Grein sem var birt í Fréttablaðinu í dag. Greinin er svar við kostulegri grein Þorbjargar Helgu Vigfúsdóttur borgarfulltrúa Sjálfstæðismanna sem birtist í Fréttablaðinu fimmtudag 24. nóvember.
Efnahagsstefna á Íslandi síðustu áratugina hefur miðað að því að viðhalda hagvexti með opinberum inngripum. Þetta var fyrst og fremst gert með aukinni skuldsetningu ríkissjóðs fram til ársins 1990. Þjóðfélagið var þá í fjötrum vítahrings gengis- og verðlagsbreytinga, sem kölluðu endurtekið á miklar launabreytingar.
Á árunum 1980 – 1990 voru gerðir kjarasamningar sem innifólu um 1.600% launahækkanir. Á þessum tíma var tíðni gengisfellinga mikil og verðbólgan hækkaði því enn meir, sem olli því að kaupmáttur laun féll á sama tíma um 10%. Svo einkennilegt sem það er nú tala margir um það í dag með söknuði að á þessum árum hafi verkalýðsforingjar gert alvörukjarasamninga.
Undir lok þessa áratugar voru allir aðilar sammála um að ekki væri lengra komist á þessari braut. Atvinnulífið, og reyndar þjóðfélagið allt, var komið að fótum fram. Þjóðarsátt var gerð og tekin var upp fastgengisstefna og samkomulag náðist um að setja launahækkanir í samhengi við samkeppnisstöðu Íslands. Sameiginlega átak varð til þess að það tókst að ná 30% verðbólgu á skömmum tíma niður í 2-3%.
Nokkru fyrir aldamót fór að gæta ójafnvægis í þjóðarbúskapnum, í stað þess að beita auknu aðhaldi lofuðu andstætt öllum hagfræðikenningum stjórnmálamenn miklum skattalækkunum í kosningabaráttunni 1999 og þenslan jókst vitanlega og ekki tókst að viðhalda fastgengisstefnunni lengur og ákveðið að láta gengið fljóta.
Svo kom næsta kosningaár 2003 og enn bættu stjórnmálamennirnir við í sínum óábyrga leik og yfirbuðu hver annan. Samið var um stærsta verkefni sem lagt hafði verið í hér á landi, álver og Kárahnjúkavirkjun. Margir bentu á að þetta væri það stór biti fyrir hagkerfið að hér yrði að fara varlega og stjórnvöld yrðu að beita sér gegn ofhitnum á hagkerfinu, en þrátt fyrir þetta lögðu ríkisstjórnar flokkarnir út í umfangsmestu framkvæmdir í vega- og jarðgangnakerfi landsins.
Samfara þessu lækka þeir að auki hátekju- og eignaskatta. Í kosningabaráttunni var lofað umtalsverðri hækkun íbúðarlána og það brast á keppni um hver gæti farið hæst og lánin ruku upp í 100%, allur fasteignamarkaðurinn fór á fullt og íbúðarverð rauk upp.
Tekjur hins opinbera jukust vitanlega og því fylgdi gríðarleg fjölgun á störfum hjá hinu opinbera og allar áætlanir stjórnmálamanna miðuðust við að hér myndi allt vaxa áfram til hins óendanlega.
Ítrekað var stjórnvöldum bent að það myndi koma niðursveifla, og þær forsendur sem stjórnmálamenn settu sér gætu ekki annað en endað með ósköpum bæði hjá ríkissjóði og ekki síður hjá sveitarfélögunum. Í stað þess að lækka skatta og auka eyðslu hins opinbera hefði átt að leggja fyrir til fyrirsjáanlegra magurra ára. Allt var þetta byggt á kolröngum ákvörðunum við efnahagsstjórnina.
Seðlabankinn hækkaði vexti til þess að slá á þensluna, en það leiddi til þess að erlent fjármagn streymdi til landsins vegna vaxtamunar. Krónan styrktist og afkoma útflutningsfyrirtækja versnaði, en innflutningur jókst umtalsvert. Einkaneysla fór upp úr þakinu og viðskiptahallinn fór yfir 20%.
Árin 2006 – 2008 voru útflutningstekjur Ísland vegna vöru og þjónustu einungis um 5-7% af gjaldeyrisviðskiptum, hitt var vegna viðskipta þar sem fjárfestar voru að spila með krónuna og nýta sér vaxtamuninn milli Íslands og annarra landa. Á þeim tíma frá því að tekinn var upp fastgengisstefna var krónan felld árið 2001 um 25%, árið um 2006 um 20% og svo í Hruninu um 50%. Fram að Hruni voru engar mótvægisaðgerðar kynntar.
Hagdeild ASÍ varaði ítrekað reglubundið á frá árinu 2005 hvert stefndi. Fram hefur komið að ráðherrar nágrannaþjóða okkar höfðu ítrekað samband við íslensk stjórnvöld, án nokkurs árangurs. Einu viðbrögðin voru að fara í umfangsmiklar kynnisferðir um heiminn og fræða fólk um hið mikla Íslenska efnahagsundur. Spárnar rættust því miður og eftir sitja þúsundir íslendinga í skuldasúpu.
Helstu ráð stjórnmálamanna þessa dagana er að það séu fólgin umtalsverð sóknarfæri í því að halda krónunni lágri, það veldur því að heimilin hafa lágar tekjur og skuldirnar vaxa frekar en minnka. Frá Hruni hafa gjaldeyrisskapandi greinar búið við gríðarlegan hagnað og Einungis hluti hans er fluttur heim. Segja má að þessi grein sé að greiða hálf laun hér á Íslandi og hinn helmingurinn er lagður inn á erlenda gjaldeyrisreikninga eigenda fyrirtækjanna. Þetta er gert á kostnað íslenskra heimila og þeirra fyrirtækja sem starfa á innanlandsmarkaði. Gríðarleg mismunum á sér stað. Verulegur hluti fyrirtækjanna getur ekki hækkað laun á meðan önnur búa við ofboðslegan hagnað.
Nú er spáð innan við 3% árlegum hagvexti næstu ár. Svo lítill hagvöxtur nægir ekki til þess minnka þann slaka sem myndaðist í hagkerfinu í kjölfar Hrunsins. Nýsköpun er mikilvæg til þess að stuðla að sjálfbærum og auknum hagvexti. Þar verður að líta til íslenskra tæknifyrirtækja sem eru að keppa á alþjóðamarkaði, en þau eru að flýja krónulandið hvert á fætur öðru. Þrátt fyrir það lýsir hluti stjórnmálaflokka yfir andstöðu við að breyta þessu ástandi til framtíðar.
laugardagur, 26. nóvember 2011
miðvikudagur, 23. nóvember 2011
Kiljan og íslenskir kommúnistar
Halldór - Fréttablaðið 23. nóvember 2011
Verð að viðurkenna að ég átta mig ekki á því hvers vegna ný bók Hannesar Hólmsteins Gissurarsonar fær drottningarkynningu í Kastljósi og síðan er bætt um betur og allur bókakynningartími Kiljunnar tekinn í að kynna bókina.
Það kom greinilega fram að Kolbrún og Egill virtust eitthvað vandræðaleg vegna þessa. Fundu sig endurtekið í því að réttlæta það að fjallað væri um þessa bók. Töngluðust endurtekið á því að þetta væri nú svo góð bók.
Páll var hins vegar hreinskilinn og fjallaði heiðarlega um bókina. Það blasti við að hann var ekki ánægður með að þessi bók væri til umfjöllunar. Fyrirséð væri hvernig HHG myndi fjalla um kommúnista. HHG flokkaði alla sem ekki væru honum sammála í pólitískum skoðunum væru vinstri menn. Barnaleg nálgun.
Ég er einn af þeim fjölmörgu sem átta mig ekki fullkomlega á notkun hugtakanna hægri eða vinstri maður. Tel mig vera hægra megin við miðju, studdi Sjálfstæðisflokkinn á meðan hann var þar, en sagði mig úr honum ásamt mörgum öðrum í lok síðustu aldar, þegar Sjálfstæðisflokkurinn tók þá ákvörðun að setja fremst sjónarmið sem komu frá BNA Repúblikönum og víkja frá fyrri stefnu.
