengi snúist um ímyndir og slagorð, sýndarmennsku og gylliboð.”
T.d. má velta því fyrir sér hvar stjórnendur efnahagskerfis 300 þús. manna þjóðar séu staddir í veruleikanum þegar þeir ætluðu sér samtímis að byggja upp eitt stærsta tónleikahús í Evrópu, viðskiptamiðstöð og nýja miðborgarkjarna, nýjan landspítala, færa miðstöð innanlandsflugs og byggja nýjan flugvöll, leggja 10 Mia jarðgöng til þess að tengja saman borgarhluta í Reykjavík, byggja 2 ný álver og stækka eitt um helming, reisa kísilverksmiðjur og gagnaver, samfara því að byggja um leið raforkuvirkjanir, sem voru samtals allt að tvöfalt stærri að orkugetu en Kárahnjúkar til þess að sjá um orkuþörf álveranna og einkavæða þekkingu í jarðvarma og selja hana til landa þar sem enn öflugri jarðvarmaþekking var til staðar.
Hvaðan áttu að koma fjármunir til þessara framkvæmda? Vissu þessir ráðamenn ekki hver árleg þjóðarframleiðsla var og er og hversu miklum hluta er hægt að verja til framkvæmda.
Pólitísk skilgreining hefur riðlast, nú hafa þeir sem eru lengst til beggja kanta í pólitíkinni vinstri og hægri sameinast undir merki Nei-sinna í Heimsýn, ekki bara gegn ESB, þessi hópur virðist eiga margt fleira sameiginlegt. Þetta staðfestir þær ábendingar að kenningar nýfrjálshyggju hafi verið reistar á hugmyndafræðilegum arftaka marxisma. Marxistar byggðu á allsherjarlausnum, sem hrundu til grunna sakir þess að það skorti heildræna yfirsýn, nákvæmlega sama og gerðist hjá þeim sem leiddu Ísland fram af bjargbrúninni án bremsufara undir fagnaðarhrópum þeirra klappstýra sem fóru um heimsbyggðina og lofuðu hið íslenska efnahagsundur.
Gamla demókratíska miðjuhægrið og hið norræna kratíska hægravinstri er aftur á móti að sameinast undir merkjum Já-sinna í varfærinni og yfirvegaðri nálgun við þann veruleika sem íslenskt samfélag býr við í dag með mikilli viðskiptalegri tengingu íslensks vinnumarkaðar og menntakerfis við ESB-svæðið. Á það er bent að hvergi í uppsveiflunni hafi verið gert ráð fyrir því að aukin verðmæti í samfélaginu ættu að bæta hag launamanna eða færa þeim varanleg verðmæti.
Í umræðu stjórnmálamanna er málum oftast skipt niður í box, umræða grundvölluð á heildarsýn fer sjaldan fram. Rætt er um að byggja margskonar orkufrek fyrirtæki, leggja sæstreng yfir til Evrópu og að flytja út orku. Þannig muni skapast umtalsverðar skatttekjur sem muni hjálpa fámennri þjóð til þess að standa undir dýru velferðarsamfélagi, hugmyndir sem praktískt séð standast skoðun.
Stjórnmálamenn eru síðan spurðir hvar eigi að framleiða alla þessa orku þá er svarið að það verði rætt í orkuboxinu. Þegar við mætum í þá umræðu þá eru í veginum margskonar fyrirvarar, skipulagslög, umhverfisvernd, samskiptavandamál við margskonar nefndir og fleira. Eða á mannamáli, það stendur ekki til að framleiða alla þá orku sem til þarf svo hægt sé að standa við þau fyrirheit sem gefin eru í framkvæmdaboxinu.
Semsagt það umræðan í framkvæmdaboxinu stenst ekki, það er ekki hægt að skaffa orku til Helguvíkurálversins öðruvísi en að virkja í neðri hluta Þjórsár. Það verður heldur ekki til það umframmagn af orku, sem þarf til þess að útflutningur orku borgi sig. Til þess þarf að virkja umtalsvert meir en þegar hefur gert. Endurbyggja þarf rafflutningskerfið og tengja Kárahnjúka saman við Þjórsársvæðið með línu yfir Sprengisand og virkja þá staði sem menn vilja ekki gera þegar í orkuboxið er komið.
Ég hef oft bent á umræðuhefð hér á landi einkennist af kappræðu, eða ofbeldi eins og háskólaprófessorarnir Páll Skúlason heimspekingur og Sigurður Líndal lögspekingur hafa ítrekað bent á. Hún einkennist á upphrópunum og órökstuddum klisjum sem menn hendi sín á milli. Kappræða sem hefur það markmið eitt að snúa út úr því sem síðasti ræðumaður sagði.
Í stað þess að fjalla um málefnið í góðri heildarsýn, er andstæðingum gerðar upp skoðanir og andsvör byggð á þeim grunni og ekkert miðar við að ná vitrænum niðurstöðum. Þegar ég hef bent á einfaldar staðreyndir eru viðbrögðin oft þannig að halda því fram að ég sé með gífuryrði. Hér á ég við ábendingar mínar um að vextir séu háir hér á landi vegna hins sveiflukennda örgjaldmiðils sem við höfum, það sé gjaldmiðillinn sem valdi því að kaupmáttur falli ekki slakir kjarasamningar, eða þegar ég bendi á götin í umræðu um framkvæmdir og orkuöflun.
