Umræðan um ESB aðild kosti hennar og galla virðast vekja upp hræðslu við breytingar, þjóðernisrembing og ofsafengin viðbrögð sérhagsmunahópa. Þeir þola ekki að bent sé á hvaða hag við hefðum að samstarfi við önnur Evrópulönd. Þeir þora ekki að láta reyna á samninga við ESB og vilja að tryggja óbreytt ástand í efnahags-og stjórnmálum þjóðarinnar.
Ein helsta orsök Hrunsins var sú að hingað flæddi ódýrt lánsfé sem átti að ávaxtast á okurvöxtum á Íslandi. Uppgjör bankana á árinu 2008 leit vel út m.a. vegna gengishagnaðar. Hefði þjóðin haft nothæfa mynt í stað krónunnar, árin fyrir hrun, hefði líklega hvorugt átt sér stað. “Lífskjarabatinn” sem rekja má til óeðlilega sterks gengis krónunnar hefði ekki orðið. Íslenskur almenningur býr við stökkbreytingar á skuldum og um 25 þús. heimili liggja í valnum. Á meðan ekkert slíkt gerðist á hinum Norðurlandanna.
Kostnaðurinn íslendinga við að hafa krónuna kemur fram í hærri vöxtum hér á landi og verðtryggingu, því enginn fjármagnseigandi, hvorki innlendur né erlendur vill lána krónur án verðtryggingar. Skoðum kostnað við 20 milljón króna íbúðarláni hér á landi annarsvegar og í öðru Evrópulandi:
Dæmi um lán á Íslandi.
Íbúðarlán hjá Íbúðarlánasjóði 20 milljónir til 25 ára með 5% vöxtum verðtryggt.
Endurgreiðsla, vextir, verðbætur og annar kostnaður 64,2 milljónir króna.
Dæmi um lán í Evrópulandi innan ESB.
Íbúðarlán hjá evrópskum banka 20 milljónir til 25 ára með nú 3,79% til 4,24% vextir, en mjög fjölbreytileg kjör eru í boði og finna mátti hagstæðari kjör en þessi.
Endurgreiðsla, vextir og annar kostnaður kr. 32,6 milljónir króna. Engar verðbætur.
Mismunurinn er 31,6 milljónir króna eða að meðaltali 105 þúsund krónur á mánuði, hvern mánuð í 25 ár.
Mest munar þar um að verðbætur á tímabilinu eru 29,1 milljón eða 9,1 milljón króna umfram upphaflegan höfuðstól lánsins.
Verðbólgan hefur alltaf verið mun hærri hér en markmið stjórnvalda/Seðlabankans hafa verið. Síðustu 20 árin hefur meðaltals verðbólga verið rúmlega 4,5% á meðan verðbólgumarkmið Seðlabankans hafa verið 2,5%. Verðbólgan hefur því verið ca. 80% hærri að meðaltali en markmið stjórnvalda/Seðlabankans hafa verið. Þetta segir allt sem segja þarf um stjórn efnahagsmála á síðustu tveim áratugum.
Skatturinn á íslenskt heimili við að koma sér upp meðalstóru húsnæði og fjármagna með íslensku krónunni er um 30 milljónir króna umfram það sem gerist annarsstaðar á Norðurlöndunum. Mismun sem heimilin hefðu til annarra nota, sparnaðar, neyslu eða fjárfestinga og þannig væri efnahagslífið sterkara um leið og heimilin væru betur sett fjárhagslega. Það er fjárhagslega, mesta hagsmunamála heimila og fyrirtækja í landinu, að losna við krónuna og taka upp aðra mynt sem ekki þarf 3-5% vaxtaálag og verðtryggingu sér til viðhalds.
Árið 2005 gerðu Neytendasamtökin könnun á vöxtum á húsnæðislánum í tíu Evrópulöndum. Ef miðað er við að greiddir séu 2% raunvextir er endurgreiðsla 40 ára láns um 1,5 sinnum höfuðstólinn. Séu vextir 4% er endurgreiðslan tvöfaldur höfuðstóll að raunvirði og ef þeir eru 6% þá er endurgreiðslan 2,7 sinnum upprunalegt lán.
Þetta þýðir að endurgreiðsla á íslensku láni er næstum tvöfalt hærri en í samanburðarlöndunum og er þó ekki tekið það tilvik þar sem mestu munar. Lánakostnaður er því tvö til þrefalt meiri á Íslandi en í samanburðarlöndum.
Miðað við 20 milljón kr. lán þýðir 2% munur 400 þús. kr. mismun á ári, sem 4% þýðir að Íslendingar greiða 800 þús. kr. meira en erlendi húskaupandinn. Á mánuði er munurinn 33 – 66 þúsund krónur á mánuði sem samsvara 45 – 90 þúsund fyrir skatta. Þetta samsvarar 15 – 30% launahækkun, ef miðað er við algeng laun.
miðvikudagur, 22. desember 2010
Krónan banamein kaupmáttaraukningar
Seðlabankinn kynnti skýrslu í vikunni þar sem kemur fram að Íslenska krónan hefur rýrnað um 99,99 prósent frá seinna stríði vegna verðbólgu. Bankinn segir sögu peningastefnu og gjaldmiðlamála á Íslandi vera þyrnum stráða. Verðbólga hefur valdið því að kaupmáttur hefur rýrnað afar mikið síðustu áratugi.
Sem dæmi er nefnt að í ágúst síðastliðnum hefði þurft meira en 7100 krónur til að kaupa þá vöru og þjónustu sem ein króna hefði keypt undir lok heimsstyrjaldarinnar árið 1944 ef ekki hefði komið til þess að tvö núll voru slegin af krónunni árið 1981. Það er rýrnun upp á 99,99% á rúmlega 65 ára tímabili.
Íslenska krónan hafi verið skráð á pari við dönsku krónuna fram til ársins 1920, en á því ári var ákveðið að skrá gengi hennar sérstaklega. Gengi dönsku krónunnar er nú um 20 íslenskar krónur, en sé tekið tillit til myntbreytingarinnar 81 má segja að gengi dönsku krónunnar sé 2000 gamlar krónur. Verðgildi íslensku krónunnar gagnvart hinni dönsku hefur því rýrnað um 99,95 prósent á 90 ára tímabili.
Alþjóðavinnumálastofnunin í Genf birti einnig í vikunni skýrslu þar sem borinn er saman áhrifum fjármálakreppunnar á kaupmátt launafólks um víða veröld. Í henni er staðfest það sem margoft hefur verið bent á þessari síðu. Krónan er mesti óvinur íslenskra launamana og heimila. Kaupmáttaraukningin sem verkalýðshreyfingunni tókst með kjarasamningum að byggja upp á þessari öld þurrkaðist út í Hruninu.
Ég hef oft í pistlum bent á hversu miklu hærri launahækkanir við höfum orðið að semja um en launþegasamtök í öðrum löndum, en samt hefur ekki tekist að viðhalda kaupmættinum, auk þess sitja íslensk heimili í skuldasúpu og sum eru þegar sokkinn. Innganga Íslands í ESB og upptaka evru er stærsta hagsmunamál launþega og heimila í þessu landi, og eina færa leiðin út úr kollsteypu hagkerfinu.
Elvar Örn Arason er menntaður í alþjóðasamskiptum og evrópskum stjórnsýslufræðum, hefur tekið saman áhugaverða skýrslu um þetta.
Þar kemur fram að íslenskum launamönnum hafði tekist það sem af var þessari öld, að ná um 13% kaupmáttaraukningu fram að Hruni og töpuðu henni nær allri við Hrunið,auk þess að fjöldi heimila tapaði öllum sínum eignum.
Danir féllu ekkert um við efnahagshrunið og hafa bætt við sig 1% eftir 2008 og tæp 6% það sem af er þessari öld. Auk þess að halda þeir sínum eignum.
Svíar hafa gert betur, þeir hafa bætt við sig 2.3% eftir efnahagshrunið og 7,3% það sem af er þessari öld, og líka halda sínum eignum.
Finnland hefur bætt við sig 4,5% í kaupmætti frá efnahagshruninu og bætt við sig 10,8% það sem af er þessari öld.
Noregur er með mestu kaupmáttaraukninguna af Norðurlöndunum eða 10,8% það sem af er þessari öld, þar af 4,5% frá árinu 2007.