Því fer fjarri að ég ætli að verja þau voðaverk sem Stalín og þeirra þarna austur í Sovétinu framkvæmdu. En mér er ómögulegt að að ætla að íslenskir menn sem hrifust af sósíalisma hafi verið það á grundvelli þessara athafna sovétkommúnista, eins og HHG hefur ítrekað gefið í skyn þegar hann fjallar um íslenska sósíalista.
Þar bjó annað að baki, eins og allir vita sem hafa kynnt sér t.d. uppbyggingu norrænu samfélaganna. Þau voru reist á nákvæmlega sama upphafsgrunni og þeir sem lögðu af stað til þess að auka rétt almennings í Rússlandi á sínum tíma. Skildi ekki hvað varð til þess að Egill bætti verkalýðsforingjum á þennan sakabekk. Hvað er verið að gefa í skyn?
Það er ekkert leyndarmál að það fóru einhverjir verkalýðsforingjar þangað austur í einhverjar glansferðir, það var töluvert fyrir minn tíma. En ég veit að það var einnig allmörgum boðið vestur um haf af sendiráði og menningarstofnun BNA til þess að fá kynningu á hvernig fólkið í "The Free World" hefði það. Ættum við að nota hér sömu nálgun og HHG og ræða um athafnir Bandaríkjamanna gagnvart launamönnum og já heilu þjóðunum víða um heimsbyggðina. Eða Mc Carthyisman.
Ekki dettur mér í hug að saka þá sem þáðu boð um að fara vestur um að hafa verið þátttakendur í þeim voðaverkum sem sendimenn Washingtonstjórna framkvæmdu gagnvart þeim sem ekki voru því fylgjandi að meðtaka boðskap bandarískra stórfyrirtækja og gróðahyggju þeirra.
Fram hefur komið í skjölum alþjóðlegu verkalýðshreyfingarinnar að þessir náungar hafi t.d. tekið að lífi að jafnaði um 200 trúnaðarmenn launamanna á ári í Suður-Ameríku. Minna má á mörg önnur voðaverk gagnvart launamönnum og fjölskyldum þeirra unnin af fulltrúum "The Free World" víðar um veröldina.
Mér fannst Kiljuna setja mikið niður við þessa yfirferð og er reyndar viss um að margt bókafólk hefði viljað fá umfjöllum ný íslensk skáldverk nóg er af þeim þessa dagana.
"Prófessorinn Hannes Hólmsteinn skrifar talsvert og les líka heilmikið. Það er fallegt. Að lesa og skrifa list er góð. En ákjósanleg er einnig sú list að hreinsa skólp pólitískrar áráttuhegðunar út úr hausnum á sér þegar farið er hug og höndum um verk eftir aðra, jafnvel þótt um sé að ræða hartnær hálfrar aldar gamlan leirburð eftir mig." Þorsteinn frá Hamri um HHG í Fréttablaðinu.
Upp úr hjólfari sérhyggjunnar
Ég hef komið víða á ráðstefnur þar sem saman eru komnir trúnaðarmenn launamanna nánast frá öllum löndum heimsins. Alltaf erum við fulltrúar norrænu stéttarfélaganna leitaðir uppi og þar fáum við staðfestingu á því að þau samfélög sem almenningur um víða veröld lítur helst til og vill búa í, eru norrænu velferðarþjóðfélögin. Við erum ákaft hvattir til þess að gefa í engu eftir í okkar samfélögum, með því bætum við ekki samkeppnismöguleika norrænu landanna, heldur verði þeir sem búa við lökustu kjörin einfaldlega færðir neðar í stiganum.
Á Norðurlöndunum ríki friður og fjölskylduvænt umhverfi. Mikill agi í viðskiptum og samskiptum á vinnumarkaði. Í norrænum hagkerfum ríkir stöðugleiki og jafn stígandi kaupmáttarauki (hér dettur reyndar Ísland reglulega úr lestinni). Þessi samfélög eiga það sammerkt að fara hvað mest í taugarnar á forsvarsmönnum sérhyggjunnar og ekki síst hér á Íslandi.
Hér á Íslandi taka fylgjendur sérhyggjunnar aftur á móti vart til orða án þess að lýsa yfir andúð sinni á þessum nágrönnum okkar, hér vísa ég t.d. til ummæla í síðustu viku, um að ef menn vilja búa í svona samfélögum taka þeir bara Norrænu og flytja þangað. Yfirburðaaulafyndni á borð við þetta fær langvinnt lófaklapp og húrrahróp á landsfundi sérhyggjusinna. Svona kappar eru kosnir ræðukóngar, seðlabankastjórar, forsætisráðherrar og borgarstjórar.
Þessir menn segjast í spjallþáttum og vikuna fyrir kosningar standa fyrir "Stétt með stétt", en þess á milli berjast þeir hvað harðast gegn umbótum á íslensku samfélagi, hafna breytingum á stjórnarskránni. Hér eigi keppni að ráða og markaðurinn ráði. Vilja loka Ríkisútvarpinu og breyta því í Útvarp Sögu og Skjá 1. Ísland eigi ekki að hafna því að selja sína orku til umhverfissóða og hér eigi að hafna kolefnissköttum. Þessu fylgja hótanir um að ekki verði um að ræða frekari fjárfestingar hér á landi. Á markaðurinn að ráða nauðsynlegum aðgerðum í umhverfismálum?
Samkvæmt þessari stefnu á að ríkja keppni á öllum sviðum. Almannahagsmunir víki fyrir hagsmunum fjármagnseigenda. Þjóðir keppa í lækkun skatta til að ná til sín fyrirtækjum. Það getur ekki leitt til annars en lakari skóla og veikari heilbrigðisþjónustu og skuldsettari þjóða. Það setur þrýsting á stéttarfélögin um að þau dragi úr sínum kröfum og laun hækki ekki.
Kaupmáttur minnkar. Arður fyrirtækjanna ræður öllu. Óheft keppni alþjóðafyrirtækjanna getur ekki leitt til annars en að þau samfélög, sem almenningur barðist fyrir í blóðugum byltingum og stríðum síðustu öld munu hrynja, sé fórnað á altari samkeppninnar.
Gegn þessu verður að sporna, breyta viðhorfum og rýma fyrir sjónarmiðum norrænnar samtryggingar. Við eigum ekki að vera eina landið á Norðurlöndum sem sérhyggjumenn hafa náð tökum á. Það er sá lærdómur sem við ættum að hafa numið í Hruninu. Sjá í gegnum þokumistrið frá reyksprengjunum sem sérhyggjumenn kasta reglulega inn í umræðuna. Ísland gæti verið kennslubókardæmið sem nýtt væri til þess að koma á alþjóðlegum reglum sem taka mið af heildarhagsmunum.
Endurskilgreina þarf hver markmiðin eigi að vera. Kerfið eins og það er nú, tekur ekki mið af hagsmunum almennings. Hann er réttindalaus. Fyrirtækin stjórna ríkisstjórnunum og setja þeim stólinn fyrir dyrnar með sína hagsmuni í fyrirrúmi. Samspil þessara aðila velur þau kjör sem launamönnum er boðið upp á. Ef stéttarfélögin gera of góða kjarasamninga þá þykir sérhyggjumönnum gott að hafa gjaldmiðil sem hægt sé að fella til þess að tryggja að 30% af þjóðaframleiðslunnar renni áfram í vasa hinna útvöldu. Þetta sjónarmið fær langvinnt lófatak og klapp að bak ræðumanns.
Þau viðhorf sem höfð voru að leiðarljósi við uppbyggingu samfélaga við jákvæðum viðhorfum til fjölskyldna eru að glatast og viðhorf auðhyggju og sérhyggju hafa tekið yfir. Barnaþrælkun eykst, mansal viðgengst sem aldrei áður, kynlífsþrælkun vex og réttindalausum farandverkamönnum fjölgar. Hungrið í heiminum vex samfara því að þeim fjölgar sem ekki hafa aðgang að vatni.
Hér er farið yfir þetta á skiljanlegan hátt af Hans Rosling.
Í Kína, því landi sem sumir af leiðtogum Íslands mæra í alþjóðlegum fjölmiðlum og segja jafnframt að Norðurlöndin séu okkar helstu óvinir, eru rúmlega 5 milljónir fanga í 1.000 fangelsum nýttir til þrældóms í verksmiðjum þar aðbúnaður er ólýsanlegur. Þar eru kjör launamanna um heim allan keyrð niður og búið til atvinnuleysi.