Svo maður tali nú ekki um viðbrögðin þegar bent er á að launamenn á almennum vinnumarkaði gera samþykktir sem lýsa þeiri skoðun að þeir ætli ekki að sætta sig við að búa við versnandi lífeyrisréttindi samfara því að vera gert að búa við hækkandi skatta til þess að tiltekinn hópur opinberra starfsmann geti viðhaldið sínum lífeyrisrétti óbeyttum. Lífeyrisrétti sem eru ekki sjálfbær, styrkt úr ríkissjóð og langt umfram það sem almennu launafólki stendur til boða. Það koma engin gagnrök einungis persónulegar ásakanir og dylgjur. Þetta er í sjálfu sér nákvæmlega sama staða þegar skattgreiðendur í Þýskalandi neita að greiða niður lífeyrisskuldbindingar í spilltra stjórnvalda í Grikklandi.
Undanfarin misseri hafa forsvarsmenn tæknifyrirtækja sagt að gjaldmiðill okkar valdi því að fyrirtæki þeirra geti ekki vaxið hér á landi og verði að flytja héðan, þetta hefur verið endurtekið undanfarna daga. Forsvarsmenn litlu sprotafyrirtækjanna segja að þeir geti ekki byggt upp fyrirtæki hér á landi vegna þess að hér sé engin grundvöllur fyrir hlutabréfamarkað á meðan við höfum krónuna.
Í umboði hverra er forseti lýðveldisins með yfirlýsingar í erlendum heimsmiðlum um að hér eigi ekki að skipta um gjaldmiðil? Það sé svo gott að hafa gjaldmiðil sem hægt sé að aðlaga að efnahagserfiðleikum og það standi ekki til að opna íslenskt hagkerfi fyrir erlendu lánsfjármagni. Eða með öðrum orðum forseti lýðveldisins er að boða áframhaldandi stöðnum og að Ísland verði láglaunasvæði til framtíðar.
Sé litið til umræðunnar þá hefur það opinberast berlega fyrir okkur hversu löskuð umræðan er hér landi. Ekki bara hjá stjórnmálamönnum heldur hafa þar verið áberandi einstaklingar sem hafa verið ósparir á yfirlýsingar og sleggjudóma. Karl Sigurbjörnsson biskup sagði einu sinni;
“Níð og mannorðsmorð eru söluvara og ósjaldan stundað af þeim sem hæst hrópa og ákafast veifa fánum siðavendninnar. Áður hefðu Íslendingar verið þekktir fyrir orðheldni og heiðarleika. Menn stóðu við orð sín, handsöluðu skuldbindingar og stóðu við þær. Nú er sem mörgum finnist munnlegir samningar og fyrirheit lítils virði, flestallt sé afstætt. Stjórnmálin hafa lengi snúist um ímyndir og slagorð, sýndarmennsku og gylliboð.”
laugardagur, 5. mars 2011
Velferðarkerfi kjarasamninganna
Sé litið til þróunar á Norðurlöndum og leitað orsaka hvers vegna þar hefur tekist að byggja upp það samfélag sem öll þjóðríki vilja stefna að, stöðvar maður við öfluga og vel skipulagða verkalýðshreyfingu sem hefur lagt mikla áherslu afskipti og samstarf við stjórnmálaflokka við þróun velferðarkerfisins. Þróunin hér á landi hefur ekki verið alveg sú sama, íslensk stjórnvöld hafa oft á tíðum verið tregari til þessa samstarf og að standa uppbyggingu samskonar tryggingarkerfis og var þróað á hinum Norðurlöndunum.
Hér á landi hafa lengst af verið við stjórnvölinn stjórnmálaflokkar sem hafa verið tengdir landbúnaði og útgerð og ætíð tekið frekar mið af þeirra sjónarmiðum en kröfum samtaka launamanna. Þar má sérstaklega benda á tryggingar og aðbúnað auk gjaldmiðilsmála. Fyrir 100 árum fékk launafólk greitt út í miðum sem voru kallaði peningar, en var einungis hægt að nota í tilteknum verslunum og það bjó við hjúalög og átthagafjötra gat ekki selt eignir sínar og flutt annað.
Sama myntkerfi er hér enn við lýði hér og sömu flokkar berjast hatramlega gegn því að þessu verði breytt. Þeir leggja allt í sölurnar til að viðhalda þeirri stöðu að geta flutt rekstrarkostnað yfir á launamenn með því að geta blóðsúthellingalaust ógilt of góða kjarasamninga, svo notuð séu orð þeirra eigin efnahagspekinga. Embættismenn og þingmenn þessara flokka komu sér upp forréttindakerfi með sjálftöku úr ríkissjóð.
Íslensk verkalýðshreyfing lét andstöðu ráðandi stjórnmálaflokka ekki stöðva sig og knúði fram í gegnum kjarasamninga tryggingarkerfi, sem er í sumum tilfellum betra en er á hinum Norðurlandanna.
Hér á ég við veikindadagakerfið í kjarasamningum, sem er umfangsmeira í íslenskum kjarasamningum, til að jafna meiri rétt í gegnum almenna tryggingarkerfið á hinum Norðurlandanna. Sama á við um sjúkrasjóði, starfsmenntasjóði og lífeyrissjóði. Þegar skattasamanburður er gerður gleyma stjórnmálamenn gjarnan þessum atriðum.