Meðaltal kaupmáttaraukningar í Evrópu það sem af er þessari öld er 12,7%, þar af 2,7% eftir efnahagshrunið. Heimild: Alþjóðavinnumálastofnunin (ILO) árið 2010.
Alþjóðavinnumálastofnunin byggði niðurstöðu sína á launatölum frá Hagstofu Íslands og verðþróun hér á landi.
Sem dæmi er nefnt að í ágúst síðastliðnum hefði þurft meira en 7100 krónur til að kaupa þá vöru og þjónustu sem ein króna hefði keypt undir lok heimsstyrjaldarinnar árið 1944 ef ekki hefði komið til þess að tvö núll voru slegin af krónunni árið 1981. Það er rýrnun upp á 99,99% á rúmlega 65 ára tímabili.
Íslenska krónan hafi verið skráð á pari við dönsku krónuna fram til ársins 1920, en á því ári var ákveðið að skrá gengi hennar sérstaklega. Gengi dönsku krónunnar er nú um 20 íslenskar krónur, en sé tekið tillit til myntbreytingarinnar 81 má segja að gengi dönsku krónunnar sé 2000 gamlar krónur. Verðgildi íslensku krónunnar gagnvart hinni dönsku hefur því rýrnað um 99,95 prósent á 90 ára tímabili.
Alþjóðavinnumálastofnunin í Genf birti einnig í vikunni skýrslu þar sem borinn er saman áhrifum fjármálakreppunnar á kaupmátt launafólks um víða veröld. Í henni er staðfest það sem margoft hefur verið bent á þessari síðu. Krónan er mesti óvinur íslenskra launamana og heimila. Kaupmáttaraukningin sem verkalýðshreyfingunni tókst með kjarasamningum að byggja upp á þessari öld þurrkaðist út í Hruninu.
Ég hef oft í pistlum bent á hversu miklu hærri launahækkanir við höfum orðið að semja um en launþegasamtök í öðrum löndum, en samt hefur ekki tekist að viðhalda kaupmættinum, auk þess sitja íslensk heimili í skuldasúpu og sum eru þegar sokkinn. Innganga Íslands í ESB og upptaka evru er stærsta hagsmunamál launþega og heimila í þessu landi, og eina færa leiðin út úr kollsteypu hagkerfinu.
Elvar Örn Arason er menntaður í alþjóðasamskiptum og evrópskum stjórnsýslufræðum, hefur tekið saman áhugaverða skýrslu um þetta.
Þar kemur fram að íslenskum launamönnum hafði tekist það sem af var þessari öld, að ná um 13% kaupmáttaraukningu fram að Hruni og töpuðu henni nær allri við Hrunið,auk þess að fjöldi heimila tapaði öllum sínum eignum.
Danir féllu ekkert um við efnahagshrunið og hafa bætt við sig 1% eftir 2008 og tæp 6% það sem af er þessari öld. Auk þess að halda þeir sínum eignum.
Svíar hafa gert betur, þeir hafa bætt við sig 2.3% eftir efnahagshrunið og 7,3% það sem af er þessari öld, og líka halda sínum eignum.
Finnland hefur bætt við sig 4,5% í kaupmætti frá efnahagshruninu og bætt við sig 10,8% það sem af er þessari öld.
Noregur er með mestu kaupmáttaraukninguna af Norðurlöndunum eða 10,8% það sem af er þessari öld, þar af 4,5% frá árinu 2007.
Meðaltal kaupmáttaraukningar í Evrópu það sem af er þessari öld er 12,7%, þar af 2,7% eftir efnahagshrunið. Heimild: Alþjóðavinnumálastofnunin (ILO) árið 2010.
Alþjóðavinnumálastofnunin byggði niðurstöðu sína á launatölum frá Hagstofu Íslands og verðþróun hér á landi.
þriðjudagur, 21. desember 2010
Hrein eign lífeyrissjóða??
Umræðan um lífeyrissjóðina hefur oft verið einkennileg og í mörgu einkennst af þekkingarskorti og skilningsleysi á því hvernig kerfið starfar. Og síðast en ekki síst hvað sjóðsfélagar hafa samþykkt á sjóðsfélagafundum. Einkennilegt því það er búið skrifa einhver ósköp um lífeyriskerfið á undanförnum árum og eins liggja fyrir á netinu ákaflega greinargóðar útskýringar.
Vart hægt að varast þá hugsun að umræðan undanfarið um lífeyrissjóðina sé rekin áfram til þess eins að draga umræðuna frá þeim alvarlegu málum sem hafa verið að koma upp á yfirborðið um athafnir innan bankakerfisins og í stjórnkerfinu. Þetta virðist blasa við þegar skoðað er hverjir það eru sem reka umræðuna áfram og hvar hún fer fram. Margt er fjarri öllu sanni, t.d. að lífeyrissjóðirnir hafi fjármagnað þensluna sem leiddi til Hrunsins. Það hefur margoft komið fram að tap erlendra banka hér á landi í Hruninu hafi verið u.þ.b. 7 sinnum meira en allar innistæður sem eru í lífeyrissjóðunum.
Auk þess er það fjármagn sem tapaðist hjá innistæðueigendum í bönkunum og fjármagnseigendum meira en lífeyrissjóðirnir töpuðu. En samt er því haldið fram að þetta sé allt stjórnendum lífeyrissjóðanna að kenna. Þetta er í besta falli barnalegt. En sumir láta nota sig til þess að draga umræðuna frá því sem raunverulega gerðist. Þetta er í samræmi við aðvaranir sem hingað hafa borist frá þeim einstaklingum sem fjalla um samskonar vandamál, þ.e. að fyrrv. valdamenn og fjárglæframenn muni leggja allt í sölurnar til þess að trufla eðlilega umræðu með því að þyrla upp moldvirði og henda reyksprengjum inn í umræðuna.
Sumir spyrja hver sé tilgangur lífeyrissjóða. Sáralítið sé greitt út til lífeyrisþega af inngreiðslum til sjóðsfélaga og lífeyrissjóðir séu reknir með ofboðslegum hagnaði sem notaður sé til þess að fjárfesta í viðskiptalífinu. Hrein eign lífeyrissjóðanna sé mikil.
Lífeyrissjóður er uppsafnað sparifé þeirra sjóðsfélaga sem greitt hafa í viðkomandi sjóð, íslenska lífeyriskerfið er uppsöfnunarkerfi ekki gegnumstreymiskerfi og það er nákvæmlega þess vegna sem aðrar þjóðir eru að taka upp samskonar kerfi. Hluti inngreiðslu kemur beint frá sjóðsfélaga og hluti frá vinnuveitanda hans, en öll upphæðin er eign starfsmannsins, sjóðsfélagans. Hún er hluti lögbundinna launa hans. Lífeyrissjóður á engar eignir utan skrifstofuáhalda og þess húsnæðis sem starfsemi hans fer fram í.
Hlutverk lífeyrissjóðs er að taka á móti iðgjöldum sjóðsfélaga og ávaxta þau með besta hætti sem til boða stendur hverju sinni og greiða lífeyri til sjóðsfélaga. Kerfið er stillt þannig af að sjóðsfélagi sem greiðir allan sinn starfsaldur, það er frá 25 ára til 67 ára, á þá í sínum sjóð innistæðu fyrir lífeyri sem svarar til um 60% af meðallaunum frá 67 ára aldri til dauðadags. Ef viðkomandi hefur greitt í styttri tíma verður lífeyririnn minni í réttu hlutfalli við það sem upp á vantar.
Flestir lífeyrissjóðirnir voru stofnaðir árið 1970, en það er ekki fyrr en 1989 sem farið er að greiða til sjóðanna af fullum launum. Það þýðir að það er ekki fyrr en um 2031 sem til verða sjóðsfélagar með full réttindi og skýrir hvers vegna sjóðsfélagar eru að fá ákaflega mismundi mikinn lífeyri í dag. Auk þess hvers vegna mun meira kemur inn í sjóðina en fer út, en þetta mun snúast við eftir 2020 þegar meir fer að streyma út úr kerfinu en kemur inn í það.
En almennu lífeyrissjóðirnir eru eins margoft hefur komið fram í umræðu um þá að glíma við tvö feikilega erfið vandamál. Meðalaldur er sífellt að lengjast og örorka hefur vaxið langt umfram það sem gert var ráð fyrir þegar menn settust niður árið 1970 og reiknuðu út hversu mikið þurfti að greiða í lífeyrissjóð, þá var meðalaldur um 9 árum minni en hann er í dag og gert ráð fyrir að um 15% af útgreiðslum sjóðanna færi til örorku, en er komið upp í 40% í sumum sjóðanna í dag.