Mannfyrirlitning fjölþjóðafyrirtækjanna nær sífellt sterkari tökum að alþjóðasamfélaginu. Í Evrópu starfa í dag fyrirtæki sem selja svarta lista til atvinnurekanda. Á þessa lista eru menn skráðir sem vilja vera í verkalýðsfélögum, hafa gefið sig út fyrir að krefjast hærri laun eða gert athugasemdir við öryggisbúnað. Gjaldþrot auðhyggjunnar blasir við hvert sem litið er.
Á Norðurlöndunum ríki friður og fjölskylduvænt umhverfi. Mikill agi í viðskiptum og samskiptum á vinnumarkaði. Í norrænum hagkerfum ríkir stöðugleiki og jafn stígandi kaupmáttarauki (hér dettur reyndar Ísland reglulega úr lestinni). Þessi samfélög eiga það sammerkt að fara hvað mest í taugarnar á forsvarsmönnum sérhyggjunnar og ekki síst hér á Íslandi.
Hér á Íslandi taka fylgjendur sérhyggjunnar aftur á móti vart til orða án þess að lýsa yfir andúð sinni á þessum nágrönnum okkar, hér vísa ég t.d. til ummæla í síðustu viku, um að ef menn vilja búa í svona samfélögum taka þeir bara Norrænu og flytja þangað. Yfirburðaaulafyndni á borð við þetta fær langvinnt lófaklapp og húrrahróp á landsfundi sérhyggjusinna. Svona kappar eru kosnir ræðukóngar, seðlabankastjórar, forsætisráðherrar og borgarstjórar.
Þessir menn segjast í spjallþáttum og vikuna fyrir kosningar standa fyrir "Stétt með stétt", en þess á milli berjast þeir hvað harðast gegn umbótum á íslensku samfélagi, hafna breytingum á stjórnarskránni. Hér eigi keppni að ráða og markaðurinn ráði. Vilja loka Ríkisútvarpinu og breyta því í Útvarp Sögu og Skjá 1. Ísland eigi ekki að hafna því að selja sína orku til umhverfissóða og hér eigi að hafna kolefnissköttum. Þessu fylgja hótanir um að ekki verði um að ræða frekari fjárfestingar hér á landi. Á markaðurinn að ráða nauðsynlegum aðgerðum í umhverfismálum?
Samkvæmt þessari stefnu á að ríkja keppni á öllum sviðum. Almannahagsmunir víki fyrir hagsmunum fjármagnseigenda. Þjóðir keppa í lækkun skatta til að ná til sín fyrirtækjum. Það getur ekki leitt til annars en lakari skóla og veikari heilbrigðisþjónustu og skuldsettari þjóða. Það setur þrýsting á stéttarfélögin um að þau dragi úr sínum kröfum og laun hækki ekki.
Kaupmáttur minnkar. Arður fyrirtækjanna ræður öllu. Óheft keppni alþjóðafyrirtækjanna getur ekki leitt til annars en að þau samfélög, sem almenningur barðist fyrir í blóðugum byltingum og stríðum síðustu öld munu hrynja, sé fórnað á altari samkeppninnar.
Gegn þessu verður að sporna, breyta viðhorfum og rýma fyrir sjónarmiðum norrænnar samtryggingar. Við eigum ekki að vera eina landið á Norðurlöndum sem sérhyggjumenn hafa náð tökum á. Það er sá lærdómur sem við ættum að hafa numið í Hruninu. Sjá í gegnum þokumistrið frá reyksprengjunum sem sérhyggjumenn kasta reglulega inn í umræðuna. Ísland gæti verið kennslubókardæmið sem nýtt væri til þess að koma á alþjóðlegum reglum sem taka mið af heildarhagsmunum.
Endurskilgreina þarf hver markmiðin eigi að vera. Kerfið eins og það er nú, tekur ekki mið af hagsmunum almennings. Hann er réttindalaus. Fyrirtækin stjórna ríkisstjórnunum og setja þeim stólinn fyrir dyrnar með sína hagsmuni í fyrirrúmi. Samspil þessara aðila velur þau kjör sem launamönnum er boðið upp á. Ef stéttarfélögin gera of góða kjarasamninga þá þykir sérhyggjumönnum gott að hafa gjaldmiðil sem hægt sé að fella til þess að tryggja að 30% af þjóðaframleiðslunnar renni áfram í vasa hinna útvöldu. Þetta sjónarmið fær langvinnt lófatak og klapp að bak ræðumanns.
Þau viðhorf sem höfð voru að leiðarljósi við uppbyggingu samfélaga við jákvæðum viðhorfum til fjölskyldna eru að glatast og viðhorf auðhyggju og sérhyggju hafa tekið yfir. Barnaþrælkun eykst, mansal viðgengst sem aldrei áður, kynlífsþrælkun vex og réttindalausum farandverkamönnum fjölgar. Hungrið í heiminum vex samfara því að þeim fjölgar sem ekki hafa aðgang að vatni.
Hér er farið yfir þetta á skiljanlegan hátt af Hans Rosling.
Í Kína, því landi sem sumir af leiðtogum Íslands mæra í alþjóðlegum fjölmiðlum og segja jafnframt að Norðurlöndin séu okkar helstu óvinir, eru rúmlega 5 milljónir fanga í 1.000 fangelsum nýttir til þrældóms í verksmiðjum þar aðbúnaður er ólýsanlegur. Þar eru kjör launamanna um heim allan keyrð niður og búið til atvinnuleysi.
Mannfyrirlitning fjölþjóðafyrirtækjanna nær sífellt sterkari tökum að alþjóðasamfélaginu. Í Evrópu starfa í dag fyrirtæki sem selja svarta lista til atvinnurekanda. Á þessa lista eru menn skráðir sem vilja vera í verkalýðsfélögum, hafa gefið sig út fyrir að krefjast hærri laun eða gert athugasemdir við öryggisbúnað. Gjaldþrot auðhyggjunnar blasir við hvert sem litið er.
þriðjudagur, 22. nóvember 2011
Stjórnarskrárumræðan
Hér á Eyjunni hafa undanfarið birst pistlar þar sem Gísli Tryggvason félagi minn í stjórnlagaráði hefur farið yfir hverja einustu grein Stjórnlagafrumvarpsins með skýringum og ábendingum hvað liggi að baki hverri grein. Umræðan um frumvarpið hefur um of einkennst af fyrirfram gefinni andstöðu við störf Stjórnlagaráðs.
Nú er það svo að legið hefur fyrir að það þurfi að endurskoða núverandi Stjórnarskrá, og það kom reyndar fram áður en Stjórnarskráin var samþykkt á Þingvöllum 17. júní 1944 eins og fram kom í fróðlegu erindi Guðna T.h. Jóhannessonar á aðalfundi Stjórnarskrárfélagsins í vor.
Eftir Hrun kom upp á yfirborðið ákafur vilji meðal þjóðarinnar að uppganga samfélags okkar úr dalbotninum yrði nýtt til þess að skapa hér nýtt og heilbrigðara samfélag. Við vissum að það yrði erfitt, margir þeirra sem hefðu komið sér vel fyrir við kjötkatlana, myndu verjast kröftuglega ef einhver vildi hrekja þá á brott.
Erlendir sérfræðingar í þessum málum t.d. Eva Joly, sem var hér ráðgjafi til skamms tíma lýsti þessu prýðilega. Bankamenn og stjórnmálamenn sem ættu hagsmuna að gæta, myndu gera allt til þess að draga mál á langinn. Helsta baráttuaðferð þeirra yrði að gera alla þá ótrúverðuga, sem þeir teldu ógna stöðu sinni. Hér nægir að benda á þann málflutning sem hefur verið undanfarið um FME og svo hverjir það voru sem sátu á fremsta bekk á landsfundi þess stjórnmálaflokks sem hefur mótað og stjórnað efnahagsstefnu Íslands undanfarna áratugi.
Í þessu sambandi vill ég sérstaklega benda á kafla 8 í öðru bindi skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Bendi á kafla 8.11 og töflur 23 og 24 bls. 200 og 201. Í framhaldi af því um útlán bankanna í kafla 8.12. Í framhaldi af því má kannski velta fyrir sér hvers vegna sumir vilja alls ekki ræða þessa skýrslu.