Í gegnum launatengda liði kjarasamninga er verið að greiða margar af þeim bótum sem almenna tryggingarkerfið gerir á hinum Norðurlandanna. Þetta veldur því að hluti launa hér á landi rennur aðra leið og verða þar af leiðandi alltaf eitthvað lægri en annarsstaðar á Norðurlöndum og um leið eiga íslenskir skattar að vera lægri.
Þessi gleymska stjórnmálamanna, ég held nú reyndar að sé frekar þekkingarleysi, veldur því að ítrekað verður íslensk verkalýðshreyfing að grípa til vopna sinna þegar stjórnmálamenn fara í raun að tvískatta launamenn, það er að segja að færa kostnað úr almenna tryggingakerfinu yfir á launamenn með tekjutengingum og jaðarsköttum.
En þetta þýðir jafnfram t að þeir sem reka sig sem einkahlutafélög verða sjálfir að standa undir eigin veikindarétti, lífeyrisrétti og fleiri atriðum. Það eru svo þessir einstaklingar sem standa og hafa hæst í kröfum á hendur hins opinbera og stéttarfélögum. Eru búnir að koma sér í sjálfskaparvíti og vilja koma ábyrgð yfir á aðra.
Í þessu er að finna hvers vegna kjarasamningar verða oft flóknari en margir skilja. Gjallarhorn hinna umræddu stjórnmálaflokka, krefjast þess reglulega að þessum afskiptum stéttarfélaganna af rekstri samfélagsins verði hætt og að venju vilja þeir koma launamönnum aftur í sama far og þeir voru, að vera þægir og nytsamir sakleysingjar ofurseldir valdastéttinni.
Hér á landi hafa lengst af verið við stjórnvölinn stjórnmálaflokkar sem hafa verið tengdir landbúnaði og útgerð og ætíð tekið frekar mið af þeirra sjónarmiðum en kröfum samtaka launamanna. Þar má sérstaklega benda á tryggingar og aðbúnað auk gjaldmiðilsmála. Fyrir 100 árum fékk launafólk greitt út í miðum sem voru kallaði peningar, en var einungis hægt að nota í tilteknum verslunum og það bjó við hjúalög og átthagafjötra gat ekki selt eignir sínar og flutt annað.
Sama myntkerfi er hér enn við lýði hér og sömu flokkar berjast hatramlega gegn því að þessu verði breytt. Þeir leggja allt í sölurnar til að viðhalda þeirri stöðu að geta flutt rekstrarkostnað yfir á launamenn með því að geta blóðsúthellingalaust ógilt of góða kjarasamninga, svo notuð séu orð þeirra eigin efnahagspekinga. Embættismenn og þingmenn þessara flokka komu sér upp forréttindakerfi með sjálftöku úr ríkissjóð.
Íslensk verkalýðshreyfing lét andstöðu ráðandi stjórnmálaflokka ekki stöðva sig og knúði fram í gegnum kjarasamninga tryggingarkerfi, sem er í sumum tilfellum betra en er á hinum Norðurlandanna.
Hér á ég við veikindadagakerfið í kjarasamningum, sem er umfangsmeira í íslenskum kjarasamningum, til að jafna meiri rétt í gegnum almenna tryggingarkerfið á hinum Norðurlandanna. Sama á við um sjúkrasjóði, starfsmenntasjóði og lífeyrissjóði. Þegar skattasamanburður er gerður gleyma stjórnmálamenn gjarnan þessum atriðum.
Í gegnum launatengda liði kjarasamninga er verið að greiða margar af þeim bótum sem almenna tryggingarkerfið gerir á hinum Norðurlandanna. Þetta veldur því að hluti launa hér á landi rennur aðra leið og verða þar af leiðandi alltaf eitthvað lægri en annarsstaðar á Norðurlöndum og um leið eiga íslenskir skattar að vera lægri.
Þessi gleymska stjórnmálamanna, ég held nú reyndar að sé frekar þekkingarleysi, veldur því að ítrekað verður íslensk verkalýðshreyfing að grípa til vopna sinna þegar stjórnmálamenn fara í raun að tvískatta launamenn, það er að segja að færa kostnað úr almenna tryggingakerfinu yfir á launamenn með tekjutengingum og jaðarsköttum.
En þetta þýðir jafnfram t að þeir sem reka sig sem einkahlutafélög verða sjálfir að standa undir eigin veikindarétti, lífeyrisrétti og fleiri atriðum. Það eru svo þessir einstaklingar sem standa og hafa hæst í kröfum á hendur hins opinbera og stéttarfélögum. Eru búnir að koma sér í sjálfskaparvíti og vilja koma ábyrgð yfir á aðra.
Í þessu er að finna hvers vegna kjarasamningar verða oft flóknari en margir skilja. Gjallarhorn hinna umræddu stjórnmálaflokka, krefjast þess reglulega að þessum afskiptum stéttarfélaganna af rekstri samfélagsins verði hætt og að venju vilja þeir koma launamönnum aftur í sama far og þeir voru, að vera þægir og nytsamir sakleysingjar ofurseldir valdastéttinni.
Staða kjaraviðræðna
Undanfarna daga hafa viðræður í vinnunefndum snúist um veikindarétt og kostnað sem lendir á starfsmönnum. Deilur eru um tryggingar vegna ferða til og frá vinnustaðar og rétt til launaðra fjarvista vegna veikinda. Miklar deilur eru um útfærslur á yfirvinnuálagi þegar vinna fellur utan skilgreinds dagvinnutíma.