Auk þess blasir við að fjárfestingarmöguleikar lífeyrissjóðanna eru mjög takmarkaður hér á landi og mikil áhætta fyrir þá að vera með svona hátt hlutfall í fjárfestingum hér á landi.
Vart hægt að varast þá hugsun að umræðan undanfarið um lífeyrissjóðina sé rekin áfram til þess eins að draga umræðuna frá þeim alvarlegu málum sem hafa verið að koma upp á yfirborðið um athafnir innan bankakerfisins og í stjórnkerfinu. Þetta virðist blasa við þegar skoðað er hverjir það eru sem reka umræðuna áfram og hvar hún fer fram. Margt er fjarri öllu sanni, t.d. að lífeyrissjóðirnir hafi fjármagnað þensluna sem leiddi til Hrunsins. Það hefur margoft komið fram að tap erlendra banka hér á landi í Hruninu hafi verið u.þ.b. 7 sinnum meira en allar innistæður sem eru í lífeyrissjóðunum.
Auk þess er það fjármagn sem tapaðist hjá innistæðueigendum í bönkunum og fjármagnseigendum meira en lífeyrissjóðirnir töpuðu. En samt er því haldið fram að þetta sé allt stjórnendum lífeyrissjóðanna að kenna. Þetta er í besta falli barnalegt. En sumir láta nota sig til þess að draga umræðuna frá því sem raunverulega gerðist. Þetta er í samræmi við aðvaranir sem hingað hafa borist frá þeim einstaklingum sem fjalla um samskonar vandamál, þ.e. að fyrrv. valdamenn og fjárglæframenn muni leggja allt í sölurnar til þess að trufla eðlilega umræðu með því að þyrla upp moldvirði og henda reyksprengjum inn í umræðuna.
Sumir spyrja hver sé tilgangur lífeyrissjóða. Sáralítið sé greitt út til lífeyrisþega af inngreiðslum til sjóðsfélaga og lífeyrissjóðir séu reknir með ofboðslegum hagnaði sem notaður sé til þess að fjárfesta í viðskiptalífinu. Hrein eign lífeyrissjóðanna sé mikil.
Lífeyrissjóður er uppsafnað sparifé þeirra sjóðsfélaga sem greitt hafa í viðkomandi sjóð, íslenska lífeyriskerfið er uppsöfnunarkerfi ekki gegnumstreymiskerfi og það er nákvæmlega þess vegna sem aðrar þjóðir eru að taka upp samskonar kerfi. Hluti inngreiðslu kemur beint frá sjóðsfélaga og hluti frá vinnuveitanda hans, en öll upphæðin er eign starfsmannsins, sjóðsfélagans. Hún er hluti lögbundinna launa hans. Lífeyrissjóður á engar eignir utan skrifstofuáhalda og þess húsnæðis sem starfsemi hans fer fram í.
Hlutverk lífeyrissjóðs er að taka á móti iðgjöldum sjóðsfélaga og ávaxta þau með besta hætti sem til boða stendur hverju sinni og greiða lífeyri til sjóðsfélaga. Kerfið er stillt þannig af að sjóðsfélagi sem greiðir allan sinn starfsaldur, það er frá 25 ára til 67 ára, á þá í sínum sjóð innistæðu fyrir lífeyri sem svarar til um 60% af meðallaunum frá 67 ára aldri til dauðadags. Ef viðkomandi hefur greitt í styttri tíma verður lífeyririnn minni í réttu hlutfalli við það sem upp á vantar.
Flestir lífeyrissjóðirnir voru stofnaðir árið 1970, en það er ekki fyrr en 1989 sem farið er að greiða til sjóðanna af fullum launum. Það þýðir að það er ekki fyrr en um 2031 sem til verða sjóðsfélagar með full réttindi og skýrir hvers vegna sjóðsfélagar eru að fá ákaflega mismundi mikinn lífeyri í dag. Auk þess hvers vegna mun meira kemur inn í sjóðina en fer út, en þetta mun snúast við eftir 2020 þegar meir fer að streyma út úr kerfinu en kemur inn í það.
En almennu lífeyrissjóðirnir eru eins margoft hefur komið fram í umræðu um þá að glíma við tvö feikilega erfið vandamál. Meðalaldur er sífellt að lengjast og örorka hefur vaxið langt umfram það sem gert var ráð fyrir þegar menn settust niður árið 1970 og reiknuðu út hversu mikið þurfti að greiða í lífeyrissjóð, þá var meðalaldur um 9 árum minni en hann er í dag og gert ráð fyrir að um 15% af útgreiðslum sjóðanna færi til örorku, en er komið upp í 40% í sumum sjóðanna í dag.
Auk þess blasir við að fjárfestingarmöguleikar lífeyrissjóðanna eru mjög takmarkaður hér á landi og mikil áhætta fyrir þá að vera með svona hátt hlutfall í fjárfestingum hér á landi.
fimmtudagur, 16. desember 2010
Undirbúningur kjarasamninga
Við erum mörg sem finnst lítið hafa miðað frá Hruni, of mikilli orku eytt í átakastjórnmál og koma höggi hver á aðra. Skeytingarleysi hafi verið of áberandi í samfélaginu, of margir hafi látið eins samfélagið sé eitthvert náttúrulögmál, sem renni áfram undir stjórn einhverra annarra. En ábyrgð fylgir öllum þeim sem hafa verið þátttakendur í samfélaginu, en óþolinmæði og skeytingarleysi hefur verið of áberandi, of margir sem fylgdu straumnum umhugsunarlaust.
Við verðum að spyrja okkur sjálf hvernig samfélag viljum við vera? Samfélag sem hefur laskast þarf að endurskoða sig og hefja uppbyggingu með öðrum aðferðum en áður voru notaðar. Skortur á heildarsýn og langtímamarkmið er veikleiki íslendinga. Á meðal rótgróin samfélög hugsa í mannsöldrum, gera íslendingar áætlanir í misserum. Mikið á að fást strax. Til þess að öðlast mikið þarf að leggja mikið á sig. Allt fæst ekki fyrir lítið. Sá sem er of góðu vanur verður oft firringunni að bráð.
Fyrir liggur eitt erfiðasta ár íslendinga, mikill niðurskurður og í undirbúningi eru kjarasamningar fyrir alla launamenn. Ríkisstjórnin hefur ásamt atvinnurekendum lagt til að gerður verði a.m.k 3ja árasamningur. En mörg stéttarfélög hafa hafnað því, en jafnframt bent á að sé litið til heildarhagsmuna samfélagsins er langtímasamningur bestur, en þá þurfa allir að starfa af heilindum og traust ríkja milli aðila. Það traust er ekki til núna og ekki hefur það batnað með tillögum ríkisstjórnar í nýjum fjárlögum.
Þar er ekki staðið við ákvæði sem ríkisstjórnin eru í gildandi samkomulögum um atvinnuleysistryggingasjóð og starfsendurhæfingarsjóð. Gert er ráð fyrir að atvinnutryggingagjald skili 30,6 mia.kr. á næsta ári en að heildarkostnaður atvinnuleysistryggingarsjóðs verði 22,8 mia.kr. Ríkissjóður ætlar semsagt að taka til sín 7,8 mia.kr. úr atvinnuleysistryggingarsjóð í önnur verkefni á næsta ári. Þetta jafngildir því að ríkissjóður hrifsi til sín sem nemur 1% af launasummunni án skilgreiningar.
Í nýju yfirliti frá Hagstofunni yfir laun 7.500 félaga innan ASÍ byggðu á pöruðum launauppgjörum fyrirtækja kom m.a. fram að á þeim samningstíma sem nú er að renna út (sept. 2007 - sept. 2010) hafi laun innan ASÍ hækkað að meðaltali um 18%. Umsamdar lágmarkshækkanir voru tæplega 13%. Laun iðnaðarmanna hækkuðu að meðaltali um 14%. Laun verkafólks hækkað að meðaltali um 23%, þar spila sterkt inn sérstakar hækkanir á lægstu töxtum.