Allir spádómar í þá veru að hér myndi ganga erfiðlega við að ná fram breytingum á íslensku samfélagi hafa ræst. Reglulega hefur reyksprengjum verið varpað út í umræðuna til þess að leiða hana á villigötur og beina sjónum frá atriðum sem ekki þola dagsljósið. Alltaf eru þar á ferð sömu aðilar, sama hvert litið er. Alltaf tala þeir eins og Hrunið hafi hafist í október 2008 og ekki átt sér neinn undanfara. Það er jú afleiðingar undanfarans sem verið er að glíma við. Það er undanfarinn sem fjallað er um í Rannsóknarskýrslunni. Tilteknir stjórnmálamenn hafa reglulega tekið Alþingi í gíslingu og reynt allt til þess að mál fái málefnalega afgreiðslu.
Það er vitanlega eðlilegt að sett sé fram gagnrýni á framkomnar tillögur og fram fari gagnvirk umræða. Sú umræða nær ekki tilgangi ef inn í hana er endurtekið varpað innistæðulausum klisjum. Klisjum sem ítrekað er búið að sína fram á að standast ekki nánari skoðun. Skortir heilbrigð rök, eins og er t.d. bent á hér og hér.
Hér bendi ég á yfirlætisfullar ábendingar um hnökra sem einhver telur sig hafa fundið í frumvarpi Stjórnlagaráðs og svo maður tali nú ekki um baráttuna gegn Stjórnlagaþingi. Baráttuna gegn því að komið verði í veg fyrir reglulega eignaupptöku hjá launamönnum í gegnum gjaldmiðil sem íslensk valdastétt geti handstýrt, sama hvaða nafni hann á nú að heita nú heita. Þessi hópur vill allt annað en að þurfa að undirgangast öguð vinnubrögð ESB.
Nú er það svo að legið hefur fyrir að það þurfi að endurskoða núverandi Stjórnarskrá, og það kom reyndar fram áður en Stjórnarskráin var samþykkt á Þingvöllum 17. júní 1944 eins og fram kom í fróðlegu erindi Guðna T.h. Jóhannessonar á aðalfundi Stjórnarskrárfélagsins í vor.
Eftir Hrun kom upp á yfirborðið ákafur vilji meðal þjóðarinnar að uppganga samfélags okkar úr dalbotninum yrði nýtt til þess að skapa hér nýtt og heilbrigðara samfélag. Við vissum að það yrði erfitt, margir þeirra sem hefðu komið sér vel fyrir við kjötkatlana, myndu verjast kröftuglega ef einhver vildi hrekja þá á brott.
Erlendir sérfræðingar í þessum málum t.d. Eva Joly, sem var hér ráðgjafi til skamms tíma lýsti þessu prýðilega. Bankamenn og stjórnmálamenn sem ættu hagsmuna að gæta, myndu gera allt til þess að draga mál á langinn. Helsta baráttuaðferð þeirra yrði að gera alla þá ótrúverðuga, sem þeir teldu ógna stöðu sinni. Hér nægir að benda á þann málflutning sem hefur verið undanfarið um FME og svo hverjir það voru sem sátu á fremsta bekk á landsfundi þess stjórnmálaflokks sem hefur mótað og stjórnað efnahagsstefnu Íslands undanfarna áratugi.
Í þessu sambandi vill ég sérstaklega benda á kafla 8 í öðru bindi skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis. Bendi á kafla 8.11 og töflur 23 og 24 bls. 200 og 201. Í framhaldi af því um útlán bankanna í kafla 8.12. Í framhaldi af því má kannski velta fyrir sér hvers vegna sumir vilja alls ekki ræða þessa skýrslu.
Allir spádómar í þá veru að hér myndi ganga erfiðlega við að ná fram breytingum á íslensku samfélagi hafa ræst. Reglulega hefur reyksprengjum verið varpað út í umræðuna til þess að leiða hana á villigötur og beina sjónum frá atriðum sem ekki þola dagsljósið. Alltaf eru þar á ferð sömu aðilar, sama hvert litið er. Alltaf tala þeir eins og Hrunið hafi hafist í október 2008 og ekki átt sér neinn undanfara. Það er jú afleiðingar undanfarans sem verið er að glíma við. Það er undanfarinn sem fjallað er um í Rannsóknarskýrslunni. Tilteknir stjórnmálamenn hafa reglulega tekið Alþingi í gíslingu og reynt allt til þess að mál fái málefnalega afgreiðslu.
Það er vitanlega eðlilegt að sett sé fram gagnrýni á framkomnar tillögur og fram fari gagnvirk umræða. Sú umræða nær ekki tilgangi ef inn í hana er endurtekið varpað innistæðulausum klisjum. Klisjum sem ítrekað er búið að sína fram á að standast ekki nánari skoðun. Skortir heilbrigð rök, eins og er t.d. bent á hér og hér.
Hér bendi ég á yfirlætisfullar ábendingar um hnökra sem einhver telur sig hafa fundið í frumvarpi Stjórnlagaráðs og svo maður tali nú ekki um baráttuna gegn Stjórnlagaþingi. Baráttuna gegn því að komið verði í veg fyrir reglulega eignaupptöku hjá launamönnum í gegnum gjaldmiðil sem íslensk valdastétt geti handstýrt, sama hvaða nafni hann á nú að heita nú heita. Þessi hópur vill allt annað en að þurfa að undirgangast öguð vinnubrögð ESB.
mánudagur, 21. nóvember 2011
JóJó Steinunnar Sigurðardóttur
Nýjasta bók Steinunnar Sigurðardóttur; JóJó, hefst á atviki sem verður til þess að krabbameinslæknir staldrar við og fram streyma minningarbrot. Sársaukafull, dulin og bæld.
Bókin verður spennandi og rífur stundum í. Ástir, vinir og samskipti læknis við sjúklinga sem berjast við krabbamein. Minningarbrotin raðast upp og dregin er óþægilega raunsönn mynd af hryllilegum afleiðingum kynferðisofbeldis gegn börnum.
Steinunn er mikill stílisti og texti bókarinnar er þaulhugsaður, fágaður og glæsilega unninn. Ég las bókina í einum rykk, gat ekki lagt hana frá mér. Sat hljóður allnokkurn tíma eftir að hafa lokið lestrinum og fór í gegnum sum minningarbrotin aftur.
Bókin er góð, virkilega góð. Beinskeytt og kröfuhörð við lesandann.
Bókin verður spennandi og rífur stundum í. Ástir, vinir og samskipti læknis við sjúklinga sem berjast við krabbamein. Minningarbrotin raðast upp og dregin er óþægilega raunsönn mynd af hryllilegum afleiðingum kynferðisofbeldis gegn börnum.
Steinunn er mikill stílisti og texti bókarinnar er þaulhugsaður, fágaður og glæsilega unninn. Ég las bókina í einum rykk, gat ekki lagt hana frá mér. Sat hljóður allnokkurn tíma eftir að hafa lokið lestrinum og fór í gegnum sum minningarbrotin aftur.
Bókin er góð, virkilega góð. Beinskeytt og kröfuhörð við lesandann.
sunnudagur, 20. nóvember 2011
Aulabrandarar og barnaleg fáviska
Hef undanfarin misseri setið allnokkra fundi með helstu framamönnum úr atvinnulífinu, allt XD menn, og hlustað á afstöðu þeirra til íslensks samfélags og hvað þurfi að gera. Hef birt hér á þessari síðu allnokkra pistla þar sem vitnað er í ummæli þeirra.
Sé litið til þessa þá kemur umræðan á landsfundi XD mér í opna skjöldu. Hún einkennist af aulabröndurum og barnalegri fávisku öfgafulls hóps sérhyggjumanna, sem eru lengst til hægri á stjórnmálavængnum.
Hvað veldur því að þessir félagar mínir úr atvinnulífinu láta þetta yfir sig ganga?
Hvers vegna láta menn bjóða sér að aðalstjörnur Landsfundarins séu fyrrv. ráðherrar Flokksins, þeir voru í þeirri ríkisstjórn sem lagði grunninn að Hruninu, eins og kemur glögglega fram í skýrslu Rannsóknarnefndar, sem Valhöll vill að gleymist. Þar eru mennirnir sem vissu hvert stefndi þegar í árslok 2006 og hefðu þá geta komið í veg fyrir þær miklu hörmungar sem riðu yfir okkur öll, ein sog ég hef komið að nokkrum sinnum áður.