Flóknar umræður eru um jöfnun lífeyrisréttinda. Á almennum vinnumarkaði eru iðgjöld launamanna og launagreiðenda til lífeyrissjóða samtals 12% af heildarlaunum, en 15,5% hjá ríkinu og 16,0% hjá sveitarfélögunum. Á almennum vinnumarkaði er kerfinu gert að vera sjálfbært og iðgjöld og ávöxtun þeirra standi undir lífeyrisréttindum, en aftur á móti er það ríki og sveitarfélög sem ábyrgjast tiltekin réttindi í sjóðum opinberra starfsmanna.
Meginmarkmiðið sem unnið er eftir við endurnýjun kjarasamninga þessa dagana er að allir lífeyrissjóðir starfi á sjálfbærum grunni líkt og sjóðir á almennum vinnumarkaði. Þess verði freistað að standa vörð um þegar áunninn réttindi en stöðva verði áframhaldandi skuldaaukningu lífeyrissjóða opinberra starfsmanna þannig að reikningurinn á skattborgara framtíðarinnar hætti að vaxa.
Kröfur eru um að tekið verði á kennitöluflakki, svartri atvinnustarfsemi og ábyrgð á tilboðum undirverktaka. Kröfur iðnaðarmannafélaganna eru í fullu samræmi við kröfur ríkisskattstjóra og harla einkennilegt að stjórnvöld taki ekki á þessum málum. Okkur er gert að hlusta á umræður á Alþingi þar sem þetta ástand er varið sem frelsi til athafna. Bankar, lögmenn og sumir embættismenn virðast vilja viðhalda núverandi ástandi jafnvel þó við öllum blasti sá veruleiki að verið væri að spila á kerfið.
Nágrannalönd okkar eru búin að taka á þessum málum en Ísland er þar langt á eftir. Þetta frelsi til athafna felst í frelsi til þess að níðast á réttindum launamanna, svíkja undan sköttum og koma kostnaði á ábyrgðarsjóð launa, eða með öðrum orðum á skattborgarana. Gott dæmi kom fram í fréttum sjónvarps í vikunni. Þar stóð einn þekktur kennitöluflakkari og sagði borubrattur að engin hefði nokkru sinni tapað einni krónu á sínum 23 gjaldþrotum. En hvað með launatengdu gjöldin spurði fréttmaður og fékk svar „Nú þar tapaði engin neinu Ábyrgðarsjóður launa greiddi það allt.“ Hér á landi þykir sjálfsagt að menn reki sjálfa sig sem einkahlutafélög og beiti öllum brögðum til þess að komast hjá gjöldum til samfélagsins. En þeir hinir sömu standa fremstir í flokki með kröfur gagnvart samfélaginu, stéttarfélögunum og lífeyrissjóðunum.
Sá kaldi veruleiki er að birtast samningamönnum þessa dagana að stjórnvöld eru að mæta algjörlega óundirbúin til leiks, þó svo að þau séu búinn að vera með allar kröfur frá miðjum janúar. Öllum á að vera ljóst að ekki verða gerðir langtímasamning án þess stefnt verði að traustri efnahagsstjórn. Gríðarlegar mótsagnir eru ræðum ráðherra um hvernig stjórnvöld ætla að koma atvinnulífinu af stað.
Stjórnvöld tala um mikil og orkufrek fyrirtæki og sölu á orku til útlanda og gríðarlegar tekjur til samfélagsins, en þegar kemur að umræðum um hvar eigi virkja þá snýst allt við. Orkugetu þeirra virkjana sem þeir ætla að hleypa af stað nægir einvörðungu fyrir um fjórðung af þeirri orku sem þarf til þess að koma Helguvík af stað. Það er ekkert sérstakt keppikefli stéttarfélaganna að fá álver um allt, en það er krafa um að stjórnvöld geri alvöruáætlanir um hvað eigi að gera. T.d. er Helguvík inn í öllum hagstjórnarmódelum stjórnvalda, en útilokað að sjá hvernig fara eigi að því að ljúka þeim framkvæmdum þar sem allar áætlanir um orku standast ekki.
Lítið hefur verið rætt um launalið samninganna, það eru ákaflega skiptar skoðanir um svokallað krónutöluleið og prósentuhækkanir. Sá kostnaðarauki sem SA hefði nefnt er langt frá þeim væntingum sem samningamenn stéttarfélaganna hafa. Eftir helgina ætti að taka til við launaviðræður og menn væri með inn í sínum vinnuplönum að ljúka launaviðræðum um miðjan marz.
Flóknar umræður eru um jöfnun lífeyrisréttinda. Á almennum vinnumarkaði eru iðgjöld launamanna og launagreiðenda til lífeyrissjóða samtals 12% af heildarlaunum, en 15,5% hjá ríkinu og 16,0% hjá sveitarfélögunum. Á almennum vinnumarkaði er kerfinu gert að vera sjálfbært og iðgjöld og ávöxtun þeirra standi undir lífeyrisréttindum, en aftur á móti er það ríki og sveitarfélög sem ábyrgjast tiltekin réttindi í sjóðum opinberra starfsmanna.
Meginmarkmiðið sem unnið er eftir við endurnýjun kjarasamninga þessa dagana er að allir lífeyrissjóðir starfi á sjálfbærum grunni líkt og sjóðir á almennum vinnumarkaði. Þess verði freistað að standa vörð um þegar áunninn réttindi en stöðva verði áframhaldandi skuldaaukningu lífeyrissjóða opinberra starfsmanna þannig að reikningurinn á skattborgara framtíðarinnar hætti að vaxa.