Það eru ekki kjarasamningar sem hafa mest áhrif á raunlaun okkar og kaupmátt, það er gengi krónunnar sem spilar þar mest inn. Á þessu tímabili hefur kaupmáttur félagsmanna ASÍ fallið að meðaltali um 9,7%. Kaupmáttur iðnaðarmanna hefur fallið um 12.8%. Kaupmáttur tæknifólks hefur fallið um 11.4%. Kaupmáttur skrifstofufólks hefur fallið um 9.5%. Kaupmáttur verkafólks hefur fallið um 6.3%.
Við verðum að spyrja okkur sjálf hvernig samfélag viljum við vera? Samfélag sem hefur laskast þarf að endurskoða sig og hefja uppbyggingu með öðrum aðferðum en áður voru notaðar. Skortur á heildarsýn og langtímamarkmið er veikleiki íslendinga. Á meðal rótgróin samfélög hugsa í mannsöldrum, gera íslendingar áætlanir í misserum. Mikið á að fást strax. Til þess að öðlast mikið þarf að leggja mikið á sig. Allt fæst ekki fyrir lítið. Sá sem er of góðu vanur verður oft firringunni að bráð.
Fyrir liggur eitt erfiðasta ár íslendinga, mikill niðurskurður og í undirbúningi eru kjarasamningar fyrir alla launamenn. Ríkisstjórnin hefur ásamt atvinnurekendum lagt til að gerður verði a.m.k 3ja árasamningur. En mörg stéttarfélög hafa hafnað því, en jafnframt bent á að sé litið til heildarhagsmuna samfélagsins er langtímasamningur bestur, en þá þurfa allir að starfa af heilindum og traust ríkja milli aðila. Það traust er ekki til núna og ekki hefur það batnað með tillögum ríkisstjórnar í nýjum fjárlögum.
Þar er ekki staðið við ákvæði sem ríkisstjórnin eru í gildandi samkomulögum um atvinnuleysistryggingasjóð og starfsendurhæfingarsjóð. Gert er ráð fyrir að atvinnutryggingagjald skili 30,6 mia.kr. á næsta ári en að heildarkostnaður atvinnuleysistryggingarsjóðs verði 22,8 mia.kr. Ríkissjóður ætlar semsagt að taka til sín 7,8 mia.kr. úr atvinnuleysistryggingarsjóð í önnur verkefni á næsta ári. Þetta jafngildir því að ríkissjóður hrifsi til sín sem nemur 1% af launasummunni án skilgreiningar.
Í nýju yfirliti frá Hagstofunni yfir laun 7.500 félaga innan ASÍ byggðu á pöruðum launauppgjörum fyrirtækja kom m.a. fram að á þeim samningstíma sem nú er að renna út (sept. 2007 - sept. 2010) hafi laun innan ASÍ hækkað að meðaltali um 18%. Umsamdar lágmarkshækkanir voru tæplega 13%. Laun iðnaðarmanna hækkuðu að meðaltali um 14%. Laun verkafólks hækkað að meðaltali um 23%, þar spila sterkt inn sérstakar hækkanir á lægstu töxtum.
Það eru ekki kjarasamningar sem hafa mest áhrif á raunlaun okkar og kaupmátt, það er gengi krónunnar sem spilar þar mest inn. Á þessu tímabili hefur kaupmáttur félagsmanna ASÍ fallið að meðaltali um 9,7%. Kaupmáttur iðnaðarmanna hefur fallið um 12.8%. Kaupmáttur tæknifólks hefur fallið um 11.4%. Kaupmáttur skrifstofufólks hefur fallið um 9.5%. Kaupmáttur verkafólks hefur fallið um 6.3%.
miðvikudagur, 15. desember 2010
Meiri jákvæðni
Hún hefur sannanlega verið einkennileg umræðan frá Hruni. Rekinn áfram af neikvæðni, rætni og heimtufrekju. Nái menn ekki sínu fram, þá er veist að þeim sem taldir eru standa í vegi með ógeðfelldum ásökunum. Þessari kröfuhörku hefur oft verið líkt við hátterni alkóhólista, hann vill fá meira að drekka, hann er á hröðum flótta undan sjálfum sér inn í framtíðina. Hafnar því að horfast í augu við sjálfan sig.
Sé skoðað hverjir viðhafa mestu ásakanirnar og hafa hæst skýrist málið. Hann hefur eytt um efni fram, var virkur þátttakandi í þenslunni og krefst þess hiklaust án umhugsunar að fá sparifé annarra til þess að fjármagna áframhaldandi neyslu. Hann er ekki virkur þátttakandi í stéttarfélögum, en veitist að þeim með uppspunnum dylgjum byggðum á þekkingarleysi.
Upp á þetta hefur okkur verið boðið í beinni útsendingu í ljósvakamiðlum og þeir sem stjórna þeirri umræðu hafa leitað uppi aðra sömu skoðunar til þess að fá staðfestingu á sinni skoðun. Niðurstaðan er ákveðin fyrirfram.
Nú er komið fram að það sem bent var á fyrir tveim árum og ekki verður lengur undan því vikist að horfast í augu við staðreyndir og fara að lögum og gildandi samningum. Svo einkennilegt sem það nú er þá hafa nokkrir stjórnmálamenn ásamt bæði fyrrv. og núverandi ráðherrum verið virkir þátttakendur í því að ala á væntingum um að sniðganga megi lög.
Er ekki kominn tími til þess að skipta um aðferðarfræði og hætta að ala á neikvæðni og innistæðulausum væntingum? Fyrir liggur eitt erfiðasta ár íslendinga, mikill niðurskurður og í undirbúningi eru kjarasamningar fyrir alla launamenn.
Talið er að nú flytji héðan um 10 fjölskyldur á mánuði, þetta er ekki atvinnulaust fólk, þetta er velmenntað fólk á besta aldri og er að flytja sakir þess að það er búið að gefast upp á því samfélagi sem hér hefur myndast. Ein helsta meinsemd íslensks samfélags að þar hefur ekki verið sátt um grunngildin. Þeir sem hafa haft valdið beittu brögðum til þess að tryggja völd sín enn frekar. Spilltu valdinu og nýttu stöðu sína til þess að hrifsa til sín eignir samfélagsins og skópu með því ófrið.
Í fyrsta kafla finnsku stjórnarskrárinnar stendur þessi yfirlýsing: „Stjórnarskráin skal tryggja friðhelgi mannvirðingar, frelsi og rétt einstaklingsins og stuðla að réttlæti í samfélaginu.“ Engin slík yfirlýsing er í hinni íslensku. Stjórnendur ljósvakamiðla ættu að hefja nýtt ár með því að endurskoða með hvaða hætti þeir geta stuðlað að meiri jákvæðni í umræðunni. Stjórnmálamenn vanda betur og ígrunda það sem þeir láta frá sér fara. Við verðum öll að taka höndum saman og vanda okkur ef ekki á að fara enn verr.
Sé skoðað hverjir viðhafa mestu ásakanirnar og hafa hæst skýrist málið. Hann hefur eytt um efni fram, var virkur þátttakandi í þenslunni og krefst þess hiklaust án umhugsunar að fá sparifé annarra til þess að fjármagna áframhaldandi neyslu. Hann er ekki virkur þátttakandi í stéttarfélögum, en veitist að þeim með uppspunnum dylgjum byggðum á þekkingarleysi.
Upp á þetta hefur okkur verið boðið í beinni útsendingu í ljósvakamiðlum og þeir sem stjórna þeirri umræðu hafa leitað uppi aðra sömu skoðunar til þess að fá staðfestingu á sinni skoðun. Niðurstaðan er ákveðin fyrirfram.
Nú er komið fram að það sem bent var á fyrir tveim árum og ekki verður lengur undan því vikist að horfast í augu við staðreyndir og fara að lögum og gildandi samningum. Svo einkennilegt sem það nú er þá hafa nokkrir stjórnmálamenn ásamt bæði fyrrv. og núverandi ráðherrum verið virkir þátttakendur í því að ala á væntingum um að sniðganga megi lög.
Er ekki kominn tími til þess að skipta um aðferðarfræði og hætta að ala á neikvæðni og innistæðulausum væntingum? Fyrir liggur eitt erfiðasta ár íslendinga, mikill niðurskurður og í undirbúningi eru kjarasamningar fyrir alla launamenn.
Talið er að nú flytji héðan um 10 fjölskyldur á mánuði, þetta er ekki atvinnulaust fólk, þetta er velmenntað fólk á besta aldri og er að flytja sakir þess að það er búið að gefast upp á því samfélagi sem hér hefur myndast. Ein helsta meinsemd íslensks samfélags að þar hefur ekki verið sátt um grunngildin. Þeir sem hafa haft valdið beittu brögðum til þess að tryggja völd sín enn frekar. Spilltu valdinu og nýttu stöðu sína til þess að hrifsa til sín eignir samfélagsins og skópu með því ófrið.