Flokkurinn er pikkfastur í fortíðinni og menn láta sig hafa það að sitja þar. Hafa ekki burði til þess að reka af sér gamlar vofur, horfast í augu við sjálfa sig og viðurkenna að Flokkurinn átti stærstan þátt í því hvernig fór. Viðurkenna það og skilja við þennan sérhyggjuhóp.
Sé litið til þessa þá kemur umræðan á landsfundi XD mér í opna skjöldu. Hún einkennist af aulabröndurum og barnalegri fávisku öfgafulls hóps sérhyggjumanna, sem eru lengst til hægri á stjórnmálavængnum.
Hvað veldur því að þessir félagar mínir úr atvinnulífinu láta þetta yfir sig ganga?
Hvers vegna láta menn bjóða sér að aðalstjörnur Landsfundarins séu fyrrv. ráðherrar Flokksins, þeir voru í þeirri ríkisstjórn sem lagði grunninn að Hruninu, eins og kemur glögglega fram í skýrslu Rannsóknarnefndar, sem Valhöll vill að gleymist. Þar eru mennirnir sem vissu hvert stefndi þegar í árslok 2006 og hefðu þá geta komið í veg fyrir þær miklu hörmungar sem riðu yfir okkur öll, ein sog ég hef komið að nokkrum sinnum áður.
Flokkurinn er pikkfastur í fortíðinni og menn láta sig hafa það að sitja þar. Hafa ekki burði til þess að reka af sér gamlar vofur, horfast í augu við sjálfa sig og viðurkenna að Flokkurinn átti stærstan þátt í því hvernig fór. Viðurkenna það og skilja við þennan sérhyggjuhóp.
föstudagur, 18. nóvember 2011
Óhugnanleg setning landsfundar
Nú höfum við fengið staðfestingu á því að forystumenn Sjálfstæðisflokksins ætla ekki að axla neina ábyrgð á þeim óförum sem íslenskt efnahagslíf lenti í undir þeirra stjórn.
Þeir ætla að ríghalda í þær skýringar sem þeir hafa tönglast á að það hafi verið heimskreppa, ekki íslensk kreppa sem olli efnahagslegum hamförum hér á landi. Hafna því að lesa Rannsóknarskýrsluna, og ætla eins og svo oft áður að endurskrifa söguna eins og þeir vilja hafa hana. Forysta Sjálfstæðisflokksins ætlar ekki að horfast í augu við þá staðreynd að hér varð meira hrun en annarsstaðar. Það varð fullkomið kerfishrun á Íslandi.
Forysta Sjálfstæðisflokksins hefur ekki burði í að takast á við og horfast í augu við að það var efnahagsstjórn þeirra sem lagði 25 þús. heimili í rúst. Það var íslenskt kerfishrun sem varð til þess að kaupmáttur hrapaði og kjör færðust 4 ára aftur í tímann. Skuldir einstaklinga og fyrirtækja tóku stökkbreytingum og Seðlabankinn varð gjaldþrota allt undir stjórn „farsælasta forystumanns“ Íslands. Sú efnahagsstefna sem Davíð Oddsson og meðreiðarsveinar mótuðu, lagði nánast allt í rúst.
Það gerðist ekki í öðrum löndum, það gerðist einungis hér og er sannarlega afleiðing stefnu þeirra. Það voru forystumenn Flokksins sem höfnuðu alfarið að taka tillit til aðvarana vina okkar á hinum Norðurlöndunum um að grípa í taumana í árslok 2006. Þá var ljóst hvert stefndi. Það vissu Geir Haarde forsætisráðherra, Árni Matt fjármálaráðherra og Davíð Oddsson Seðlabankastjóri, þeir menn sem fóru með mesta vald í efnahagsmálum þessa lands.
Ráðherrar allra nágrannaríkja höfðu ítrekað samband við þá, en þeir höfnuðu því algjörlega að víkja af sinni helfararleið. En fóru í ferðir erlendis og lýstu hina Íslenska efnahagsundri sem þeir hefðu skapað og gerðu gys af þeim sem vildu meina að þetta væri ekkert undur, bara ómerkileg froða.
Þetta kemur allt fram í fyrirliggjandi skýrlsum sem hefur verið fjallað um í fjölmiðlum. Ef koma hefði átt í veg fyrir Hrunið hefði þurft að grípa til alvarlegra aðgerða á árinu 2006 of fylgja þeim eftir með harkalegum efnahagslegum samdráttar aðgerðum kosningaárið 2007. Bankarnir voru of stórir fyrir hið örsmá hagkerfi Íslands og viðskiptahallinn alltof mikill. Í stað þess að gríða til aðgerða til þess að draga úr þennslunni, fara þessir stjórendur efnahagsmála í gagnstæða átt. Sumir halda því fram að Hrunið hafi orðið til árið 2008, þeir sem þannig tala eru með sterkt pólitísk gleraugu. Árið 2008 var staðan orðin það ískyggileg að ekki varð hjá Hruni komist.
Ákvarðanir sem teknar voru í Seðlabankanum þetta ár hafa verið gagnrýndar svo ekki sé meira sagt. Ingibjörg Sólrún endaði sinn pólitíska feril líklega án þess að gera sér grein fyrir því þegar hún ákvað að fara í ríkisstjórn, enda er hún farinn af vettvagni og baðst afsökunar á sínum þætti. Meir en aðrir hafa dug í sér að gera.
Ákvarðanir sem teknar voru að ríkisstjórnarforystunni á árinu 2007 voru þvert á það sem ráðherrar okkar helstu vinalönd höfðu lagt til, það varð til þess að engin vildi koma nálægt Íslandi með hjálp nema í gegnum AGS. Ef Geir Haarde og ríkisstjórn hans hefðu tekið að vandanum þá hefði fallið ekki orðið svona mikið. Það voru kosningar sem voru framundan og settu voru upp veggspjöld um land og birtar heilsíðu auglýsingar um að hér væri allt svo gott undir traustri efnahagsstjórn.
Það er sorglegt að hlusta á ummæli núverandi formanns flokksins um stöðuna við stetningu landsfundar, ömurlegt. Á síðasta landsfundi Sjálfstæðisflokksins kom fram að það væri fólkinu í landinu að kenna hvernig fór, ekki þeirra sem mótuðu og stjórnuðu efnahagsstefnunni. Ekki þeirra sem settu allt í kaldakol.
Ef marka má afstöðu fólks í skoðanakönnunum þá styðja 38% þeirra sem tóku afstöðu þennan flokk. Um 50% tóku afstöðu, þannig að hér er um að ræða um 20% landsmanna. Þessi hópur varð efnaðri við Hrunið og það byggist á því kerfi sem þetta sama fólk hefur komið á hér á landi.
Við vitum að það er sami hópur sem berst með öllum ráðum gegn því að tekið verði á þessu kerfi. Þetta fólk virðist skipta engu þó það kosta almenning aleiguna og upptöku þriðjungs launa í landinu. Það er þetta fólk sem mun kjósa XD sama á hverju gengur, því þetta fólk hugsar einvörðungu um eigin hag.
Í nýrri könnum á vegum hagdeilda SA kom fram að á undanförnum árum hefur fjöldi íslendinga sem fer héðan umfram það erlenda fólk sem hingað flytur vaxið með hverju ári. Sé litið til þess hverjir það eru sem eru að flytja burt þá er það vel menntað fólk sem er að fara og hingað er að flytjast erlent láglaunafólk sem sættir sig við að vinna störf þar sem laun og aðbúnaður er við eða fyrir neðan leyfileg lágmörk. Neðanjarðarhagkerfið vex, ójöfnuður vex.
Landsfundur Sjálfstæðismanna virðist vilja halda áfram þar sem frá var horfið og þvertekur að horfast i augu við sína skelfilegu fortíð.
Þeir ætla að ríghalda í þær skýringar sem þeir hafa tönglast á að það hafi verið heimskreppa, ekki íslensk kreppa sem olli efnahagslegum hamförum hér á landi. Hafna því að lesa Rannsóknarskýrsluna, og ætla eins og svo oft áður að endurskrifa söguna eins og þeir vilja hafa hana. Forysta Sjálfstæðisflokksins ætlar ekki að horfast í augu við þá staðreynd að hér varð meira hrun en annarsstaðar. Það varð fullkomið kerfishrun á Íslandi.