Kröfur eru um að tekið verði á kennitöluflakki, svartri atvinnustarfsemi og ábyrgð á tilboðum undirverktaka. Kröfur iðnaðarmannafélaganna eru í fullu samræmi við kröfur ríkisskattstjóra og harla einkennilegt að stjórnvöld taki ekki á þessum málum. Okkur er gert að hlusta á umræður á Alþingi þar sem þetta ástand er varið sem frelsi til athafna. Bankar, lögmenn og sumir embættismenn virðast vilja viðhalda núverandi ástandi jafnvel þó við öllum blasti sá veruleiki að verið væri að spila á kerfið.
Nágrannalönd okkar eru búin að taka á þessum málum en Ísland er þar langt á eftir. Þetta frelsi til athafna felst í frelsi til þess að níðast á réttindum launamanna, svíkja undan sköttum og koma kostnaði á ábyrgðarsjóð launa, eða með öðrum orðum á skattborgarana. Gott dæmi kom fram í fréttum sjónvarps í vikunni. Þar stóð einn þekktur kennitöluflakkari og sagði borubrattur að engin hefði nokkru sinni tapað einni krónu á sínum 23 gjaldþrotum. En hvað með launatengdu gjöldin spurði fréttmaður og fékk svar „Nú þar tapaði engin neinu Ábyrgðarsjóður launa greiddi það allt.“ Hér á landi þykir sjálfsagt að menn reki sjálfa sig sem einkahlutafélög og beiti öllum brögðum til þess að komast hjá gjöldum til samfélagsins. En þeir hinir sömu standa fremstir í flokki með kröfur gagnvart samfélaginu, stéttarfélögunum og lífeyrissjóðunum.
Sá kaldi veruleiki er að birtast samningamönnum þessa dagana að stjórnvöld eru að mæta algjörlega óundirbúin til leiks, þó svo að þau séu búinn að vera með allar kröfur frá miðjum janúar. Öllum á að vera ljóst að ekki verða gerðir langtímasamning án þess stefnt verði að traustri efnahagsstjórn. Gríðarlegar mótsagnir eru ræðum ráðherra um hvernig stjórnvöld ætla að koma atvinnulífinu af stað.
Stjórnvöld tala um mikil og orkufrek fyrirtæki og sölu á orku til útlanda og gríðarlegar tekjur til samfélagsins, en þegar kemur að umræðum um hvar eigi virkja þá snýst allt við. Orkugetu þeirra virkjana sem þeir ætla að hleypa af stað nægir einvörðungu fyrir um fjórðung af þeirri orku sem þarf til þess að koma Helguvík af stað. Það er ekkert sérstakt keppikefli stéttarfélaganna að fá álver um allt, en það er krafa um að stjórnvöld geri alvöruáætlanir um hvað eigi að gera. T.d. er Helguvík inn í öllum hagstjórnarmódelum stjórnvalda, en útilokað að sjá hvernig fara eigi að því að ljúka þeim framkvæmdum þar sem allar áætlanir um orku standast ekki.
Lítið hefur verið rætt um launalið samninganna, það eru ákaflega skiptar skoðanir um svokallað krónutöluleið og prósentuhækkanir. Sá kostnaðarauki sem SA hefði nefnt er langt frá þeim væntingum sem samningamenn stéttarfélaganna hafa. Eftir helgina ætti að taka til við launaviðræður og menn væri með inn í sínum vinnuplönum að ljúka launaviðræðum um miðjan marz.
föstudagur, 4. mars 2011
4% hækkun tekjuskatts vegna sjálftöku úr ríkissjóð
Launamönnum á almennum vinnumarkaði ofbýður það gríðarlega ójafnræði sem stjórnmálamenn og embættismenn hafa búið launamönnum á almennum markaði í lífeyrismálum. Þessir menn hafa sett þær reglur að lífeyrissjóðum á almennum vinnumarkaði er gert að standa undir skuldbindingum sínum og skerða réttindi þegar illa árar, en þeir hinir sömu hafa sett þær reglur að innistæða skipti engu í opinberu sjóðirnir.
Það sem upp á vantar er sótt í vasa skattgreiðenda og lífeyrir algjörlega ótengdur greiðslugetu viðkomandi lífeyrissjóðs, með þessu er þessi hópur verið að færa lífeyriskostnað sinn yfir á börn okkar. Þessu til viðbótar vilja þessir menn skattleggja almennu lífeyrissjóðina fyrirfram og senda með því enn stærri reikning til barna okkar.
Launamönnum á almenna vinnumarkaðinum er gert taka á sig tvöfalt högg vegna fjármálakreppunnar. Annars vegar skerðingar réttinda í almennu sjóðunum og hins vegar stórauknar skattaálögur til að standa undir ósjálfbæru lífeyriskerfi opinberra starfsmanna. Að óbreyttu verður reikningurinn fyrir þessu verður sendur til skattgreiðenda. Halli b- deildar og a-deildar er á fimmta hundrað milljarða.
Þennan reikning þarf að greiða auk þess að það verður að koma í veg fyrir að þessar skuldir vaxi. Ef ríkissjóður tæki í dag lán til þess að greiða þessa skuld og tæki lán með 3,5% vöxtum til 30 ára væri árleg afborgun um 17 milljarðar króna, sem þýðir að það þurfi að hækka tekjuskatta um 4 prósent í þann tíma eða loka nokkrum leikskólum eða grunnskólum.