Í fyrsta kafla finnsku stjórnarskrárinnar stendur þessi yfirlýsing: „Stjórnarskráin skal tryggja friðhelgi mannvirðingar, frelsi og rétt einstaklingsins og stuðla að réttlæti í samfélaginu.“ Engin slík yfirlýsing er í hinni íslensku. Stjórnendur ljósvakamiðla ættu að hefja nýtt ár með því að endurskoða með hvaða hætti þeir geta stuðlað að meiri jákvæðni í umræðunni. Stjórnmálamenn vanda betur og ígrunda það sem þeir láta frá sér fara. Við verðum öll að taka höndum saman og vanda okkur ef ekki á að fara enn verr.
mánudagur, 13. desember 2010
Erum við á réttri leið?
Ég er ekki alveg að skilja af hverju stjórnmálamenn telja að leiðin upp með hagkerfið sé fólgin í því að grafa göng og leggja vegi og flytja inn tjöru. Ef við ætlum að stækka hagkerfið og ná að greiða niður skuldir okkar þá er ein leið hún er að leggja alla áherslu á að skapa grundvöll fyrir frekari fjárfestingum og koma atvinnulífinu í gang.
Auka verður útflutning, en hann hafi staðið í stað undafarið. Tekjur samfélagsins vaxa einungis með meiri verðmætaaukningu í atvinnulífinu og auknum útflutning með meiri erlendum tekjum. Við þurfum á þeim að halda eigi að komast yfir risavaxna skuldabagga íslensks samfélags. Samfélagslegar aðgerðir eins og vegalagning og veggöng skila ekki tekjuauka í formi aukinna útflutningstekna, þó svo þær séu mikilvægar.
Það verður að skapa traust og stöðugleika eigi að fá fyrirtækin og heimilin til þess að fjárfesta. Bæta aðgang að erlendu lánsfjármagni og ryðja gjaldeyrishöftum í burtu. Starfsmenntakerfið verður að styrkja svo það geti mætt þörfum atvinnulífsins og styrkja framgang sprotafyrirtækja. Það væri best gert með samspili atvinnuleysistryggingasjóðs og starfsmenntasjóða atvinnulífsins, með því verður vinnumiðlun skilvirkari.
Auka verður útflutning, en hann hafi staðið í stað undafarið. Tekjur samfélagsins vaxa einungis með meiri verðmætaaukningu í atvinnulífinu og auknum útflutning með meiri erlendum tekjum. Við þurfum á þeim að halda eigi að komast yfir risavaxna skuldabagga íslensks samfélags. Samfélagslegar aðgerðir eins og vegalagning og veggöng skila ekki tekjuauka í formi aukinna útflutningstekna, þó svo þær séu mikilvægar.
Það verður að skapa traust og stöðugleika eigi að fá fyrirtækin og heimilin til þess að fjárfesta. Bæta aðgang að erlendu lánsfjármagni og ryðja gjaldeyrishöftum í burtu. Starfsmenntakerfið verður að styrkja svo það geti mætt þörfum atvinnulífsins og styrkja framgang sprotafyrirtækja. Það væri best gert með samspili atvinnuleysistryggingasjóðs og starfsmenntasjóða atvinnulífsins, með því verður vinnumiðlun skilvirkari.
Svartagallsrausið
Eins og svo oft áður þá bregðast þeir harkalega við sem hafa verið með hvað ómerkilegustu ásakanir í garð starfsmanna lífeyrissjóða, þegar bent er á götin í málflutning þeirra. Neita því ekki að ég hef lúmskt gaman að horfa upp á örvæntingarfull viðbrögð þeirra við pistlinum sem ég skrifaði í gær. Sumir reyna að snúa út úr með því að ég þoli ekki að gert sé grín af mér í Spaugstofunni. Málið snýst ekki um það, það er sú lágkúra þegar mjög óvægnar sakir eru bornar á saklaust fólk byggðar á því svartagallsrausi sem hefur heltekið umræðuna.
Ég er og hef verið ákafur aðdáandi Spaugstofumanna, en mér leiðist þegar þeir byggja spaug sitt á röngum forsendum og veitast að saklausum starfsmönnum. Svona til þess að árétta það þá er ég ekki starfsmaður lífeyrissjóðs.
En í hvert skipti sem einhver skrifar eitthvað annað en svartnætti og niðurtal fyllist athugasemdakerfið af rætnum skrifum og yfir mann dynur hrúga af haturspóstum með útrúrsnúningum þar sem manni eru gerða upp allskonar smánarlegar skoðanir. Komist maður í færi við þessa einstaklinga fara þar langoftast menn sem standa helst utan samfélagsins með því að vera verktakar og hafa ekki staðið við greiðslur til samfélagsins og reyna að koma sökum á aðra.
Már Guðmundsson seðlabankastjóri sagði í mjög góðu viðtali á Sprengisandi á laugardaginn að svartagallsraus „gáfumanna“ ekki sanngjarnt enda margt skárra nú en áður, en margir séu að blogga sig í hel á þessum forsendum og draga úr þeirra bjartsýni sem svo mikil þörf sé á þessa dagana. Ríkissjóður hefði fjármagnað sig með láni með óverðtryggðum vöxtum til tveggja ára. „Allir í heiminum í kring horfa á þetta með öfundaraugum," sagði Már en aðspurður hver hafi lánað ríkinu svaraði hann því til að það hefðu verið lífeyrissjóðirnir.
Lífeyrissjóðirnir eru nú að endurreisa fyrirtæki og samfara því að tryggja sjóðsfélögum sínum ávöxtun. „Gáfumennirnir“ heimta að það sé ekki gert heldur einungis keypt ríkistryggð skuldabréf eða þá í fyrirtækjum sem ekki eru í samkeppni!! Er það líklegt til þess að endurreisa atvinnulífið? Það er sorglegt að nokkrir þingmenn reyna að slá sér upp með því að taka undir þennan málflutning.
Umræðan er rekin áfram á forsendum sem eru rangar byggðar á kolrugluðum Excel-skjölum, reynt hefur verið að leiðrétta það án árangurs. Þeir sem sömdu þessi skjöl hafa verið fastir viðmælendur í spjallþáttum, þar sem þeir hafa úthúðað starfsmönnum stéttarfélaga og lífeyrissjóða og borið á þá mjög þungar sakir. Athugasemdalaust hafa þessi einstaklingar sífellt gegnið lengra, ákaft hvattir af spjallþáttastjórnendum.
Margoft hefur komið fram að skaði lífeyrissjóðanna vegna Hrunsins voru 8% af nafnvirði eigna sjóðanna eða um 340 milljarðar, ekki þriðjungur eða 800 milljarðar. Þetta tap var einungis brot af tapi annarra, eins og ég hef komið margoft að og er reyndar oft í fréttum, en margir virðast ekki tengja það saman. Lífeyrissjóðirnir eru undir öruggri stjórn orðnir að kjölfestu samfélagsins og það eina sem ekki hrundi til grunna í fjármagnsgeiranum.
Ég er og hef verið ákafur aðdáandi Spaugstofumanna, en mér leiðist þegar þeir byggja spaug sitt á röngum forsendum og veitast að saklausum starfsmönnum. Svona til þess að árétta það þá er ég ekki starfsmaður lífeyrissjóðs.
En í hvert skipti sem einhver skrifar eitthvað annað en svartnætti og niðurtal fyllist athugasemdakerfið af rætnum skrifum og yfir mann dynur hrúga af haturspóstum með útrúrsnúningum þar sem manni eru gerða upp allskonar smánarlegar skoðanir. Komist maður í færi við þessa einstaklinga fara þar langoftast menn sem standa helst utan samfélagsins með því að vera verktakar og hafa ekki staðið við greiðslur til samfélagsins og reyna að koma sökum á aðra.
Már Guðmundsson seðlabankastjóri sagði í mjög góðu viðtali á Sprengisandi á laugardaginn að svartagallsraus „gáfumanna“ ekki sanngjarnt enda margt skárra nú en áður, en margir séu að blogga sig í hel á þessum forsendum og draga úr þeirra bjartsýni sem svo mikil þörf sé á þessa dagana. Ríkissjóður hefði fjármagnað sig með láni með óverðtryggðum vöxtum til tveggja ára. „Allir í heiminum í kring horfa á þetta með öfundaraugum," sagði Már en aðspurður hver hafi lánað ríkinu svaraði hann því til að það hefðu verið lífeyrissjóðirnir.