Forysta Sjálfstæðisflokksins hefur ekki burði í að takast á við og horfast í augu við að það var efnahagsstjórn þeirra sem lagði 25 þús. heimili í rúst. Það var íslenskt kerfishrun sem varð til þess að kaupmáttur hrapaði og kjör færðust 4 ára aftur í tímann. Skuldir einstaklinga og fyrirtækja tóku stökkbreytingum og Seðlabankinn varð gjaldþrota allt undir stjórn „farsælasta forystumanns“ Íslands. Sú efnahagsstefna sem Davíð Oddsson og meðreiðarsveinar mótuðu, lagði nánast allt í rúst.
Það gerðist ekki í öðrum löndum, það gerðist einungis hér og er sannarlega afleiðing stefnu þeirra. Það voru forystumenn Flokksins sem höfnuðu alfarið að taka tillit til aðvarana vina okkar á hinum Norðurlöndunum um að grípa í taumana í árslok 2006. Þá var ljóst hvert stefndi. Það vissu Geir Haarde forsætisráðherra, Árni Matt fjármálaráðherra og Davíð Oddsson Seðlabankastjóri, þeir menn sem fóru með mesta vald í efnahagsmálum þessa lands.
Ráðherrar allra nágrannaríkja höfðu ítrekað samband við þá, en þeir höfnuðu því algjörlega að víkja af sinni helfararleið. En fóru í ferðir erlendis og lýstu hina Íslenska efnahagsundri sem þeir hefðu skapað og gerðu gys af þeim sem vildu meina að þetta væri ekkert undur, bara ómerkileg froða.
Þetta kemur allt fram í fyrirliggjandi skýrlsum sem hefur verið fjallað um í fjölmiðlum. Ef koma hefði átt í veg fyrir Hrunið hefði þurft að grípa til alvarlegra aðgerða á árinu 2006 of fylgja þeim eftir með harkalegum efnahagslegum samdráttar aðgerðum kosningaárið 2007. Bankarnir voru of stórir fyrir hið örsmá hagkerfi Íslands og viðskiptahallinn alltof mikill. Í stað þess að gríða til aðgerða til þess að draga úr þennslunni, fara þessir stjórendur efnahagsmála í gagnstæða átt. Sumir halda því fram að Hrunið hafi orðið til árið 2008, þeir sem þannig tala eru með sterkt pólitísk gleraugu. Árið 2008 var staðan orðin það ískyggileg að ekki varð hjá Hruni komist.
Ákvarðanir sem teknar voru í Seðlabankanum þetta ár hafa verið gagnrýndar svo ekki sé meira sagt. Ingibjörg Sólrún endaði sinn pólitíska feril líklega án þess að gera sér grein fyrir því þegar hún ákvað að fara í ríkisstjórn, enda er hún farinn af vettvagni og baðst afsökunar á sínum þætti. Meir en aðrir hafa dug í sér að gera.
Ákvarðanir sem teknar voru að ríkisstjórnarforystunni á árinu 2007 voru þvert á það sem ráðherrar okkar helstu vinalönd höfðu lagt til, það varð til þess að engin vildi koma nálægt Íslandi með hjálp nema í gegnum AGS. Ef Geir Haarde og ríkisstjórn hans hefðu tekið að vandanum þá hefði fallið ekki orðið svona mikið. Það voru kosningar sem voru framundan og settu voru upp veggspjöld um land og birtar heilsíðu auglýsingar um að hér væri allt svo gott undir traustri efnahagsstjórn.
Það er sorglegt að hlusta á ummæli núverandi formanns flokksins um stöðuna við stetningu landsfundar, ömurlegt. Á síðasta landsfundi Sjálfstæðisflokksins kom fram að það væri fólkinu í landinu að kenna hvernig fór, ekki þeirra sem mótuðu og stjórnuðu efnahagsstefnunni. Ekki þeirra sem settu allt í kaldakol.
Ef marka má afstöðu fólks í skoðanakönnunum þá styðja 38% þeirra sem tóku afstöðu þennan flokk. Um 50% tóku afstöðu, þannig að hér er um að ræða um 20% landsmanna. Þessi hópur varð efnaðri við Hrunið og það byggist á því kerfi sem þetta sama fólk hefur komið á hér á landi.
Við vitum að það er sami hópur sem berst með öllum ráðum gegn því að tekið verði á þessu kerfi. Þetta fólk virðist skipta engu þó það kosta almenning aleiguna og upptöku þriðjungs launa í landinu. Það er þetta fólk sem mun kjósa XD sama á hverju gengur, því þetta fólk hugsar einvörðungu um eigin hag.
Í nýrri könnum á vegum hagdeilda SA kom fram að á undanförnum árum hefur fjöldi íslendinga sem fer héðan umfram það erlenda fólk sem hingað flytur vaxið með hverju ári. Sé litið til þess hverjir það eru sem eru að flytja burt þá er það vel menntað fólk sem er að fara og hingað er að flytjast erlent láglaunafólk sem sættir sig við að vinna störf þar sem laun og aðbúnaður er við eða fyrir neðan leyfileg lágmörk. Neðanjarðarhagkerfið vex, ójöfnuður vex.
Landsfundur Sjálfstæðismanna virðist vilja halda áfram þar sem frá var horfið og þvertekur að horfast i augu við sína skelfilegu fortíð.
miðvikudagur, 16. nóvember 2011
Fyrirsjáanleg staða OR
Síðustu ár hafa málefni OR margsinnis verið ofarlega á vinnustöðum rafiðnaðarmanna. Umræðan hefur einkennst af áhyggjum hvernig stjórnmálamenn hafa nýtt sér OR sem skiptimynt í valdatafli og klækjastjórnmálum. Rekstrarlegar hagsmunum hafi verið vikið til hliðar.
Það lá þegar fyrir á árinu 2007, að taka þyrfti til í rekstri fyrirtækisins með mikilli hagræðingu og hækkun gjaldskrár. Mikilvægir hlutar fyrirtækisins voru þá þegar reknir með tapi. Síðan þá hefur endurtekið verið dregið úr nauðsynlegu viðhaldi og fyrirbyggjandi viðhaldi. Um mitt ár 2007 var það ljóst að ef ekki yrði tekið á þessum þáttum myndi það leiða til gríðarlegs og langvarandi vanda.
Þá lá fyrir ef gripið yrði til aðgerða haustið 2007 og tekið á gjaldskrám og stjórnunarkostnaði fyrirtækisins væri hægt að koma í veg fyrir mikinn skaða. En ef ekki yrði gripið þá þegar til aðgerða myndi það kosta milljarða króna að byggja upp það sem tapast hefði með því að draga úr fyrirbyggjandi viðhaldi.
Þáverandi borgarstjóri og fylgisfólk hennar höfnuðu þessu alfarið á þeim forsendum að svo stutt væri til kosninga. Samtök rafiðnaðarmanna og annarra almennra starfsmanna mótmæltu harkalega uppsögnum sem gripið var til í viðhalds- og framkvæmdadeildum auk þess að laun almennra starfsmanna væru skorin niður. Þáverandi borgarstjórn tók hins vegar ekkert á ofvöxnu stjórnkerfi fyrirtækisins. Þáverandi borgarstjóri ákvað svo ofan á allt annað að taka út úr fyrirtækinu fleiri hundruð milljóna króna í arðgreiðslum.
Þetta kom fram í úttekt lífeyrissjóðanna á fyrirtækinu fyrir 2 árum þegar leitað var eftir lánum á neikvæðum vöxtum úr lífeyrissjóðunum. Bent var á að taka yrði á rekstrarkostnaði og þáverandi borgarstjórn hefði byrjað á öfugum enda með því að fækka í viðhaldsdeildum. Það mun taka um áratug að vinna upp það sem hefur farið úrskeiðis í viðhaldi.
Fjölmiðlar sögðu lítið frá þessum þætti og völdu frekar þann kostinn að draga það upp með neikvæðum hætti að lífeyrissjóðirnir vildu ekki lána fyrirtæki í vanda mikla fjármuni á néikvæðum vöxtum. Eins og alltaf hjálpa þeir stjórnmálamönnum að beina sjónum fólks frá eigin getuleysi og vanda eitthvað annað.