Verði hin barnalega tillaga sumra þingmanna um að leggja sjóðinn niður og fjármagna hann sem gegnumstreymissjóð, mun vandinn verða einfaldlega ennþá stærri og kalla á enn meiri skattahækkanir.
Fyrir nokkrum árum átti að jafna þennan mun og aðildarsamtök ASÍ sömdu við SA árið 2000 um aukin framlög til lífeyrisréttinda með það að markmiði að jafna réttindi á við opinbera starfsmenn. Deila um óréttláta misskiptingu landamanna hvað lífeyrisréttindi varðar hafði þá staðið yfir um árabil og viðhorf samtaka opinberra starfsmanna hafði jafnan verið ,,að jafna ætti kjörin upp á við‘‘.
Með samkomulaginu við SA árið 2000 vildu félagsmenn ASÍ jafnframt koma á ákveðnum sveigjanleika í sínum réttindum þannig að þeir gætu flýtt starfslokum sínum án skerðinga á grunnréttindum, líkt að sjóðfélagar í opinberu sjóðunum hafa – en ríkið hafði áður samið um lægri lífeyrisaldur fyrir þá ríkisstarfsmenn sem aðild áttu að tilteknum samtökum opinberra starfsmanna.
Þessi tilraun til jöfnunar réttinda tókst ekki, því strax í kjölfarið samdi ríkið við samtök opinberra starfsmanna um að bæta þessum réttindum ofan á þau réttindi sem fyrir voru, í stað þess að gefa færi á auknum sveigjanleika innan kerfisins. Því má segja að aðferðafræðin um ,,að jafna ætti kjörin upp á við‘‘ hafi fallið um sjálft sig og eftir stendur það veigamikla verkefni að jafna lífeyrisrétt landsmanna.
Nú hefur komið fram að á hinum miklu þenslutímum greiddu þáverandi ríkisstjórnir ekki iðgjöld til lífeyrissjóðs opinberra starfsmanna, en samt stóðu þeir hinir sömu gleiðfættir í fjölmiðlum og sögðust vera með nánast skuldfrían ríkissjóð. Hann virðist vera óendanlegur sá blekkingarleikur sem hinir vanhæfu þingmenn hafa búið almenningi þessa lands.
Þetta ástand er algjörlega óásættanlegt og þessi sýndarveruleika og sjálftöku úr ríkissjóð verður að linna. Sá mikli munur sem er á lífeyrisréttindum á almennum vinnumarkaði og hjá hinu opinbera fær ekki staðist. Víki þingmenn sér enn einu sinni undan því að taka á þessum vanda nú, mun það einvörðungu leiða til þess að vandinn verður enn stærri. Í samþykktum innan verkalýðshreyfingarinnar eru áberandi kröfur um að tekið verði á þessu vandamáli núna og launamenn beiti öllu sínu afli til þess að þrýsta á stjórnvöld um viðunandi lausn.
Það sem upp á vantar er sótt í vasa skattgreiðenda og lífeyrir algjörlega ótengdur greiðslugetu viðkomandi lífeyrissjóðs, með þessu er þessi hópur verið að færa lífeyriskostnað sinn yfir á börn okkar. Þessu til viðbótar vilja þessir menn skattleggja almennu lífeyrissjóðina fyrirfram og senda með því enn stærri reikning til barna okkar.
Launamönnum á almenna vinnumarkaðinum er gert taka á sig tvöfalt högg vegna fjármálakreppunnar. Annars vegar skerðingar réttinda í almennu sjóðunum og hins vegar stórauknar skattaálögur til að standa undir ósjálfbæru lífeyriskerfi opinberra starfsmanna. Að óbreyttu verður reikningurinn fyrir þessu verður sendur til skattgreiðenda. Halli b- deildar og a-deildar er á fimmta hundrað milljarða.
Þennan reikning þarf að greiða auk þess að það verður að koma í veg fyrir að þessar skuldir vaxi. Ef ríkissjóður tæki í dag lán til þess að greiða þessa skuld og tæki lán með 3,5% vöxtum til 30 ára væri árleg afborgun um 17 milljarðar króna, sem þýðir að það þurfi að hækka tekjuskatta um 4 prósent í þann tíma eða loka nokkrum leikskólum eða grunnskólum.
Verði hin barnalega tillaga sumra þingmanna um að leggja sjóðinn niður og fjármagna hann sem gegnumstreymissjóð, mun vandinn verða einfaldlega ennþá stærri og kalla á enn meiri skattahækkanir.
Fyrir nokkrum árum átti að jafna þennan mun og aðildarsamtök ASÍ sömdu við SA árið 2000 um aukin framlög til lífeyrisréttinda með það að markmiði að jafna réttindi á við opinbera starfsmenn. Deila um óréttláta misskiptingu landamanna hvað lífeyrisréttindi varðar hafði þá staðið yfir um árabil og viðhorf samtaka opinberra starfsmanna hafði jafnan verið ,,að jafna ætti kjörin upp á við‘‘.
Með samkomulaginu við SA árið 2000 vildu félagsmenn ASÍ jafnframt koma á ákveðnum sveigjanleika í sínum réttindum þannig að þeir gætu flýtt starfslokum sínum án skerðinga á grunnréttindum, líkt að sjóðfélagar í opinberu sjóðunum hafa – en ríkið hafði áður samið um lægri lífeyrisaldur fyrir þá ríkisstarfsmenn sem aðild áttu að tilteknum samtökum opinberra starfsmanna.