Lífeyrissjóðirnir eru nú að endurreisa fyrirtæki og samfara því að tryggja sjóðsfélögum sínum ávöxtun. „Gáfumennirnir“ heimta að það sé ekki gert heldur einungis keypt ríkistryggð skuldabréf eða þá í fyrirtækjum sem ekki eru í samkeppni!! Er það líklegt til þess að endurreisa atvinnulífið? Það er sorglegt að nokkrir þingmenn reyna að slá sér upp með því að taka undir þennan málflutning.
Umræðan er rekin áfram á forsendum sem eru rangar byggðar á kolrugluðum Excel-skjölum, reynt hefur verið að leiðrétta það án árangurs. Þeir sem sömdu þessi skjöl hafa verið fastir viðmælendur í spjallþáttum, þar sem þeir hafa úthúðað starfsmönnum stéttarfélaga og lífeyrissjóða og borið á þá mjög þungar sakir. Athugasemdalaust hafa þessi einstaklingar sífellt gegnið lengra, ákaft hvattir af spjallþáttastjórnendum.
Margoft hefur komið fram að skaði lífeyrissjóðanna vegna Hrunsins voru 8% af nafnvirði eigna sjóðanna eða um 340 milljarðar, ekki þriðjungur eða 800 milljarðar. Þetta tap var einungis brot af tapi annarra, eins og ég hef komið margoft að og er reyndar oft í fréttum, en margir virðast ekki tengja það saman. Lífeyrissjóðirnir eru undir öruggri stjórn orðnir að kjölfestu samfélagsins og það eina sem ekki hrundi til grunna í fjármagnsgeiranum.
sunnudagur, 12. desember 2010
Lífeyrissjóðirnir
Hún er á afar lágu stigi umræðan um lífeyrissjóðina og starfsmenn þeirra. Þeim er purkunarlaust lýst sem hreinræktuðum og harðsvíruðum glæpamönnum. Lágkúran náði lægstu hæðum í Spaugstofunni í gærkvöldi. Því er blákalt haldið fram að stór þáttur Hrunsins sé vegna þess að starfsmenn lífeyrissjóða og stéttarfélaganna hafi setið við tölvur sínar og spilað með fjármuni lífeyrissjóðanna. Það hafi verið fjármunir lífeyrisjóðanna sem sköpuðu þensluna.
Á sama tíma ræða sömu menn um þá hundruð milljarða komu hingað til lands í gegnum sem Icesave og þær 7 þúsundir milljarða sem erlendir bankar höfðu lánað hingað og töpuðu. Eða þá mörg þúsund milljarða sem erlendir fjárfestar settu inn á íslenska reikninga sakir þess að vextir voru hærri hér en annarsstaðar.
Staðreyndir er sú að lífeyrissjóðirnir töpuðu minnst allra eða um 8% af nafnvirði eigna sinna og eru þeir einu sem standa í fæturna af fjármálafyrirtækjum landsins. Því hefur verið haldið fram í spjallþáttum og fréttum að lífeyrissjóðirnir stæðu gegn því að heimili í skuldavanda fengju úrlausn sinna mála, þrátt fyrir að það liggi fyrir að lífeyrissjóði er óheimilt samkvæmt lögum að gefa eftir kröfur sem teljast innheimtanlegar.
Það virðist vera að þeir sem hæst hafa um þessi mál séu einstaklingar sem höfðu reist sér innistæðulausar væntingar um að taka mætti sparifé sjóðsfélaga og nýta það til þess að greiða upp skuldir allra. Þegar í ljós kemur að mikill meirihluti sjóðsfélaga hafnar því alfarið, er brugðist við með því að úthúða starfsmönnum lífeyrisjóða og draga sem svörtustu mynd af þeim. Þessi málflutningur er á yfirgengilega lágu plani.
Deilur hafa verið með ríkinu og lífeyrissjóðum um fjármögnun vegaframkvæmda. Formaður samninganefndar ríkisins fór í fjölmiðla með yfirlýsingar um að hann teldi að lífeyrissjóðirnir átti sig ekki á því að vextir væru að lækka og því hefðu þeir átt að ganga að kröfum ríkisins um lægri vexti á lánum til fjármögnunar vegaframkvæmdanna. Enn upplýsa menn okkur um hversu fáfróðir þeir eru og hversu lítið lög landsins skipta. Þó eru hér á ferð alþingismenn og fyrrverandi ráðherra ásamt blaða- og fréttamönnum sem koma frá fréttastofnum sem vilja láta taka sig alvarlega.
Lífeyrissjóður á ekki eina krónu, hann er sparifé þeirra sem greiða í sjóðinn. Það gilda lög í landinu um skyldusparnað og þetta er oftast eina sparifé þeirra sem hafa greitt í sjóðinn. Það er með hreint út sagt ótrúlegt að fólk sem jafnvel hefur greitt lítið eða ekkert í lífeyrisjóð sé með kröfur um að tekið sé sparifé annarra og það nýtt til þess að greiða upp skuldir einstaklinga sem hafa farið óvarlega og tóku þátt í þennslunni með illa ígrunduðum fjárfestingum. Á meðan umræðan er á þessu stigi miðar okkur ekkert.
Lífeyrssjóðir eru ákaflega misjafnir og sumstaðar er fullkominn andstaða við að sameinast öðrum sjóðum vegna þess að þá þyrfti að skerða réttindi umtalsvert. Hér er ég t.d. að tala um þann sjóð sem ég er í. Á þeim forsendum er ákaflega einkennilegt að heyra menn sem hafa allt á hornum sér gagnvart lífeyrissjóðum tala um að sameina eigi sjóðina í einn sjóð. Sú krafa hlýtur að eiga að koma frá sjóðsfélögum viðkomandi sjóðs, eigi hann að sameinast öðrum.
Á sama tíma ræða sömu menn um þá hundruð milljarða komu hingað til lands í gegnum sem Icesave og þær 7 þúsundir milljarða sem erlendir bankar höfðu lánað hingað og töpuðu. Eða þá mörg þúsund milljarða sem erlendir fjárfestar settu inn á íslenska reikninga sakir þess að vextir voru hærri hér en annarsstaðar.
Staðreyndir er sú að lífeyrissjóðirnir töpuðu minnst allra eða um 8% af nafnvirði eigna sinna og eru þeir einu sem standa í fæturna af fjármálafyrirtækjum landsins. Því hefur verið haldið fram í spjallþáttum og fréttum að lífeyrissjóðirnir stæðu gegn því að heimili í skuldavanda fengju úrlausn sinna mála, þrátt fyrir að það liggi fyrir að lífeyrissjóði er óheimilt samkvæmt lögum að gefa eftir kröfur sem teljast innheimtanlegar.
Það virðist vera að þeir sem hæst hafa um þessi mál séu einstaklingar sem höfðu reist sér innistæðulausar væntingar um að taka mætti sparifé sjóðsfélaga og nýta það til þess að greiða upp skuldir allra. Þegar í ljós kemur að mikill meirihluti sjóðsfélaga hafnar því alfarið, er brugðist við með því að úthúða starfsmönnum lífeyrisjóða og draga sem svörtustu mynd af þeim. Þessi málflutningur er á yfirgengilega lágu plani.
Deilur hafa verið með ríkinu og lífeyrissjóðum um fjármögnun vegaframkvæmda. Formaður samninganefndar ríkisins fór í fjölmiðla með yfirlýsingar um að hann teldi að lífeyrissjóðirnir átti sig ekki á því að vextir væru að lækka og því hefðu þeir átt að ganga að kröfum ríkisins um lægri vexti á lánum til fjármögnunar vegaframkvæmdanna. Enn upplýsa menn okkur um hversu fáfróðir þeir eru og hversu lítið lög landsins skipta. Þó eru hér á ferð alþingismenn og fyrrverandi ráðherra ásamt blaða- og fréttamönnum sem koma frá fréttastofnum sem vilja láta taka sig alvarlega.