Mat starfsmanna lífeyrissjóðanna var svo staðfest skömmu síðar í úttekt Norræna lánasjóðsins. Þessu var svarað með fúkyrðaflaum af Hönnu Birnu og borgarstjórnarmönnum hennar í fjölmiðlum í garð lífeyrissjóðanna og starfsmanna stéttarfélaganna. Hér hefði maðu rhaldið er væri komið ærið tilefni fyrir fjölmiðla að beina sjónum sínum af hvers vegna öflugir aðilar vildu ekki lána fyrirtækinu og hvernig þáverandi borgarstjórn ætlaði að taka á þessum vanda. Nei sjónum var beint að lánastofnunum og þær dæmdar vondar.
Nú er komið fram nýrri úttekt staðfesting á þessu öllu saman, þar að auki að að stór hluti allra fjárfestinga stjórnenda OR árin 2007 og 2008 að upphæð um 30 milljarða króna er tapað fé að því er fram kemur í kolsvartri skýrslan um stjórnendur fyrirtækisins á þessum árum. Allt þetta hefur legið fyrir um alllangt skeið, en okkur forsvarsmönnum stéttarfélaganna var þá varpað á dyr af þáverandi borgarstjóra, þegar við reyndum að ræða þessi mál við hana. Þar kom m.a. fram fullyrðingar af hálfu þáverandi borgarstjóra að stéttarfélögin væru á móti leiksskólum!!??
Gagnrýnt er í rekstrarúttekt frá miðju ári 2010, að ekki hafi verið gerð skýr grein fyrir skilmálum samninga um nýjar virkjanir né arðsemismarkmiðum. Því síður þeim áhættum sem þessum samningum fylgdu. Var til að mynda öllum fyrirvörum vegna orkusölu til 1. áfanga álvers í Helguvík aflétt í árslok 2008 eða eftir að hrunið hafði átt sér stað og fyrirsjáanlegt var orðið að umskipti hefðu orðið á arðsemisforsendum er vörðuðu fjármögnunarkjör OR.
Alvarlegar afleiðingar alls þessa komu fram í ágúst 2010 þegar lausafjárstaða OR var í uppnámi og vart náðist að greiða starfsfólki laun. Allt þetta ásamt svo mörgu öðru kennir okkur að stjórnmálamenn eiga ekki að vera inn í fyrirtækjum í eigu almennings, nánast öll fyrirtæki og sjóðir sem þeir hafa stjórnað eru rústir einar.
Það lá þegar fyrir á árinu 2007, að taka þyrfti til í rekstri fyrirtækisins með mikilli hagræðingu og hækkun gjaldskrár. Mikilvægir hlutar fyrirtækisins voru þá þegar reknir með tapi. Síðan þá hefur endurtekið verið dregið úr nauðsynlegu viðhaldi og fyrirbyggjandi viðhaldi. Um mitt ár 2007 var það ljóst að ef ekki yrði tekið á þessum þáttum myndi það leiða til gríðarlegs og langvarandi vanda.
Þá lá fyrir ef gripið yrði til aðgerða haustið 2007 og tekið á gjaldskrám og stjórnunarkostnaði fyrirtækisins væri hægt að koma í veg fyrir mikinn skaða. En ef ekki yrði gripið þá þegar til aðgerða myndi það kosta milljarða króna að byggja upp það sem tapast hefði með því að draga úr fyrirbyggjandi viðhaldi.
Þáverandi borgarstjóri og fylgisfólk hennar höfnuðu þessu alfarið á þeim forsendum að svo stutt væri til kosninga. Samtök rafiðnaðarmanna og annarra almennra starfsmanna mótmæltu harkalega uppsögnum sem gripið var til í viðhalds- og framkvæmdadeildum auk þess að laun almennra starfsmanna væru skorin niður. Þáverandi borgarstjórn tók hins vegar ekkert á ofvöxnu stjórnkerfi fyrirtækisins. Þáverandi borgarstjóri ákvað svo ofan á allt annað að taka út úr fyrirtækinu fleiri hundruð milljóna króna í arðgreiðslum.
Þetta kom fram í úttekt lífeyrissjóðanna á fyrirtækinu fyrir 2 árum þegar leitað var eftir lánum á neikvæðum vöxtum úr lífeyrissjóðunum. Bent var á að taka yrði á rekstrarkostnaði og þáverandi borgarstjórn hefði byrjað á öfugum enda með því að fækka í viðhaldsdeildum. Það mun taka um áratug að vinna upp það sem hefur farið úrskeiðis í viðhaldi.
Fjölmiðlar sögðu lítið frá þessum þætti og völdu frekar þann kostinn að draga það upp með neikvæðum hætti að lífeyrissjóðirnir vildu ekki lána fyrirtæki í vanda mikla fjármuni á néikvæðum vöxtum. Eins og alltaf hjálpa þeir stjórnmálamönnum að beina sjónum fólks frá eigin getuleysi og vanda eitthvað annað.
Mat starfsmanna lífeyrissjóðanna var svo staðfest skömmu síðar í úttekt Norræna lánasjóðsins. Þessu var svarað með fúkyrðaflaum af Hönnu Birnu og borgarstjórnarmönnum hennar í fjölmiðlum í garð lífeyrissjóðanna og starfsmanna stéttarfélaganna. Hér hefði maðu rhaldið er væri komið ærið tilefni fyrir fjölmiðla að beina sjónum sínum af hvers vegna öflugir aðilar vildu ekki lána fyrirtækinu og hvernig þáverandi borgarstjórn ætlaði að taka á þessum vanda. Nei sjónum var beint að lánastofnunum og þær dæmdar vondar.
Nú er komið fram nýrri úttekt staðfesting á þessu öllu saman, þar að auki að að stór hluti allra fjárfestinga stjórnenda OR árin 2007 og 2008 að upphæð um 30 milljarða króna er tapað fé að því er fram kemur í kolsvartri skýrslan um stjórnendur fyrirtækisins á þessum árum. Allt þetta hefur legið fyrir um alllangt skeið, en okkur forsvarsmönnum stéttarfélaganna var þá varpað á dyr af þáverandi borgarstjóra, þegar við reyndum að ræða þessi mál við hana. Þar kom m.a. fram fullyrðingar af hálfu þáverandi borgarstjóra að stéttarfélögin væru á móti leiksskólum!!??
Gagnrýnt er í rekstrarúttekt frá miðju ári 2010, að ekki hafi verið gerð skýr grein fyrir skilmálum samninga um nýjar virkjanir né arðsemismarkmiðum. Því síður þeim áhættum sem þessum samningum fylgdu. Var til að mynda öllum fyrirvörum vegna orkusölu til 1. áfanga álvers í Helguvík aflétt í árslok 2008 eða eftir að hrunið hafði átt sér stað og fyrirsjáanlegt var orðið að umskipti hefðu orðið á arðsemisforsendum er vörðuðu fjármögnunarkjör OR.
Alvarlegar afleiðingar alls þessa komu fram í ágúst 2010 þegar lausafjárstaða OR var í uppnámi og vart náðist að greiða starfsfólki laun. Allt þetta ásamt svo mörgu öðru kennir okkur að stjórnmálamenn eiga ekki að vera inn í fyrirtækjum í eigu almennings, nánast öll fyrirtæki og sjóðir sem þeir hafa stjórnað eru rústir einar.
Valeyrarvalsinn eftir Guðmund Andra Thorsson
Flaug í gær til Kaupmannahafnar og tók m.a. með mér Valeyrarvals Guðmundar Andra. Það er skemmst frá því að segja að bókin var fullkomlega búinn að fanga mig áður en við tókum á loft. Allir þekkja hinn afburðastíl Guðmundar Andra m.a. í mánudagspistlum hans í Fréttablaðinu.
Bara að það væru fleiri mánudagar í Fréttablaðinu, þá gæti maður fagnað því á hverjum degi að vera laus við hinn endalausa barlóm útgerðarmanna um að verið sé að taka frá þeim alla lífsbjörgina og við fjölskyldum þeirra blasi vergangur. Eða Sigmund Davíð að kynni okkur fyrir nýja kunningja. Um daginn voru það einhverjir norðmenn sem hann hafði hitt á kráarrölti í Osló. Þeir vildu endilega hreint troða upp á hann risaláni á núll komma eitthvað vöxtum, svo hann gæti bjargað efnahag Íslands.
Nú er Sigmundur Davíð kominn með nýja vini frá Kanada. Þeir eru tilbúnir að kaupa upp af allar ónýtu krónurnar sem eru í umferð og greiða líka upp Jöklabréfin og láta okkur hafa alvöru dollara í staðinn. Þeir ætla svo að henda öllum ónýtu krónunum í Norðurhöfin strax og ísa leysir.