Þessi tilraun til jöfnunar réttinda tókst ekki, því strax í kjölfarið samdi ríkið við samtök opinberra starfsmanna um að bæta þessum réttindum ofan á þau réttindi sem fyrir voru, í stað þess að gefa færi á auknum sveigjanleika innan kerfisins. Því má segja að aðferðafræðin um ,,að jafna ætti kjörin upp á við‘‘ hafi fallið um sjálft sig og eftir stendur það veigamikla verkefni að jafna lífeyrisrétt landsmanna.
Nú hefur komið fram að á hinum miklu þenslutímum greiddu þáverandi ríkisstjórnir ekki iðgjöld til lífeyrissjóðs opinberra starfsmanna, en samt stóðu þeir hinir sömu gleiðfættir í fjölmiðlum og sögðust vera með nánast skuldfrían ríkissjóð. Hann virðist vera óendanlegur sá blekkingarleikur sem hinir vanhæfu þingmenn hafa búið almenningi þessa lands.
Þetta ástand er algjörlega óásættanlegt og þessi sýndarveruleika og sjálftöku úr ríkissjóð verður að linna. Sá mikli munur sem er á lífeyrisréttindum á almennum vinnumarkaði og hjá hinu opinbera fær ekki staðist. Víki þingmenn sér enn einu sinni undan því að taka á þessum vanda nú, mun það einvörðungu leiða til þess að vandinn verður enn stærri. Í samþykktum innan verkalýðshreyfingarinnar eru áberandi kröfur um að tekið verði á þessu vandamáli núna og launamenn beiti öllu sínu afli til þess að þrýsta á stjórnvöld um viðunandi lausn.
þriðjudagur, 1. mars 2011
Deilurnar um jöfnun lífeyrisréttinda
Á almennum vinnumarkaði eru iðgjöld launamanna og launagreiðenda til lífeyrissjóða samtals 12% af heildarlaunum, en 15,5% hjá ríkinu og 16,0% hjá sveitarfélögunum. Samkvæmt lögum er miðað við að sjóðir á almennum vinnumarkaði tryggi að lágmarki 56% meðalævitekna á mánuði í mánaðarlegan lífeyri en samsvarandi hlutfall er 76% hjá hinu opinbera. Lífeyrisaldur á almennum vinnumarkaði er nú 67 ár en 65 ár hjá opinberum starfsmönnum.
Á almennum vinnumarkaði er kerfinu gert að vera sjálfbært og iðgjöld og ávöxtun þeirra standi undir lífeyrisréttindum, en aftur á móti er það ríki og sveitarfélög sem ábyrgjast tiltekin réttindi í sjóðum opinberra starfsmanna. Þar hefur safnast upp verulegur halli og voru lífeyrisloforð umfram eignir í B-deild LSR (og LH) í árslok 2009 um 392 milljarðar króna og í sjóðum sveitarfélaganna um 43 milljarðar.
Halli B-deildarinnar hefur vaxið hratt á liðnum árum einkum vegna hinnar s.k. eftirmannsreglur og viðmiðunar við dagvinnulaun opinberra starfsmanna í stað vísitölu neysluverðs. Skuldir deildarinnar halda áfram að vaxa og að lokum er reikningurinn sendur til á skattgreiðenda í framtíðinni. Almennu lífeyrissjóðirnir verða hins vegar að mæta þessu með skerðingu lífeyrisréttinda sjóðfélaga. Þetta birtist okkur vel við Hrunið þegar almennu lífeyrissjóðirnir þurftu lögum samkvæmt að skerða réttindi lífeyrisþega sinna umtalsvert til að rétta stöðu sjóðanna, en á sama tíma stóðu réttindi tiltekinna opinberra starfsmanna óbreytt og tryggð með skattpeningum almennings.
Hvað varðar eftirlaunasjóð Alþingis má samkvæmt útreikningum hagdeildar Samtaka atvinnulífsins leggja þau að jöfnu við 23 - 35% mánaðarlega launauppbót. Umframlífeyriskjör ráðherra sem gegndi embætti í þrjú kjörtímabil eru ígildi 85 -102 m.kr. starfslokagreiðslu og 66 - 79% mánaðarlegrar launauppbótar. Umframlífeyriskjör þingmanna að jöfnu við 23 - 35% mánaðarlega launauppbót.
Í dag ávinna launamenn í almennum lífeyrissjóðum sér árlega lífeyrisrétt sem nemur frá 1.2% til 1,47%. Fyrir sama iðgjald ávinna útvaldir ríkisstarfsmenn sér lífeyrisrétt sem nemur um 1,9%, að allt að 50% hærri réttindi en sjóðsfélagar í almennu lífeyrissjóðanna hafa. Réttindastuðull þingmanna er í dag 2,4% af launum. Þingmenn eru 29 ár að ávinna sér 70% eftirlaunarétt. Almennir launamenn eru 41 ár að ávinna sér 56%, eða 25% mismunun.
Réttindastuðull ráðherra þegar búið er að lækka ávinnslustuðul úr 6% í 4,8% af launum. Ráðherrar eru þar með 14,5 ár að ávinna sér 70% eftirlaunarétt og þurfa eftir það ekki að greiða af launum sínum í lífeyrissjóð svo fremi þeir greiði í lífeyrissjóð opinberra starfsmanna. Til samanburðar má geta þess að þá hafa sjóðfélagar almennu sjóðanna unnið sér inn að meðaltali um 16% lífeyrisrétt eftir 14,5 ára greiðslu í sjóðinn.