Lífeyrissjóður á ekki eina krónu, hann er sparifé þeirra sem greiða í sjóðinn. Það gilda lög í landinu um skyldusparnað og þetta er oftast eina sparifé þeirra sem hafa greitt í sjóðinn. Það er með hreint út sagt ótrúlegt að fólk sem jafnvel hefur greitt lítið eða ekkert í lífeyrisjóð sé með kröfur um að tekið sé sparifé annarra og það nýtt til þess að greiða upp skuldir einstaklinga sem hafa farið óvarlega og tóku þátt í þennslunni með illa ígrunduðum fjárfestingum. Á meðan umræðan er á þessu stigi miðar okkur ekkert.
Lífeyrssjóðir eru ákaflega misjafnir og sumstaðar er fullkominn andstaða við að sameinast öðrum sjóðum vegna þess að þá þyrfti að skerða réttindi umtalsvert. Hér er ég t.d. að tala um þann sjóð sem ég er í. Á þeim forsendum er ákaflega einkennilegt að heyra menn sem hafa allt á hornum sér gagnvart lífeyrissjóðum tala um að sameina eigi sjóðina í einn sjóð. Sú krafa hlýtur að eiga að koma frá sjóðsfélögum viðkomandi sjóðs, eigi hann að sameinast öðrum.
laugardagur, 11. desember 2010
Niðurstaða Icesave-samninganefndar
Ég tek undir með þeim sem segja að það sé einungis eitt hægt að gera núna í Icesave málinu, taka hið nýja Icesave-samkomulag og afgreiða það sem lög frá Alþingi eins fljótt og hægt er og ljúka þar með einhverjum leiðinlegasta kafla umræðunnar sem frá Hruni. En eins og búast mátti við eru komnir fram menn með einkennilegar reikniskúnstir um að nú hafi af þeirra völdum unnist miklir sigrar.
Icesave er einn stór ósigur frá upphafi, ómerkileg brella sem lenti á þjóðinni. Hún er búinn að valda okkur miklum búsifjum eins og margir af forsvarsmönnum stærstu fyrirtækja landsins í orku og hátækni hafa bent á. Lánstraust er minna og orðspor Íslands hefur laskast mikið eins og ég bent á nokkrum pistlum þar sem ég hef verið að vitna til ummæla á erlendum ráðstefnum og fjölmiðlum.
Það er útilokað að vera með einhverja „ef og hvað ef“ útreikninga á hversu miklir fjármunir og tækifæri hafa glatast vegna áhrifanna á lánstraust Íslands og fjárfestingar í íslensku atvinnulífi. Nú liggur fyrir að reikningurinn sem sendur er til skattgreiðenda er samkvæmt nýja samkomulaginu aðeins þriðjungur af því sem hann hefði verið samkvæmt gamla samningnum. Reyndar má benda á endurskoðunarákvæði hins gamla samkomulags og fara á þeim forsendum út í „hvað ef“ pælingar.
Ef þeim sem ekkert kunna annað en átakaumræður tekst að róta upp moldviðri og taka til við digurbarkalegar upphrópanir og hafna því að afgreiða hið nýja Icesave-samkomulag, þá liggur fyrir áhættusöm dómstólaleið, jafnframt því að verið er að bjóða vinaríkjum Íslands í birginn og gefa alþjóðlegum fjármálamarkaði langt nef. Þá lægi endanlega fyrir að Ísland ætlaði ekki að standa við skuldbindingar sínar. Flestir þingmenn ásamt forseta okkar hafa rætt um óhagstæð kjör, en alltaf sagt að Ísland muni standa við skuldbindingar sínar, hvað ætla þeir að gera núna?
Ef við verðum dregin fyrir EFTA-dómstólinn mun það taka langan tíma og á þeim tíma mun uppdráttarsýki atvinnulífsins halda áfram með enn meira atvinnuleysi og minnkandi hagkerfi. Sem mun valda enn meiri niðurskurði og enn meiri landflótta.
Bara svo í lokinn (vegna venjubundinna aths.skrifa) ætal ég að benda enn einu sinni á að ég er ekki að óska eftir því að skattgreiðendur taki við Icesave reikningnum, heldur benda á að við verðum, þó ósanngjarnt sé, að standa við gerða samninga og skuldbindingar sem Íslenskir ráðamenn hafa undirgengist á undanförnum áratugum.
Bæti svo við uppbyggilegu ræðukorni úr bókum Alþingis :
Samningar um ábyrgð ríkissjóðs vegna innistæðna í útibúum íslenskra viðskiptabanka á EES-svæðinu.
Til umræðu var 10 ára lán með 6% vöxtum og jöfnum greiðslum.
Alþingi 38. fundur 28. nóv. 2008 úr ræðu Bjarna Benediktssonar Sjálfstæðisflokki :
Virðulegi forseti. Mér sýnist nú sé að ljúka umræðu um þessa þingsályktunartillögu og málið sé á leiðinni til utanríkismálanefndar til frekari skoðunar. Hér með er óskað heimildar til þess að leiða til lykta samningaviðræður á grundvelli hinna sameiginlegu viðmiða sem liggja til grundvallar samningaviðræðum sem fara síðan afstað í kjölfarið. Þær voru eins og áður hefur komið fram í umræðunni hér í dag og reyndar áður grundvöllur fyrir því að greiða fyrir afgreiðslu lánsins frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum.
Það er mjög áberandi hér í umræðunni að þátttakendur í henni telja sig sjá það fyrir eftir á að hægt hefði verið að fara aðrar og skynsamlegri leiðir, sem hefðu verið líklegri til þess að valda íslenskum skattgreiðendum inni byrðum en sú leið sem, málið hefur ratað í. Það er vísað til að mynda í lögfræðilegt álit í því samhengi.
Ég held að það sé afskaplega mikil einföldun á þessu máli öllu saman að telja í raun og veru að það hafi verið valkostur fyrir íslensk stjórnvöld að standa stíf á lögfræðilegri túlkun og halda henni til streitu, jafnvel fyrir dómstólum, hvort sem það væri á alþjóðlegum vettvangi eða hér heima fyrir íslenskum dómstólum.
....
Það er alveg ljóst að sú leið sem valin var og sá farvegur sem málið er í núna mun alveg örugglega skila okkur hagstæðari niðurstöðu en við hefðum fengið með því að láta reyna á rétt okkar og ef við hefðum síðan mögulega tapað þeirri þrætu fyrir dómstólum. Það er alveg öruggt.
....
Þegar heildarmyndin er skoðuð er tel ég að ekki sé hægt að komast að annarri niðurstöðu en að vel hafi verið haldið á íslenskum hagsmunum í þessu máli.
Icesave er einn stór ósigur frá upphafi, ómerkileg brella sem lenti á þjóðinni. Hún er búinn að valda okkur miklum búsifjum eins og margir af forsvarsmönnum stærstu fyrirtækja landsins í orku og hátækni hafa bent á. Lánstraust er minna og orðspor Íslands hefur laskast mikið eins og ég bent á nokkrum pistlum þar sem ég hef verið að vitna til ummæla á erlendum ráðstefnum og fjölmiðlum.
Það er útilokað að vera með einhverja „ef og hvað ef“ útreikninga á hversu miklir fjármunir og tækifæri hafa glatast vegna áhrifanna á lánstraust Íslands og fjárfestingar í íslensku atvinnulífi. Nú liggur fyrir að reikningurinn sem sendur er til skattgreiðenda er samkvæmt nýja samkomulaginu aðeins þriðjungur af því sem hann hefði verið samkvæmt gamla samningnum. Reyndar má benda á endurskoðunarákvæði hins gamla samkomulags og fara á þeim forsendum út í „hvað ef“ pælingar.
Ef þeim sem ekkert kunna annað en átakaumræður tekst að róta upp moldviðri og taka til við digurbarkalegar upphrópanir og hafna því að afgreiða hið nýja Icesave-samkomulag, þá liggur fyrir áhættusöm dómstólaleið, jafnframt því að verið er að bjóða vinaríkjum Íslands í birginn og gefa alþjóðlegum fjármálamarkaði langt nef. Þá lægi endanlega fyrir að Ísland ætlaði ekki að standa við skuldbindingar sínar. Flestir þingmenn ásamt forseta okkar hafa rætt um óhagstæð kjör, en alltaf sagt að Ísland muni standa við skuldbindingar sínar, hvað ætla þeir að gera núna?
Ef við verðum dregin fyrir EFTA-dómstólinn mun það taka langan tíma og á þeim tíma mun uppdráttarsýki atvinnulífsins halda áfram með enn meira atvinnuleysi og minnkandi hagkerfi. Sem mun valda enn meiri niðurskurði og enn meiri landflótta.