Þá getum við segir Sigmundur Davíð myndað ný Öxulveldi með Lapplandi (Samalandi), Grænlandi og Kanada og tekið að okkur að sjá um heimsviðskiptin með kanadískum dollurum. Lausir við vonlausar væntingar um reddingar frá Brussel, svo maður tali nú ekki um að losna við stökkbreytt lán í gjaldmiðli sem Lilju Móses tókst ekki einu sinni að skipta um nafn á. Og bændur fá þá óáreittir að halda áfram að selja okkur landbúnaðarvörur á 30% yfirverði og milliðakerfi Bændasamtakanna getur stækkað við sig og aukið útgáfu hins vandaðaða og sannleikselskandi Bændablaðs. Þar með væri atkvæðum Sigmundar Davíðs bjargað fá því að deyja úr matareitrun.
Þegar ég var að fara um borð í vélina mætti ég hóp af íslendingum sem voru að koma frá Kanarí og eftir því sem mér skyldist eftir að hafa rætt við nokkra þeirra, höfðu í þetta skipti engir íslendingar farist í Kanaríinu undanfarnar vikur, þó svo þeir hefðu farið á Klörubar félagsheimili Framsóknar og borðað ESB mat.
Við getum farið að hlakka til að verða aftur hið heimsþekkta Íslenska efnahagsundur og þá getur forseti vor með vonnabí ráðherrum farið um heimsbyggðina með nýjan gjaldmiðil. Þá erum við endanlega laus við óvinaríki okkar á hinum Norðurlöndum. Þau sem voru svo vond og siguðu á okkur AGS og kröfðust þess að við bærum ábyrgð á eigin gjörðum.
Í Valeyrarvalsinum fléttar Guðmundur saman 16 sögum á listilegan hátt. Allar gerast þær á sömu 2 mínútunum. Stíll hans hélt mér fullkomlega föstum við bókina.
"Viltu kaffi?"
"Ha?" svaraði ég. Hrökk við og leit upp og horfðist í augu við brosandi flugfreyjuna. "Nei takk."
Og ég las áfram án þess að taka eftir því sem fram fór kringum mig. Hverja söguna á fætur annarri, maðurinn við hliðina á mér steinsvaf. Honum var ekki boðið upp á kaffi.
"Má bjóða þér eitthvað úr Saga shop?" Nú leit ég ekki upp og vonaði að flugfreyjan áttaði sig á að ég væri of upptekinn til þess að segja nei takk. Maðurinn við hliðina á mér var vaknaður og var byrjaður að horfa á ameríska hasarmynd, og spurði hvort hægt væri að fá kaffi og með því núna.
Og ég las áfram. Svelgdi í mig hverja blaðsíðuna á fætur annarri. Sumar aftur, bara til þess að dást betur að stílnum. Áður en við lentum var bókin búin og ég fletti aftur á fremstu síðu og las fyrsta kaflann aftur.
Besta bókin sem ég hef lesið hingað til í haust.
Bara að það væru fleiri mánudagar í Fréttablaðinu, þá gæti maður fagnað því á hverjum degi að vera laus við hinn endalausa barlóm útgerðarmanna um að verið sé að taka frá þeim alla lífsbjörgina og við fjölskyldum þeirra blasi vergangur. Eða Sigmund Davíð að kynni okkur fyrir nýja kunningja. Um daginn voru það einhverjir norðmenn sem hann hafði hitt á kráarrölti í Osló. Þeir vildu endilega hreint troða upp á hann risaláni á núll komma eitthvað vöxtum, svo hann gæti bjargað efnahag Íslands.
Nú er Sigmundur Davíð kominn með nýja vini frá Kanada. Þeir eru tilbúnir að kaupa upp af allar ónýtu krónurnar sem eru í umferð og greiða líka upp Jöklabréfin og láta okkur hafa alvöru dollara í staðinn. Þeir ætla svo að henda öllum ónýtu krónunum í Norðurhöfin strax og ísa leysir.
Þá getum við segir Sigmundur Davíð myndað ný Öxulveldi með Lapplandi (Samalandi), Grænlandi og Kanada og tekið að okkur að sjá um heimsviðskiptin með kanadískum dollurum. Lausir við vonlausar væntingar um reddingar frá Brussel, svo maður tali nú ekki um að losna við stökkbreytt lán í gjaldmiðli sem Lilju Móses tókst ekki einu sinni að skipta um nafn á. Og bændur fá þá óáreittir að halda áfram að selja okkur landbúnaðarvörur á 30% yfirverði og milliðakerfi Bændasamtakanna getur stækkað við sig og aukið útgáfu hins vandaðaða og sannleikselskandi Bændablaðs. Þar með væri atkvæðum Sigmundar Davíðs bjargað fá því að deyja úr matareitrun.
Þegar ég var að fara um borð í vélina mætti ég hóp af íslendingum sem voru að koma frá Kanarí og eftir því sem mér skyldist eftir að hafa rætt við nokkra þeirra, höfðu í þetta skipti engir íslendingar farist í Kanaríinu undanfarnar vikur, þó svo þeir hefðu farið á Klörubar félagsheimili Framsóknar og borðað ESB mat.
Við getum farið að hlakka til að verða aftur hið heimsþekkta Íslenska efnahagsundur og þá getur forseti vor með vonnabí ráðherrum farið um heimsbyggðina með nýjan gjaldmiðil. Þá erum við endanlega laus við óvinaríki okkar á hinum Norðurlöndum. Þau sem voru svo vond og siguðu á okkur AGS og kröfðust þess að við bærum ábyrgð á eigin gjörðum.
Í Valeyrarvalsinum fléttar Guðmundur saman 16 sögum á listilegan hátt. Allar gerast þær á sömu 2 mínútunum. Stíll hans hélt mér fullkomlega föstum við bókina.
"Viltu kaffi?"
"Ha?" svaraði ég. Hrökk við og leit upp og horfðist í augu við brosandi flugfreyjuna. "Nei takk."
Og ég las áfram án þess að taka eftir því sem fram fór kringum mig. Hverja söguna á fætur annarri, maðurinn við hliðina á mér steinsvaf. Honum var ekki boðið upp á kaffi.
"Má bjóða þér eitthvað úr Saga shop?" Nú leit ég ekki upp og vonaði að flugfreyjan áttaði sig á að ég væri of upptekinn til þess að segja nei takk. Maðurinn við hliðina á mér var vaknaður og var byrjaður að horfa á ameríska hasarmynd, og spurði hvort hægt væri að fá kaffi og með því núna.
Og ég las áfram. Svelgdi í mig hverja blaðsíðuna á fætur annarri. Sumar aftur, bara til þess að dást betur að stílnum. Áður en við lentum var bókin búin og ég fletti aftur á fremstu síðu og las fyrsta kaflann aftur.
Besta bókin sem ég hef lesið hingað til í haust.
þriðjudagur, 15. nóvember 2011
Konan við 1000°
Hef undanfarna viku verið að lesa nýja bók Hallgríms Helgasonar Konan við 1000°.
Hallgrímur er fanta góður stílisti og skrifar virkilega skemmtilegan texta, eins og allir vita. Í bókinni eru verulega skemmtilegir sprettir, en svo koma á milli langir kaflar, jú það er gaman að lesa þá en ég átti stundum í erfiðleikum að halda einbeitingunni.
Herbjörg eða Herra er sögumaðurinn í þessari bók, hún á eftir að lifa með okkur enda sérstaklega eftirminnileg. En bókin er bara of löng og það á örugglega eftir að verða til þess að of fáir leggja í hana, því miður.
Hallgrímur er fanta góður stílisti og skrifar virkilega skemmtilegan texta, eins og allir vita. Í bókinni eru verulega skemmtilegir sprettir, en svo koma á milli langir kaflar, jú það er gaman að lesa þá en ég átti stundum í erfiðleikum að halda einbeitingunni.
Herbjörg eða Herra er sögumaðurinn í þessari bók, hún á eftir að lifa með okkur enda sérstaklega eftirminnileg. En bókin er bara of löng og það á örugglega eftir að verða til þess að of fáir leggja í hana, því miður.
Gerast áskrifandi að:
Færslur (Atom)