Meginmarkmiðið sem unnið er eftir við endurnýjun kjarasamninga þessa dagana er að allir lífeyrissjóðir starfi á sjálfbærum grunni líkt og sjóðir á almennum vinnumarkaði. Þess verði freistað að standa vörð um þegar áunninn réttindi en stöðva verði áframhaldandi skuldaaukningu lífeyrissjóða opinberra starfsmanna þannig að reikningurinn á skattborgara framtíðarinnar hætti að vaxa. Réttur opinberra starfsmanna til lífeyris í A-deild miðist líkt og á almenna vinnumarkaðnum við 67 ár í stað 65 til að jafna halla sjóðsins. Ríkisárbyrgð á lífeyrisréttindum opinberra starfsmanna verði afnumin.
Krafan er skýr um jöfnun réttinda í náinni framtíð, ríkisstjórnin verður bæta upp það Hrun sem varð í almennu sjóðunum en ekki í hinum opinberu. Miðað við uppgjör sjóðanna í árslok 2009 samsvarar þetta um 23% aukningu áunninna réttinda.
Á almennum vinnumarkaði er kerfinu gert að vera sjálfbært og iðgjöld og ávöxtun þeirra standi undir lífeyrisréttindum, en aftur á móti er það ríki og sveitarfélög sem ábyrgjast tiltekin réttindi í sjóðum opinberra starfsmanna. Þar hefur safnast upp verulegur halli og voru lífeyrisloforð umfram eignir í B-deild LSR (og LH) í árslok 2009 um 392 milljarðar króna og í sjóðum sveitarfélaganna um 43 milljarðar.
Halli B-deildarinnar hefur vaxið hratt á liðnum árum einkum vegna hinnar s.k. eftirmannsreglur og viðmiðunar við dagvinnulaun opinberra starfsmanna í stað vísitölu neysluverðs. Skuldir deildarinnar halda áfram að vaxa og að lokum er reikningurinn sendur til á skattgreiðenda í framtíðinni. Almennu lífeyrissjóðirnir verða hins vegar að mæta þessu með skerðingu lífeyrisréttinda sjóðfélaga. Þetta birtist okkur vel við Hrunið þegar almennu lífeyrissjóðirnir þurftu lögum samkvæmt að skerða réttindi lífeyrisþega sinna umtalsvert til að rétta stöðu sjóðanna, en á sama tíma stóðu réttindi tiltekinna opinberra starfsmanna óbreytt og tryggð með skattpeningum almennings.
Hvað varðar eftirlaunasjóð Alþingis má samkvæmt útreikningum hagdeildar Samtaka atvinnulífsins leggja þau að jöfnu við 23 - 35% mánaðarlega launauppbót. Umframlífeyriskjör ráðherra sem gegndi embætti í þrjú kjörtímabil eru ígildi 85 -102 m.kr. starfslokagreiðslu og 66 - 79% mánaðarlegrar launauppbótar. Umframlífeyriskjör þingmanna að jöfnu við 23 - 35% mánaðarlega launauppbót.
Í dag ávinna launamenn í almennum lífeyrissjóðum sér árlega lífeyrisrétt sem nemur frá 1.2% til 1,47%. Fyrir sama iðgjald ávinna útvaldir ríkisstarfsmenn sér lífeyrisrétt sem nemur um 1,9%, að allt að 50% hærri réttindi en sjóðsfélagar í almennu lífeyrissjóðanna hafa. Réttindastuðull þingmanna er í dag 2,4% af launum. Þingmenn eru 29 ár að ávinna sér 70% eftirlaunarétt. Almennir launamenn eru 41 ár að ávinna sér 56%, eða 25% mismunun.
Réttindastuðull ráðherra þegar búið er að lækka ávinnslustuðul úr 6% í 4,8% af launum. Ráðherrar eru þar með 14,5 ár að ávinna sér 70% eftirlaunarétt og þurfa eftir það ekki að greiða af launum sínum í lífeyrissjóð svo fremi þeir greiði í lífeyrissjóð opinberra starfsmanna. Til samanburðar má geta þess að þá hafa sjóðfélagar almennu sjóðanna unnið sér inn að meðaltali um 16% lífeyrisrétt eftir 14,5 ára greiðslu í sjóðinn.
Meginmarkmiðið sem unnið er eftir við endurnýjun kjarasamninga þessa dagana er að allir lífeyrissjóðir starfi á sjálfbærum grunni líkt og sjóðir á almennum vinnumarkaði. Þess verði freistað að standa vörð um þegar áunninn réttindi en stöðva verði áframhaldandi skuldaaukningu lífeyrissjóða opinberra starfsmanna þannig að reikningurinn á skattborgara framtíðarinnar hætti að vaxa. Réttur opinberra starfsmanna til lífeyris í A-deild miðist líkt og á almenna vinnumarkaðnum við 67 ár í stað 65 til að jafna halla sjóðsins. Ríkisárbyrgð á lífeyrisréttindum opinberra starfsmanna verði afnumin.
Krafan er skýr um jöfnun réttinda í náinni framtíð, ríkisstjórnin verður bæta upp það Hrun sem varð í almennu sjóðunum en ekki í hinum opinberu. Miðað við uppgjör sjóðanna í árslok 2009 samsvarar þetta um 23% aukningu áunninna réttinda.
Gerast áskrifandi að:
Færslur (Atom)