Bara svo í lokinn (vegna venjubundinna aths.skrifa) ætal ég að benda enn einu sinni á að ég er ekki að óska eftir því að skattgreiðendur taki við Icesave reikningnum, heldur benda á að við verðum, þó ósanngjarnt sé, að standa við gerða samninga og skuldbindingar sem Íslenskir ráðamenn hafa undirgengist á undanförnum áratugum.
Bæti svo við uppbyggilegu ræðukorni úr bókum Alþingis :
Samningar um ábyrgð ríkissjóðs vegna innistæðna í útibúum íslenskra viðskiptabanka á EES-svæðinu.
Til umræðu var 10 ára lán með 6% vöxtum og jöfnum greiðslum.
Alþingi 38. fundur 28. nóv. 2008 úr ræðu Bjarna Benediktssonar Sjálfstæðisflokki :
Virðulegi forseti. Mér sýnist nú sé að ljúka umræðu um þessa þingsályktunartillögu og málið sé á leiðinni til utanríkismálanefndar til frekari skoðunar. Hér með er óskað heimildar til þess að leiða til lykta samningaviðræður á grundvelli hinna sameiginlegu viðmiða sem liggja til grundvallar samningaviðræðum sem fara síðan afstað í kjölfarið. Þær voru eins og áður hefur komið fram í umræðunni hér í dag og reyndar áður grundvöllur fyrir því að greiða fyrir afgreiðslu lánsins frá Alþjóðagjaldeyrissjóðnum.
Það er mjög áberandi hér í umræðunni að þátttakendur í henni telja sig sjá það fyrir eftir á að hægt hefði verið að fara aðrar og skynsamlegri leiðir, sem hefðu verið líklegri til þess að valda íslenskum skattgreiðendum inni byrðum en sú leið sem, málið hefur ratað í. Það er vísað til að mynda í lögfræðilegt álit í því samhengi.
Ég held að það sé afskaplega mikil einföldun á þessu máli öllu saman að telja í raun og veru að það hafi verið valkostur fyrir íslensk stjórnvöld að standa stíf á lögfræðilegri túlkun og halda henni til streitu, jafnvel fyrir dómstólum, hvort sem það væri á alþjóðlegum vettvangi eða hér heima fyrir íslenskum dómstólum.
....
Það er alveg ljóst að sú leið sem valin var og sá farvegur sem málið er í núna mun alveg örugglega skila okkur hagstæðari niðurstöðu en við hefðum fengið með því að láta reyna á rétt okkar og ef við hefðum síðan mögulega tapað þeirri þrætu fyrir dómstólum. Það er alveg öruggt.
....
Þegar heildarmyndin er skoðuð er tel ég að ekki sé hægt að komast að annarri niðurstöðu en að vel hafi verið haldið á íslenskum hagsmunum í þessu máli.
föstudagur, 10. desember 2010
Sjúkleg efnishyggja
Öll umræðan í samfélaginu snýst um fjármál. Efnishyggjan er sjúkleg og blindar mönnum sýn. Maður er hreint út sagt gáttaður á ummælum þingmanna, ráðherra og fyrrv. ráðherra um lífeyrissjóðina. Þeir eru með ummælum sínum og athöfnum búnir að grafa undan lífeyriskerfinu. Hafa reyndar notið góðrar aðstoðar nokkurra spjallþáttstjórnenda.
Þar er talað af fullkomnu ábyrgðarleysi og eins æði oft algjöru þekkingarleysi. Lítum til ummæla Kristjáns Möllers,kjördæmapotara veglagningar- og gangnamanns. Hann segist ekki hafa náð lífeyrissjóðunum niður á jörðina hvað varðar vexti. Bíddu aðeins, í lögum eru kröfur um lágmarksávöxtun, annars verði allir lífeyrissjóðir að skerða réttindi.
Annar ráðherra sem er reyndar í stjórn ofursjóðsins með ríkisábyrgðina sem við hin styrkjum með hækkandi sköttum, segir að það sé ekkert mál að lána úr þeim sjóð fullt af peningum á lágum vöxtum, það skipti engu því það sem upp á vantar verði bara sótt í sköttum á aðra landsmenn. Hans lífeyrisréttindi eru ríkistryggð.
Forsætisráðherra segir að það sé óskiljanleg níska!!?? í stjórnarmönnum lífeyrissjóða að hafa ekki afhent henni 200 milljarða til þess að greiða upp skuldir fólks. Af hverju fór hún ekki til bankanna og bað um bankabækur og tók út úr sparireikningum launamanna 10% af innlánsreikningum þeirra?
Á sama tíma rignir hér inn mótmælum sjóðsfélaga og kröfum um að lífeyrissjóðirnir séu varðir fyrir misvitrum stjórnmálamönnum sem séu blindaðir af lýðskrumi líðandi stundar. Forsætisráðherra sendir sjóðsfélögum tóninn og segirt níska þeirra standi í vegi fyrir réttlætinu??!!
Það er þetta fólk sem stjórnar landinu og setur því lög á Alþingi, en það vill ekki fara eftir þeim og lætur hafa eftir sér rök sem eru gjörsamlega fjarstæðukennd. Það liggur fyrir að ef tekið verður fjármagn út úr sjóðunum til þess að greiða upp skuldir annarra eða til óskaverkefna vega- og gangnalagningarmanna í kjördæmapoti, þá munu sjóðsfélagar taka sig saman og hefja málsókn gegn stjórnum sjóðanna.
Það liggur fyrir að 73% félagsmanna RSÍ, og reyndar eru samskonar niðurstöður til á fleiri stöðum, þar sem fólk hafnar þessari leið. Er ætlast til þess að stjórnarmenn og starfsmenn gangi gegn vilja meirihlutans, gegn gildandi landslögum og stjórnarskrá? Hvenær linnir þessu lýðskrumi?
Þar er talað af fullkomnu ábyrgðarleysi og eins æði oft algjöru þekkingarleysi. Lítum til ummæla Kristjáns Möllers,kjördæmapotara veglagningar- og gangnamanns. Hann segist ekki hafa náð lífeyrissjóðunum niður á jörðina hvað varðar vexti. Bíddu aðeins, í lögum eru kröfur um lágmarksávöxtun, annars verði allir lífeyrissjóðir að skerða réttindi.
Annar ráðherra sem er reyndar í stjórn ofursjóðsins með ríkisábyrgðina sem við hin styrkjum með hækkandi sköttum, segir að það sé ekkert mál að lána úr þeim sjóð fullt af peningum á lágum vöxtum, það skipti engu því það sem upp á vantar verði bara sótt í sköttum á aðra landsmenn. Hans lífeyrisréttindi eru ríkistryggð.
Forsætisráðherra segir að það sé óskiljanleg níska!!?? í stjórnarmönnum lífeyrissjóða að hafa ekki afhent henni 200 milljarða til þess að greiða upp skuldir fólks. Af hverju fór hún ekki til bankanna og bað um bankabækur og tók út úr sparireikningum launamanna 10% af innlánsreikningum þeirra?
Á sama tíma rignir hér inn mótmælum sjóðsfélaga og kröfum um að lífeyrissjóðirnir séu varðir fyrir misvitrum stjórnmálamönnum sem séu blindaðir af lýðskrumi líðandi stundar. Forsætisráðherra sendir sjóðsfélögum tóninn og segirt níska þeirra standi í vegi fyrir réttlætinu??!!
Það er þetta fólk sem stjórnar landinu og setur því lög á Alþingi, en það vill ekki fara eftir þeim og lætur hafa eftir sér rök sem eru gjörsamlega fjarstæðukennd. Það liggur fyrir að ef tekið verður fjármagn út úr sjóðunum til þess að greiða upp skuldir annarra eða til óskaverkefna vega- og gangnalagningarmanna í kjördæmapoti, þá munu sjóðsfélagar taka sig saman og hefja málsókn gegn stjórnum sjóðanna.
Það liggur fyrir að 73% félagsmanna RSÍ, og reyndar eru samskonar niðurstöður til á fleiri stöðum, þar sem fólk hafnar þessari leið. Er ætlast til þess að stjórnarmenn og starfsmenn gangi gegn vilja meirihlutans, gegn gildandi landslögum og stjórnarskrá? Hvenær linnir þessu lýðskrumi?
Gerast áskrifandi að:
Færslur (Atom)